Wat Phumin in Nan, een tempel met een bijzonder verhaal!


Wat Phumin Nan Thailand

Wat Phumin, met zijn ubosot in kruisvorm (gebouw binnen het tempelcomplex dat als wijdingszaal dienst doet)  is een schepping uit 1596 van Chao Chetabutra Phrommin, net nadat hij zes jaar geregeerd had over Nan. Vroeger heette de tempel dan ook “Wat Phrommin” naar zijn bouwheer. Door de eeuwen heen is de naam veranderd naar “Wat Phumin”. 271 jaar na de bouw is de tempel  grondig gerestaureerd door Chao Ananta Woraritthidey, een gerenommeerd leider van Nan. De restauratie begon in 1867, en heeft zeven jaar geduurd. Dit viel onder de regeerperiode van Koning Rama IV.

Hoofdingang van Wat Phumin.

Het Khattana Kumara Jakata verhaal.

Een avonturiersepos. Maar dan uit de boeddhistische keuken. Zo mag je het in Thailand zeer bekende verhaal over de prins van Sri Saket, best noemen. Khattana Kumara Jakata is de naam.  Hij staat voor de mens geworden Bhodisattva.

Oorspronkelijk was de titel “Sihanart Jakata” en kwam van het Lanna koninkrijk. Later heeft het Lan Xang koninkrijk het verhaal overgenomen. Lan Xang heeft de hoofdrolspelers en de titel aangepast naar “Khattana Kumara Jakata”, maar het verhaal zelf is ongewijzigd gebleven. De eeuwen verstreken, en het Noordoosten van Thailand, de Isaan, heeft het verhaal overgenomen van Lang Xang, en paste het aan bij de eigen predikingspraktijk en verspreidde het als een oorspronkelijk Dhamma verhaal (Dhamma volgens de boeddhistische leer: weergave van wat (er) werkelijk is).

Over de stad Nan dit: zij werd ook beïnvloed door het Khattana Kumara Jakata verhaal van Lang Xang, en het was zeer populair in het verleden in Nan. Dit kwam vooral omdat het verhaal zich echt onderscheid van alle andere verhalen in die tijd. Het was een “plezierig” verhaal. Het werd zo belangrijk dat het in de schriften, gemaakt van palmbladeren, werd geschreven, en gebruikt om te prediken in de tempel. Later tijdens de regeerperiode van Koning Rama V werd het verhaal afgebeeld in de muurschilderingen  van de tempel Wat Phumin.

In 2012 is het verhaal uit het Lao op de palmbladeren vertaald in het Thai, en uitgegeven in een boek met de titel “Khattana Kumara Jakata”.

Hieronder hoogtepunten uit dit verhaal, gecombineerd met een reeks foto’s van de muurschilderingen. Helaas is niet alles op foto’s vastgelegd omdat vele stukken muurschildering door de tand des tijds zijn aangetast en vrijwel niet meer zichtbaar zijn.

De weduwe met het gouden hart

Het verhaal begint met een vriendelijke weduwe in Sri Saket die bekend stond om haar hulpvaardigheid. Zo leerde zij jonge meisjes weven, zonder er geld voor te vragen. Toen de rijstplant begon boden de mensen haar een stuk rijstveld aan en hielpen haar met aanplant en verzorging van het veld. De weduwe was er iedere dag hard aan het werk.

Volgens de Jataka traditie reïncarneerde de Bodhisattva zich steeds in de mensenwereld om goede deugd te verzamelen. De god Indra realiseerde zich dat de weduwe haar hulp verdiende en moedigde de Bodhisattva aan als mens wedergeboren te worden. De god Indra veranderde zich in een grote witte olifant, en liep over het rijstveld van de weduwe, een grote voetafdruk met heilig water achterlatend.

De volgende morgen ging de weduwe zoals gewoonlijk naar haar veld, zag tot haar ontzetting dat het vernield was. Ze volgde de voetafdrukken tot ze een een heel grote afdruk vond gevuld met zuiver water. Omdat ze dorst had dronk ze van dit water, en liep naar huis om de andere mensen te vertellen over het vernielde rijstveld.

Na een tijdje werd ze zwanger en gaf leven aan een jongetje met een zwaard, Khattana.

Toen de jongen zeven jaar was speelde hij Sa Ba met zijn vriendjes, en tijdens het spel plaagden ze hem dat hij de zoon van een olifant was. Hij liep naar huis en vroeg zijn moeder wie zijn vader was.

Nadat de weduwe hem het hele verhaal verteld had wilde Khattana naar de voetafdruk worden gebracht.

Op een dag terwijl ze aardappelen raapten voor eigen consumptie maar ook voor de beschermgeesten in het bos, liepen ze de reuzin Nang Yak tegen het lijf. De reuzin viel hen onmiddellijk aan. Khattana sprong onverschrokken op de nek van Nang Yak en greep zijn zwaard om haar te doden. Nang Yak was ontzettend bang van de kracht van Khattana en smeekte hem haar te laten leven. In ruil daarvoor opende ze een schatkist en hem een magisch potje met verjongend water en een grote hoeveelheid eten. Khattana en zijn moeder brachten de schat naar huis, en verdeelden alles onder de dorpelingen.

Toen Khattana 16 was had de koning van Sri Saket gehoord van zijn uitzonderlijke kracht, en vroeg hem om die kracht te tonen. Khattana vloog in de lucht met palmbomen in zijn hand. De koning was zeer onder de indruk van deze grootse voorstelling en benoemde Khattana tot kroonprins. Hij bouwde voor hem ook zeven kastelen, versierd met alle soorten edelstenen. Khattana sprenkelde het verjongingswater over zijn moeder om haar weer jong en mooi te maken. Daarna bood hij haar als echtgenote aan aan de koning. Zij werd een grote koningin.

Drie jaar later vroeg Khattana toestemming aan de koning en zijn moeder om een grote reis te maken om zijn vader te zoeken. Hij kleedde zich in Koninklijke kleren, nam zijn draagzak, zijn magische fles en zijn zwaard met zich mee.

Onderweg kwam Khattana Phairoykor tegen, een man die honderd bamboestokken met zich mee droeg. Khattana daagde hem uit door op de stokken te gaan staan zodat Phairoykor ze niet meer verder kon trekken. Phairoykor werd woedend, en viel Khattana aan. De prins was veel sterker en duwde hem tegen de grond. Uiteindelijk smeekte Phairoykor voor zijn leven. Eenmaal weer op de been bood hij zich aan als dienaar van Khattana en ging samen met hem op reis.

Wat later ontmoetten Khattana en Phairoykor, Kwiamroilem, een man die honderd karren voorttrok. Khattana trok aan de koorden van de karren tot ze braken. Kwiamroilem verloor zijn evenwicht en viel op de grond. Hij werd ontzettend kwaad en viel Khattana aan. Die duwde hem net zoals Phairoykor tegen de grond. En ook Kwiamroilem smeekte voor zijn leven, en werd een tweede ondergeschikte van de prins.

Khattana en zijn twee dienaren arriveerden uiteindelijk in Inthapat Nakhon.

Het straatbeeld van Inthapat Nakhon onder de regering van koning Rama V was Thais maar gemengd met een Europese levensstijl en gebouwen. Stedelingen dreven in de drukke straten en op overbevolkte bruggen handel met westerlingen. Anderen hielden zich bezig laden en lossen van schepen. Dit alles onder toezicht van patrouillerende soldaten.

Zes vrouwen aan de markt worden benaderd door vier mannen. Een man en een vrouw roken zelfgemaakte sigaretten en flirten met elkaar. Een andere vrouw, met rieten manden, die van de trappen afliep plaagde het paar vriendelijk.

Confrontatie met reusachtige krekel

Khattana, Phairoikor en Kwianroilem verlieten Inthapat Nakhon en liepen 15 dagen om in het Himavat bos aan te komen.

Terwijl ze even rusten kwam het drietal een reuzenkrekel tegen. Wel zo groot als een olifant! Hij had een gat in de grond gegraven groot genoeg voor wel duizend mensen. Door het driftige graafwerk van de krekel opgeworpen stof verduisterde de hemel. De weggegraven aarde naast het gat vormde een enorme berg.

Khattana beval zijn ondergeschikten om de krekel te vangen. Maar ongelukkig , Phairoykor die probeerde de krekel zijn poot te breken, werd wel honderd wa weggestampt (1 wa is 2 meter). Toen Phairoikor lang wegbleef stuurde de prins Kwianroilem op de krekel af. Maar ook hij was niet sterk genoeg en werd bewusteloos weggeschopt. Uiteindelijk ving Khattana de krekel zelf en brak zijn poot. Daarna sprenkelde hij het magisch water over zijn ondergeschikten om hen terug bij bewustzijn te brengen.

Nang Yak die op wraak zon, toverde zichzelf tot brandende kluizenaar. Onwetend stuurde de prins zijn onderdanen naar de kluizenaar om vuur te halen. Nang Yak brak hun benen, en sloot hun op in een ijzeren kooi.

