Per olifant door Shan gebied (4)

Duizend mijl op een olifant door de Shan gebieden

Op zoek naar een route voor het spoor

 

Route 1A: Een rondje nabij Maing Loongyee

 

Erik Kuijpers, Duizend Mijl, Olifant, Mae Sariang
Dawna Range nabij Mae Sariang

Kort verblijf in Maing Loongyee ofwel Mae Sariang.

Mae Sariang

De muang, stedelijk gebied, bij Burmezen Maing Loongyee en bij Shan Muang Nium, is doorkruist door oorlogsroutes van Burmah naar Zimmé en naar Siam. Voorts is het de weg voor slavendrijvers van Kerenni, een staat in het noordwesten.

Dr Richardson trof in 1829 de stad bijna verlaten aan; er waren nog maar acht dorpen bewoond.

Erik Kuijpers, Duizend Mijl, Olifant, Mae Sariang
Dr David Lester Richardson

Teakbossen waren nog gaaf en handel ging voornamelijk in rundvee waarvan er ieder jaar tussen 2000 en 8000 werden verkocht aan Karenni en geruild voor slaven, pony’s, tin en lak.

Een jonge man voor zeven ossen, een jonge vrouw tussen acht en tien en een goeie os werd gewaardeerd op 5 shilling.

Slavendrijvers

In 1860/1870 hadden de Burmezen en de Karenni hun jacht op slaven hervat.

De Siamese Shans en de houtvesters hadden zich zes maanden opgesloten in de stad en durfden er alleen in groepen uit te gaan.

De vijandigheden duurden een jaar of negen en zijn nu een jaar of vier voorbij.

De stad ligt op een terp aan de samenloop van de Meh Sa Lin en de Meh Nium.

Hij wordt bewoond door Zimmé Shans en er staan 66 huizen en 2 kloosters.

Erik Kuijpers, Duizend Mijl, Olifant, Mae Sariang
Aqueduct, waterloop, voorbeeld in Arizona

Netjes en ordelijk; de huizen staan in de noord-zuid richting.

Wegen zijn goed aangelegd met aan iedere kant een sloot en dat wordt onderhouden.

Afval op straat wordt niet getolereerd.

Aqueducten brengen water naar de stad vanaf de Meh Sa Lin.

Deze irrigatie bepaalt hun landbouw zodat ze ieder jaar in de stad twee rijstoogsten hebben.

De autoriteiten

Shan staten zijn koninkrijkjes met steden/muangs.

Iedere staat wordt door een raad geleid bestaande uit koning, onderkoning en drie prinsen uit de koninklijke familie.

Opvolging vindt plaats als de raad iemand aanwijst.

De leden worden chow genoemd, prins, en men beoordeelt voor de positie van koning zijn rijkdom, aantal bediendes en slaven, zakelijk inzicht, integriteit en trouw aan Siam.

Hij en de plaatsvervanger kiezen de andere leden van de raad.

De koning van Zimmé heeft de titel Chow Che Wit, ‘lord of life’, verstrekt door de koning van Siam. De lokale chefs hebben de titel Chow Hluang of Chow Luong, grote prins.

Erik Kuijpers, Duizend Mijl, Olifant, Mae Sariang
Executie 19e eeuw, Noord-Siam

Alleen de Chow Che Wit kan een veroordeelde laten onthoofden; de Chow Hluang kan een veroordeelde met een speer door het hart laten doden.

Een apatische, slome kwal

Lokale chefs zijn potentaatjes en we treffen hem zittend aan op zijn veranda; een apatische slome kwal vergezeld door zijn broer, de baas van de grenspost Daguinseik, de doorwaadbare plaats op de route van Zimmé naar Pahpoon, Papun.

We worden niet verwelkomd; niet het minste vertoon van beleefdheid krijgen wij van deze lompe boeren die vinden dat slechts arrogantie en onbeleefdheid hun status bevestigen.

Dr Cushing, de tolk, ergert zich aan deze grofheid en is opzettelijk bars in het vertellen van wat wij nodig hebben. Dat zijn zes fitte olifanten om ons op weg te helpen naar Muang Haut.

De chef is naar een feest geweest en zit te gapen; zijn broer moet het woord doen en vertelt dat er geen olifanten zijn want Rev Bryce heeft er ook tien gevraagd en die gaat voor want was eerder bij hen.

Wij vertrekken maar en geen van de heren heeft het fatsoen op te staan.

De bevoorrading is lastig

Ondertussen is onze staf de stad ingegaan voor voedsel maar men vraagt dubbele prijzen. Vlees is al op, er is geen vee geslacht, er is gevogelte en verder uien, bonen en pompoenen plus eieren, gedroogde vis en brood. Dus dat wordt een reis met vlees uit blik….. Bevoorrading is niet altijd gemakkelijk.

Ik verzamel in de acht dagen hier zoveel mogelijk info over de reisroute en wij maken een paar uitstapjes in de heuvels.

De Lawa

Erik Kuijpers, Duizend Mijl, Olifant, Mae Sariang
Lawa vrouw; eind 19e eeuw, Shan gebied Noord Siam

Wij reizen door Lawa gebied en ik leer de namen van de dorpen die wij gaan passeren uit mijn hoofd. 33 Lawa, 64 vaste Karen dorpen en 11 Shan in het dal van de Meh Nium.

Lawa dorpen hebben rond de veertig huizen, Karen twintig, Shan rond zestig.

Lawa is een minderheid en ons onbekend.

Wij proberen een van hun jonge mensen in onze hut te lokken en tenslotte komt hij binnen.

Een grote goed uitziende vent van 18 jaar met zijn haar op de Siamese wijze en met een strak vierkant voorhoofd en ogen als een Mongool.

Hij is erg verlegen en niet op zijn gemak.

Hij neemt mijn sigaar aan en rolt hem nerveus door zijn vingers; kijkt of ie kan ontsnappen…

Wij vertellen hem dat ie geld en kralen krijgt als we met hem kunnen praten en hij belooft met een vriend terug te komen.

Hun gewoontes zijn als van Siam; ze hebben tempels en zijn Boeddhist. Ze noemen zich L’wa, water is in hun taal ra-won, vuur ngau, man pree-ra-mee, vrouw pa-ra-peum.

Hun huid is donkerder dan van de Burmezen en hun aangezicht is strakker. Ik ben verbaasd want verwacht uit verhalen mensen die wild zijn, onhandelbaar, slecht gebouwd. Hun dorpen zijn permanent en in hun taal hebben ze woorden als de Kanook hebben. Maar ze zijn een apart ras.

Olifanten!

Wij gaan weer eens naar olifanten vragen bij de chef maar worden ontvangen door zijn broer. Geen jas aan maar de smerigste vaatdoek als onderrok die ik ooit zag. Slonzig en verwaarloosd; een wilde.

Nee, geen olifanten, maar hij heeft vreselijk zijn best gedaan en ik weet dat ie liegt. En dan, terwijl wij protesteren, komt een politieman binnen met brieven en een telegram voor mij, doorgestuurd door de politiecommissaris van Pahpoon. Ik stuur wel vaker brieven en boodschappen heen en weer en er gaat niets verloren.

Maar deze agent werkt als een tovermiddel. Het heeft direct effect op de geeuwende ambtenaar. Hij vraagt een paar minuten belet, holt weg, en komt terug met zijn broer en ze zijn ineens bereid ons te helpen.

Nou, ze hebben echt hun best gedaan en morgen of overmorgen hebben ze olifanten voor ons. Of we asjeblieft willen wachten.

Erik Kuijpers, Duizend Mijl, Olifant, Mae Sariang
Aziatische olifant, stier, koe en kalf.

Wij zijn nog niet thuis en er komt een boodschapper vertellen dat wij drie olifanten krijgen voor dertig roepees ieder om ons naar Muang Haut te brengen; van de houtvesters kunnen we er nog drie huren voor ieder veertig roepees.

Dus ze trekken ons voor dertig roepees een poot uit, die prijs is te hoog.

Ik lach er maar eens om.

Wij spreken de lonen af voor de begeleiders; de prijs voor een olifant is inclusief de mahout maar niet de verzorger.

Hier verschilt het loon voor een olifant-stier of een boosaardige olifant-koe.

Want de laatste valt mannen aan met open ogen, knijpt ze met de slurf bewusteloos en vertrapt ze daarna. De stieren doen de ogen dicht als ze aanvallen en dan kruipen mahout en begeleider op zijn kop en zijn weer de baas…….

Toelichtingen

Namen afkomstig van boek/kaart voorzie ik indien mogelijk van de huidige spelling.

David Lester Richardson (1801-1865), officier van het Bengaalse leger, schrijver en dichter. Hij reisde door de regio.

Lawa volk (wel verward met de Lua); een minderheid in de regio Mae Sariang / Chiang Mai.

Zie de link https://en.wikipedia.org/wiki/Lawa_people

Over hun taal https://en.wikipedia.org/wiki/Lawa_language.

Zie voorts https://joshuaproject.net/people_groups/15375/TH

En ook: http://www-01.sil.org/silesr/2011/silesr2011-044.pdf

Foto’s:

Dawna Range nabij Mae Sariang, By Lerdsuwa/Somporn Jitporkkasem, Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=610272

Dr David Lester Richardson, Mae Sariang; link: https://en.wikipedia.org/wiki/David_Lester_Richardson#/media/File:David_Lester_Richardson_retouched.jpg; Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=51998133

Aqueduct (geen typefout), watergang, voorbeeld uit Arizona; Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=326265

Lawa lady with pipe; copyright and thanks to http://innerjourneys.com.au/wp-content/uploads/2012/09/LawaWomanPipe_001.jpg

en verder dit filmpje: https://www.youtube.com/watch?v=-bsU-3rGRC0

Aziatische olifant; Door Snoop uit nl, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=813161

 

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 583 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland