Per olifant door Shan gebied (8)

Duizend mijl op een olifant door de Shan gebieden

Op zoek naar een route voor het spoor

 

Route 3: Naar Kiang Hsen (Chiang Saen) (2)

 

Erik Kuijpers, Duizend Mijl, Olifant, Ping, Chiang Mai
Shan huis regio Chiang Mai

Het tweede traject over de Ping tot in Chiang Mai; het traject is 80 km en dit stuk ongeveer de helft daarvan.

Shan huizen regio Chiang Mai (Zimmé)

De huizen in dorpjes langs de Ping rivier staan in boomgaarden met fruitbomen; een omheining van palen scheidt ze van de buren. De mensen zijn net als Birmezen gek op bloemen en kweken ze in hun tuinen en in potten op de veranda.

Jonge kinderen binden een orchidee en zoet ruikende bloemen om hun knotje. Meisjes dragen magnolia, bauhinia, jasmijn en orchidee in hun haar en stoppen bloemen, zaden en knoppen in een fijn net aan de kleren. Jonge mannen hebben een bloem in hun oorlel of dat gaatje is de plaats voor een half opgerookte peuk….  Zelfs de koelies in de velden hebben bloemen in hun oor om af en toe van te genieten.

De huizen van de plattelandsbewoners zijn van bamboe gebouwd met het dak belegd met gras of boomblad. De muren zijn grof gevlochten bamboe, en gespleten bamboestengels van een voet breed vormen de planken waarop men leeft.

Er zit geen spijker in; bamboekoorden worden gedraaid en dat wordt gebruikt naast rotan. In een land waarin veelvuldig brand voorkomt en bamboe snel groeit zijn deze huizen een uitkomst want je kunt ze snel vervangen.

Toegang

Het huis staat zes tot acht voet boven de grond. Daaronder staan de howdah, tuinspullen en daar wordt het vee aan de ketting gelegd in de nacht. Ga je de trap op dan kom je op de veranda die gedeeltelijk overdekt is. De topgevel loopt altijd N-Z en de veranda staat meestal op het zuiden.

De oostelijke muur van de veranda is het verlengde van de woningmuur. Daar staat een altaarplank waar men aan Boeddha offert en aan de goede geesten.

Aan de westkant staan de kruiken met water. Overdag zit men daar, men droogt er betelnoot en fruit en in de avond is het een koele plek om te zitten. Hier komen de monniken bidden voor het welzijn van de bewoners maar hier komen ook de heksenzieners, medicijnmannen en tovenaars buurten.

Onder de dakspanten staan mysterieuze spreuken op doek geschreven en daarmee schrikt men boze geesten af.

Erik Kuijpers, Duizend Mijl, Olifant, Ping, Chiang Mai
Nat Oun; geest

Geesten en consorten

Het geloof in geesten is wereldwijd en het ketent de mensen in achterdocht. Ze raken hun mensgevoel kwijt en voelen zich zielsverwant met de laagste creaties van de wereld.

De geesten van de onderwereld zaten vroeger in mensen, zijn zo kwaadaardig als apen en je houdt ze alleen rustig met vleierij. En anders nemen ze wraak.

De dragende palen zijn altijd oneven in aantal want dat brengt geluk. De deur staat altijd aan het zuiden. De oostelijke dragende paal is van de geesten die het huis bewaken; kwade geesten leven daaronder.

De lijken etende geest

De Pee Hpong eet lijken en leeft diep in de aarde. Wie in contact komt met deze geest staat in de nacht op, sluipt omlaag en veegt zijn neus drie keer tegen de geestenpaal.

Die neus gaat glimmen en door die glans, dat licht, gaat hij op zoek naar het walgelijke maal dat hij wil. Dan veegt hij weer zijn neus, de geest vertrekt, en hij gaat weer naar bed.

Erik Kuijpers, Duizend Mijl, Olifant, Ping, Chiang Mai
Zandmug, Zandvlieg

Er is nog een geest in de nacht; Phya Ma-Choo Lat, de schaduwgeest, die mensen vroeg-oud maakt.

Binnen het huis zijn een, twee of meer kamers met eenvoudig meubilair.

