Pai, de geschiedenis van een Thais dorpje. Deel 2: hoe het verder ging.

In deel 1 van dit tweeluik beschrijft Peer Evers hoe hij Pai ontdekte. In dit tweede en laatste deel beschrijft hij hoe na de overstroming van 2005 de commercie het Thaise dorpje overspoelde. 

Het leven bleef dezelfde standaard houden tot zo’n 16 jaar geleden, toen in augustus ’05 een overstroming Pai onder water zette. Vele simpele bamboehutjes langs de rivier werden weggevaagd, naast mij werd een compleet resort helemaal weggespoeld. De eigenaresse had slechts haar pyjama aan toen ze werd verrast door het snel opkomende water. Zelf heb ik geen schade gehad aan m’n huis, mede omdat ik tijdens de bouw erop toezag dat de betonnen palen van de fundering onderling met elkaar waren verbonden, zodat het een geheel werd en dus steviger.

Mijn huis stond wat hoger en m’n land reikte tot aan de rivier. M’n hele tuin was weggevaagd en binnen in het huis stond het water een meter hoog. De al eerder beschreven motorbike stond buiten en het motorblok zat vol met modder en water, dat later werd schoongemaakt door technische studenten die uit Chiang Mai waren geroepen om hulp te verlenen. Die motor rijdt nu nog steeds.

Het had al dagen erg hard geregend. Stroomopwaarts was een stuwmeer dat dreigde over te stromen De toenmalige beheerder besloot om de sluizen open te zetten om water weg te laten vloeien. Maar omdat de regen aan bleef houden kwam er veel te veel water door de rivier. Het water steeg een paar meter binnen enkele uren tijd. Heel Pai stond onder water. Bij het Chinese dorpje bij Nam Hoo, waar ik vroeger werkers ronselde, was een aardverschuiving met gigantische rotsblokken die door water en modder werden meegesleurd. Het hele Chinese dorpje werd omvergehaald en als door een godswonder was daar niemand gewond geraakt. Simpelweg omdat het rond 9 uur ’s ochtends was en iedereen elders al aan het werk was.

Na de overstroming werd alles anders in Pai

Die Chinezen bouwden hun dorp binnen no time helemaal opnieuw op, met aanpassingen aan de toeristische vraag. Dus met eettentjes, winkeltjes waar je thee en andere snuisterijen kunt kopen. Je kunt in Pai spreken van voor de overstroming en na de overstroming. Na de overstromingen werd het in Pai allemaal anders.

Er kwamen al snel lui uit Bangkok die land probeerden op te kopen of andere gehavende huizen. De lokale boeren hadden nog nooit in hun leven zoveel geld bij elkaar gezien, dus die verkochten maar al te graag. Niet beseffend dat als de euforie van die rijkdom ging vervagen, ze dan geen land meer hadden om te bewerken, en geen guesthouse meer hadden om zo hun inkomen te garanderen.

Vele kritische situaties zijn er toen ontstaan en diverse lokalen verhuisden naar elders. Geen overheid die toezicht hield, raad gaf of steun bij wederopbouw. Ieder werd bevlekt door de kracht van het kapitaal.

Dat heeft een paar jaar de sfeer in Pai beïnvloed. Er werd toen ook toestemming verleend voor een ‘Walking Street’ waar velen hun waar of voedsel te koop aan konden bieden. Grotere restaurants werden gebouwd, grotere en luxere resorts en zelfs de landingsstrip van het vliegveldje werd vernieuwd en verlengd en er kwam een dienstregeling voor 12-persoons vliegtuigjes. Dat betekende dat er werd gerekend op toerisme uit een hoger segment. Die mensen willen ook koffie drinken en souvenirs kopen, dus steeg ook de kwaliteit van het Paise leven.

Vertrek uit het centrum

M’n oude huis was vlakbij het centrum van Pai. Er kwamen meer bars en restaurants met als gevolg dat er mensen ’s nachts tegen mijn hek stonden te piesen, kotsen, ruzie stonden te maken met brekend glaswerk, kortom: tijd om te verkassen.

In 2007 kocht ik een stukje land buiten Pai, niet te groot, maar wel met een spectaculair uitzicht over de rijstvelden met de bergen als achtergrond. Ik ontwierp een huis, ditmaal twee verdiepingen en ook deze tekening werd goedgekeurd door de lokale overheid (OhBohToh).

Peer Evers. Pai, Deel 2, terras na overstroming, rijstoogst
Rijstoogst

Later kwam er nog een huisje pal naast bij, voor gasten uit Holland, en daar woon ik nog steeds met veel plezier. Het gehucht Mae Hee is op 4 km afstand van de markt, dus makkelijk heen en weer te rijden.

Tegenwoordig is Pai dermate veranderd, dat ik niet meer pal in ’t centrum wil wonen. Beter op korte afstand: dichtbij en toch ver genoeg. Backpackers en families is nu waaruit het toerisme grotendeels uit bestaat met een paar uitschieters die in een luxe 5-sterren resort logeren en zich per helikopter laten vervoeren.

De commercie slaat toe

Alles kan in Thailand, dat is wel duidelijk. Maar ik heb er toch voor gekozen om buiten Pai te wonen, waar een ieder ’s avonds vroeg naar bed gaat en ’s ochtends vroeg weer opstaat. Dat is ook de beste manier om in dit klimaat te overleven. Na 12 uur ’s middags is het simpelweg te warm en als je dus iets gedaan wilt hebben moet je er vroeg bij zijn, geen wachtrijen en iedereen is nog redelijk fris.

Het huidige centrum van Pai is dermate vercommercialiseerd dat het originele ervan al lang geleden is verdwenen. Nog slechts enkele huisjes van voorheen hebben de tand des tijds doorstaan…

Dus we gaan naar de markt toe of lekker uit eten, maar daarna gewoon weer terug naar ons huis, want ’s avonds wordt Pai overgenomen door het uitgaansleven en dat is voor ons niet echt interessant meer.

Vroeger had je party’s met kampvuur en akoestische gitaren waar we samen zongen en dansten. Daar dronken we een biertje bij en dat was het dan wel. Tegenwoordig zijn velen dronken en maken ruzie op straat etc. Niet echt een situatie waar ik m’n dochter aan bloot wil stellen. Dus is het thuis dan wel zo prettig, op het terras met een glas wijn, genietend van de avondgeluiden en rond half 11 naar bed.

Peer Evers. Pai, Deel 2, terras na overstroming, rijst

Pal tegenover ons huis wordt er rijst verbouwd, de befaamde kleefrijst die wordt gaar gestoomd en zo veel meer voedingsstoffen en vitaminen bevat. Dat hebben de lokalen ook wel nodig omdat het in het warme seizoen wel rond 40 graden Celsius kan zijn, maar in het koele seizoen kan de temperatuur wel dalen tot 10 graden Celsius. Op diezelfde dag wordt het dan ook weer 30 graden, dus grote temperatuurverschillen. De kleefrijst biedt deze mensen voldoende weerstand om deze verschillen aan te kunnen. De lokalen eten dit samen met een gebakken visje en wat verse groenten gedipt in een scherp gekruid papje (Naam Prik). Alles wat je nodig hebt zit daarin en het is spotgoedkoop.

Tegenwoordig hebben we zelfs glasvezelkabel, die razendsnel internet mogelijk maakt. Het leuke is dat je dat midden in het rijstveld kunt doen. Meer contrast is er niet.

De kronkelige bergweg heeft al diverse metamorfoses ondergaan, met alle gevolgen van dien. Nu kan je per auto in twee-en-een-half uur van Pai naar Chiang Mai rijden, maar dan moet je wel voorzichtig blijven. De resultaten van Thais rijgedrag zien we maar al te vaak langs de weg.

Het is verleidelijk om in Pai te blijven wonen

Tegenwoordig hebben we erg veel keus in restaurants: Thais, Isaan, Shan (de bekende Khao Soi), Italiaans (zelfs met homemade pasta!), Japans, vegetarisch, vegan en ga zo maar door. Het is een bonte verzameling.

Soms komen er vrienden langs met wie we culinaire uitstapjes maken in diverse nieuw geopende restaurants en niet alleen in het centrum van Pai, maar ook in de buurtschappen er omheen, zoals Mae Hee. Een toprestaurant is op loopafstand van ons huis. Alles is vers, alle restaurants zijn makkelijk te bereiken per motor binnen 10 minuten van waar je ook komt.

In feite heb je niet meer nodig, de grote stad verliest steeds meer elan en het wordt steeds verleidelijker om gewoon in Pai te blijven. Immers, alles wat je nodig zou kunnen hebben is er. Als je bijvoorbeeld een keer per maand naar Chiang Mai zou gaan voor wat basisinkopen en de rest in Pai aanvult kan je heel goed leven.

Peer Evers. Pai, Deel 2, terras na overstroming, uitzicht

Het lokale ziekenhuis was nodig aan vervanging toe, dus pal ernaast heeft men nu zelfs een modern ziekenhuis gebouwd. Alle banken hebben er hun vestiging, Watson’s en Lotus-Express zijn er ook, naast zes(!) 7/11-stores.

De oude fleur van Pai is niet meer, maar je kunt nu kiezen wat je wilt en je hebt de mogelijkheid om de rest te laten voor wat het is. Dit schept een vrijheid die me wel bevalt dus voorlopig zal ik nog in Pai blijven. Als ik alle nadelen in de weegschaal doe, weegt het niet op tegen de voordelen. ‘Never say never and never say forever!’

Ik heb geleerd om niet te ver meer vooruit te kijken, maar stap voor stap, jaar voor jaar. Voorlopig blijf ik nog een gewone ‘Pai-man’.

Eerder geplaatst op 9 juli 2019

Lees ook: Pai, de geschiedenis van een Thais dorpje. Deel 1: Hoe het allemaal begon.

Over Peer Evers 6 Artikelen
Peer Evers is van jaargang 1952. Op jeugdige leeftijd ging hij in het buitenland werken. Halverwege de jaren tachtig vestigde hij zich in Bussum. Hij werd eigenaar van een productiebureau dat muziekevenementen organiseerde. Ook deed hij de productie van muziekvideo's en management voor artiesten. Eén van zijn belangrijkste cliënten was Hans Vermeulen, bekend van Sandy Coast, Rainbow Train en The Rest en producerswerk voor de zangeressen Anita Meijer, Margriet Eshuis en Ruth Jacott en talloze achtergrond koortjes. Het tweetal produceerde ook commercials en tv-werk. Sinds Peer met Vermeulen de studio van Carabao, één van Thailands bekendste muziekgroepen, betrad is hij in Thailand gebleven. Dit alles vanwege z'n eeuwige passie voor muziek! Peer is single father, leeft met zijn dochter met veel plezier en liefde in Pai (Noord-Thailand). Hij is een schat aan ervaringen rijker én gezegend met een grote vriendenkring! Het levensmotto van Peer: "It is nice to be nice"!

3 Comments

  1. Mooi stukje. Heb ervan genoten, en geleerd.
    Alles evolueert nu eenmaal, overal. De overstroming heeft een en ander gewoon versneld.
    Vasthouden aan (artificiële) authenticiteit heeft weinig zin. Gewoon voor jezelf uitmaken wat belangrijk, mooi en waardevol is, daar draait het om.
    Ik kijk wel vaker naar foto’s van het Thailand van weleer : 1890 tot 1980. Hoe pittoresk en onaangeroerd het was toen
    De verandering is vooral de laatste 40 jaar opvallend. Gelukkig biedt Thailand nog steeds veel mogelijkheden en kansen, wat het nog steeds een geweldige plek maakt om te leven. Echt te leven.
    Succes met wat je doet.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*