De prins redde de twee ondergeschikten door de de reuzin te verslaan. Opnieuw smeekte ze voor haar leven en bood hem een toverstok en een veena aan. De magische veena was een snaarinstrument uit het noorden. Als je de eerste snaar aantikte, verdreef het de vijanden. De tweede snaar diende om grote hoeveelheden voedsel te krijgen. Wanneer de derde snaar bespeeld werd gaven alle heersers zich over. De reuzin kookte ook de krekel voor hen. Nadat de prins de reuzen Dhamma lessen had gepredikt vervolgde het drietal de reis.

Na aankomst in Kwangthaburi, een verlaten stad, vonden ze bij een wandeling een grote trom. De prins sneed de bovenkant van de trom en ontdekte dat Klong Si, de prinses van de stad, erin werd vastgehouden. Klong Si vertelde de prins dat heer Boromraja, de voormalige koning de stedelingen had verboden op de dag voor volle maan en tijdens volle maan ‘verkeerde dingen’ te doen. Hij waarschuwde dat de stad door een vloek getroffen zou worden als men niet naar hem luisterde. De stadsbewoners negeerden zijn woorden, waarop de vloek uitkwam. De stad werd aangevallen en alle bewoners  opgegeten door duizend grote slangen. Boromraja had de prinses in de trom verstopt om haar te redden.

De prins beval zijn ondergeschikten een groot kampvuur op te zetten om de slangen te lokken. Een aantal grote slangen kwam erop af en Khattana doodde hen met zijn toverstok.

Verder bespeelde hij de magische veena om alle beenderen te verzamelen. Opnieuw kwam zijn toverstok eraan te pas om de gedode mensen en dieren weer tot leven te wekken.

De koning schonk de stad Kwangthaburi en prinses Klong Si aan Khattana. Maar de prins deed deze cadeaus over aan Phairoikor, zodat die met de prinses kon trouwen en over de stad heersen.

De prinses in de pilaar

Khattana en Kwiamroilem vervolgden hun reis en kwamen een maand later aan bij Chawathawadi, een andere verlaten stad. Daar ontdekte Khattana prinses Kham Sing. Ze was verborgen in een pilaar in de troonzaal. Ze vertelde dat haar vader, de koning, een keer in het woud onder een boom zat uit te rusten en bevuild werd door de uitwerpselen van een kraai. Hij werd woedend en beval zijn soldaten alle kraaien uit te roeien. Daarna werd de stad aangevallen door alle soorten vogels, van kippen tot gieren en zwanen. Alle inwoners van de stad werden gedood. Opnieuw verzamelde Khattana de skeletten en bracht met zijn toverstok het leven terug.

De koning schonk de stad en de prinses aan Khattana. Nu gaf de prins deze giften aan Kwianroilem.

Khattana zette zijn reis voort tot aan de stad Champa Nakhon. Hij woonde in een huis in een koninklijke tuin van Nang Chasuan, een oude weduwe. Hij vloog gewoonlijk naar de schat van de reuzin, om goud mee terug te brengen, om de weduwe te steunen, en om haar te vragen dure stoffen te kopen.

Later werd hij verliefd en trouwde met de miljonairsdochter Siwai.

Siwai

In het volgende deel meer over de avonturen van Khattana en het leven in Nan in een ver verleden.

Het verhaal is een vertaling uit het boekje  “The charming murals at Wat Phumin, Nan” dat te koop is bij de tempel.

Foto’s © Lode Engelen, genomen in 2013 en 2017.


Lode Engelen
Over Lode Engelen 266 Artikelen
Lode Engelen, jaargang 1952. Hield zich in actieve carrière bezig met röntgenapparatuur. Onmiddellijk na zijn vervroegde pensionering in 2013 is hij met levensgezellin Pat, een Thaise antropologe, permanent in Thailand gaan wonen. Lode is amateur-fotograaf, en probeert leven en cultuur van de Thai vast te leggen. Pat is de perfecte partner om hiervoor deuren te openen. Meer werk van Lode op LodeEngelen.be

2 Comments

  1. Prachtig verhaal, Lode, en schitterende afbeeldingen!
    Dit schreef ik onder mijn verhaal over de Mahachat Jataka:

    Tino Kuis
    9 december 2016 Beantwoorden
    Ik schreef overal Jakata maar het moet ‘Jataka’ zijn, verwand aan het Thaise ‘chaat’, geboorte. Sorry. Dezelfde schrijffout werd ook gemaakt is een artikel over koningin Madri (of Matsi of Maddi) van Sanitsuda Ekachai in de Bangkok Post van 7 november 1996

    ‘Jakata’ ligt blijkbaar beter in het gehoor dan ‘Jataka’.

    • Je hebt gelijk Tino, in originele engelse tekst worden de twee versies door elkaar gebruikt, maar in de thaise is het Chadoc. Ik zal het vervolg aanpassen naar de beste vertaling Jataka.

Reacties zijn gesloten bij dit onderwerp.