Matten en kussens waarop men slaapt onder een klamboe van katoen die het ademen bemoeilijkt.

Ze kunnen beter gordijnen daar van maken want die houden ook zandmuggen tegen; dat heb ik in Burmah wel geleerd.

Erik Kuijpers, Duizend Mijl, Olifant, Ping, Chiang Mai
Eetgerei

Eten en katoen

Vuur maken doen ze op een plaat met zand en daarop staan stenen voor de pannen maar in de droge tijd kookt men buiten.

Er zijn kruiken en potten, pannen, manden die waterproof zijn gemaakt met boom-olie, scheplepels van een kokosnoot en houten lepels en vorken.

Men eet met de vingers en ik vind dat smakelijker uitzien dan dat gedoe om met twee stokjes eten uit een schaal te krijgen.

Iedere ongehuwde vrouw is een ‘ouwe vrijster’ en zij spint.

Ieder huis heeft een weefgetouw en weefspullen en alle vrouwen, arm of rijk, besteden veel tijd aan het maken van kleren voor huisgenoten en voor de tempel.

Ze kunnen ook borduren en werken met goud- en zilverdraad. Veel ervan wordt verkocht in Burmah tegen een dikke prijs.

 

Erik Kuijpers, Duizend Mijl, Olifant, Ping, Chiang Mai
Katoengerei

Katoen groeit in de tuin of koopt men in.

Zijde komt van de zijderups en de rest komt uit China.

Men gebruikt vooral plantaardige kleurstoffen met een voorkeur voor indigo, oranje, kastanjebruin en roodbruin.

Zwarte verf maakt men van de ebbenboom, kurkuma en saffloer maken stof geel.

Tamarinde kleurt dieprood, acacia groen en sappanhout rood.

De boot weer in

Als wij Pa Sang bereiken vinden wij een slaapplaats in een dorpje waar tien waterwielen draaien voor tuinen en velden.

De muziek die de assen maken op de hardhouten schragen is als een orgel en we vallen snel in slaap.

We komen vandaag in bewoond gebied en de bootslieden zijn nu overal gekleed. Er zijn er zelfs met Chinese bolhoeden…..

 

Erik Kuijpers, Duizend Mijl, Olifant, Ping, Chiang Mai
Loi Soo Tayp; Doi Suthep, Chiang Mai

Loi Soo Tayp

Daar zien we de hoogste heuvel liggen en ik maak schetsen en bereken de hellingshoek.

Het is 25 februari en we gaan vroeg weg; we willen naar Zimmé en dat is geen twee uur varen meer. De morgen is lekker koel op handen en gezicht en het panorama is schitterend.

Tempels versierd met donkerrood en goud, en mooie kloosters staan als edelstenen tussen de bomen. Vrouwen en meisjes vrolijk gekleed in een gestreepte petticoat of met een geruite doek en een zijden sjaal om lopen op blote voeten naar de stad met manden bloemen en fruit.

Ze steken allemaal voorzichtig de doorwaadbare plaats over. Kinderen spelen in het water, monniken passeren met hun schalen en de mensen geven rijst aan de monniken. Novicen kijken stiekem over hun waaier naar de meisjes….

Dan zien we de ommuurde stad die van de westelijke oever af ligt. Wij roeien langs tuinen en stoppen bij de brug om te vragen naar onze bestemming, de presbyteriaanse missie die sinds 1867 hier aanwezig is.

Toelichtingen

Namen afkomstig van boek/kaart voorzie ik indien mogelijk van de huidige spelling.

Bauhinia; orchidee-achtige bloem regio Chiang Mai; https://nl.wikipedia.org/wiki/Bauhinia

Klamboe van katoen; polyester was er nog niet. En zeg nooit klamboe tegen een klamboe want er zijn veel soorten: http://klamboecollection.nl/klamboe-varianten

Foto’s:

Nat Oun (Suxorimus), geest uit Myanmar en Chiang Mai regio verbonden aan het Boeddhisme; by Wagaung at the English language Wikipedia, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=18144533

Zandmug, beter: sandfly; by Emilio_floris (talk) (Uploads), Own work, Public Domain, https://en.wikipedia.org/w/index.php?curid=4401262

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 705 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland