Pai, de geschiedenis van een Thais dorpje. Deel 1: Hoe het allemaal begon.

Pai is een Thais dorpje in een vallei midden in de bergen tussen Mae Hong Son en Chiang Mai. Vroeger kon je met een pick-up-truck van Chiang Mai naar Mae Hong Son rijden over een verharde weg, kronkelend door de bergen met als pleisterplaats Pai. We praten over de zestiger jaren, geen mobiele telefoon, geen internet, nauwelijks televisie. Pai was destijds afgesloten van de buitenwereld.

Peer Evers, De geschiedenis van een Thais dorpje
Op weg naar Pai (1965)

Het dorpje lag in de provincie Mae Hong Son en was pas rond 1900 door landverkwanseling aan Thailand toegevoegd. Daarvoor was het een onderdeel van het toenmalige Birma.  Eigenlijk maakte het deel uit van de Shan State. Op oude landkaarten kan je deze naam nog vinden, maar tegenwoordig is dit verleden uitgewist door het militaire bewind die het land meteen omdoopte tot Myanmar.

De Shan/Birmese invloeden kan je tot op de dag van vandaag terugzien in Pai. De tempels hebben vaak een paar lagen van daken over elkaar heen gelegd, zodat de wind er goed doorheen kan trekken en het binnen dus altijd aangenaam koel is.

Peer Evers, De geschiedenis van een Thais dorpje, tempel
Tempel in Pai met Birmese invloeden.

De oorspronkelijke slingerweg van Chiang Mai naar Pai is tijdens de Tweede Wereldoorlog door Japanse soldaten met hulp van talloze Chinese koelies en Thaise loonwerkers aangelegd om de doortocht naar Birma te vergemakkelijken. Na de oorlog is deze weg gebleven zoals hij was: zanderig, rotsig en moeilijk begaanbaar.

In de zestiger jaren kon zo’n trip van Chiang Mai naar Pai nog makkelijk 6 uur duren in het droge seizoen, maar als het regenseizoen aanbrak dan was die kronkelige bergweg dusdanig vermodderd dat je er makkelijk 8 á 9 uur over deed en soms zelfs nog langer.

De hippies vonden Pai aangenamer

Pai werd dus steeds belangrijker als pleisterplaats. Er ontstonden simpele guesthouses, waar je een maaltijd kon nuttigen en daarna slapen. De volgende dag immers stond je weer vroeg op om de reis verder naar Mae Hong Son te vervolgen. Maar sinds begin tachtiger jaren bleef men steeds langer ‘hangen’ in de Paise dreven en werd het leven iets meer werelds.

De toenmalige overheid had besloten dat Mae Hong Son de provinciehoofdstad zou worden met de bijbehorende gebouwen en instituten. Maar de hippies en backpackers -de voorlopers van het grootschalige toerisme- vonden Pai toch landelijker en aangenamer. Dus het ene guesthouse na het andere opende zijn deuren. En zo kwam ook ik nietsvermoedend aan op een zaterdagmorgen in december 1999. Dat was met de rode bus die er meer dan 4 uur vanuit Chiang Mai over had gedaan. De weg zat vol kuilen en hobbels. Nu eens maakte de bus een sanitaire stop en dan weer stopte hij om wat te eten. Als je tijdens zo’n stop goed luisterde kon je de apen aan de overkant van de weg in het oerwoud horen krijsen.

Peer Evers, De geschiedenis van een Thais dorpje, weg
De weg in aanbouw.

De markt in Pai was in de straat waar nu de banken zijn gevestigd. Hij was overdekt met golfplaten en er werd allerlei voedsel en waar verkocht. De ‘avondmarkt’ was in dezelfde straat, pal op straat op matjes met kaarsjes verlicht, kleine standjes met eten en hier en daar nog wat groenten. Alles uiteraard spotgoedkoop en onbespoten.

Tegenwoordig is dat een luxe maar toen was dat heel gewoon. Voor 15 baht kreeg je een prima schotel met verse gebakken groenten, kip en rijst. Dit kon nog wel goedkoper als ik uit een van de pannen met reeds klaargemaakt eten wat had opgeschept, maar ik ben daar niet zo’n fan van. Ik hou ervan als het klaar wordt gemaakt waar ik bij sta, dan weet ik zeker dat het vers is.

Maar goed, toen ik uit die rode bus stapte op die decembermorgen en om me heen keek, zag ik overal bergen als achtergrond. De lucht was schoon en koel en door de helderheid kon je letterlijk kilometers ver de vallei in kijken. Dat beviel me meteen goed en ik besloot de dag erop, nadat ik uitstekend op die avondmarkt had gegeten, dat ik me hier wilde vestigen. Na het ontbijt ging ik op zoek en vond meteen nog de zelfde ochtend een huis van een oude oma, die in een klein huisje ernaast woonde. Ik sprak al een beetje Thais en ik voelde me goed op m’n plek: hier wilde ik blijven. En dat heb ik gedaan!

In Pai kwam ik bij

Na m’n tijd met Carabao (de meest spraakmakende band van Thailand) had ik me namelijk bezig gehouden met reisleiderwerk, vooral voor Fox-reizen. Dat was erg leuk om te doen. Ik had al veel gereisd door het ganse Thaise land, met een klein tasje en tussen de kippen en rijstzakken in de lokale bussen van hot naar her. Ik had dus veel anekdotes te vertellen en de reizigers stelden dat altijd zeer op prijs. Na veel gereis met zo’n toerbus met 25 Hollandse toeristen kwam ik weer bij in m’n nieuwe Paise omgeving.

Pai werd dus m’n thuisbasis. Het werd me steeds duidelijker dat ik hier echt langer wilde blijven. Ik ging dus op zoek naar een stuk land waar ik m’n eigen huis op kon laten bouwen. Dat land vond ik via de masseuse die in het huis van die oude oma werkte. Tegenover was een stuk land dat uitliep tot aan de Pai-rivier die door de vallei stroomt.

Peer Evers, Pai, de geschiedenis van een Thais dorpje, Vallei
De omgeving van Pai.

De man van de masseuse was timmerman en zo werd de samenwerking geboren. In Holland had ik jaren gewerkt bij Jan des Bouvrie in Bussum, richtte huizen en restaurants in en wist zodoende genoeg om m’n eigen huis te ontwerpen. Het leuke in Thailand is dat je wel toestemming moet vragen om iets te bouwen, maar dat je dat heel makkelijk krijgt. Als m’n buurman z’n huis met een rood dak heeft gelegd en ik wil een groen dak, dan is dat geen probleem. In Holland moet je langs de schoonheidscommissie etc etc, zelfs als je een hondenhok wil laten maken…

Ondertussen had ik in Pai een simpele gebruikte Honda-Dream-motor gekocht. De papieren leverde ik af bij een man die eens per week naar Mae Hong Son ging en voor een luttel bedrag zou hij die motor daar op mijn naam laten zetten. Zodoende kon ik veel meer van de omgeving verkennen. Je kan altijd dwars door de rijstvelden rijden op piepkleine paadjes langs boomgaarden, gehuchtjes, beekjes etc. Een lust voor het oog en de ziel. Zo kwam ik te weten, dat ik op de juiste plek was beland.

Veel mensen krijgen inspiratie in Pai

De bouw van m’n huis vorderde gestaag, af en toe ging ik naar Nam Hoo, vlakbij de Chinese gemeenschap daar, om wat werkers te ronselen, bijvoorbeeld om een waterput te graven, uiteindelijk zo’n 10 meter diep, maar wel kersvers drinkwater.

Toen m’n huis af was en ik er al een tijdje woonde, kreeg ik diverse tours achter elkaar te doen vanwege het hoogseizoen. Ik zou dus ruim twee maanden niet thuis zijn. Ik had ook iemand ontmoet, een schrijver die z’n boek af wilde maken en hem verhuurde ik deze plek voor drie maanden, omdat ik na die tours weer eens naar Holland wilde gaan voor een paar weken. Zo werd het huis bewoond, de tuin gesproeid en ik kreeg nog huur op de koop toe en de schrijver z’n plek waar hij rustig kon werken.

Je hoort nu nog steeds veel van mensen die ‘inspiratie’ krijgen als ze in Pai zijn en de omgeving verkennen. Datzelfde inspirerende gevoel krijg je ook als je bijvoorbeeld in Toscane bent.

Anyway, het leven in Pai was in mijn beginjaren erg prettig te noemen. Ik ontmoette allerlei mensen met diverse achtergrond, maar wel met dezelfde voorkeur: leven in Pai. Ook artiesten streken neer, schilders, muzikanten, leerbewerkers etc. Langzamerhand werd het een internationaal bekende plek waar avonturiers als ikzelf hun domicilie zochten. Al die mensen wilden eten en drinken en zodoende kwamen er kleine restaurants met pancakes, pizza, eigengebakken brood, homemade yoghurt en hoemoes en zelfs ook uiteindelijk verse koffie.

In m’n beginjaren was er alleen maar Nescafé. Ook was er op de markt een koffietent die koffie (kaffee boraan) vanuit een pan in een grote linnen zak goot. Het mengsel werd steeds sterker naarmate de dag vorderde. Dat was een regelrechte aanslag op m’n maag. Toch vreemd want in die tijd dronken de lokale Thais doorgaans geen verse koffie, maar Nescafé.

Je zou voor de aardigheid nu eens moeten tellen hoeveel koffietentjes langs de weg van Chiang Mai naar Pai door de jaren zijn geopend, dat kunnen er makkelijk al 50 zijn.

Wordt vervolgd.

Peer Evers
Over Peer Evers 6 Artikelen
Peer Evers is van jaargang 1952. Op jeugdige leeftijd ging hij in het buitenland werken. Halverwege de jaren tachtig vestigde hij zich in Bussum. Hij werd eigenaar van een productiebureau dat muziekevenementen organiseerde. Ook deed hij de productie van muziekvideo's en management voor artiesten. Eén van zijn belangrijkste cliënten was Hans Vermeulen, bekend van Sandy Coast, Rainbow Train en The Rest en producerswerk voor de zangeressen Anita Meijer, Margriet Eshuis en Ruth Jacott en talloze achtergrond koortjes. Het tweetal produceerde ook commercials en tv-werk. Sinds Peer met Vermeulen de studio van Carabao, één van Thailands bekendste muziekgroepen, betrad is hij in Thailand gebleven. Dit alles vanwege z'n eeuwige passie voor muziek! Peer is single father, leeft met zijn dochter met veel plezier en liefde in Pai (Noord-Thailand). Hij is een schat aan ervaringen rijker én gezegend met een grote vriendenkring! Het levensmotto van Peer: "It is nice to be nice"!

5 Comments

  1. Mooie herinneringen Peer. Ook ik heb die aan Pai, al waren toen ik daar in 2007 voor het eerst kwam de omslag naar toeristisch ‘hippies’ kijken ingezet. Aan de magische schoonheid van de omgeving verandert dat gelukkig niets.

  2. Mooi relaas met boeiende terugblik op al die jaren die in Thailand doorgebracht werden.
    Ben benieuwd naar het volgende deel.

  3. Goed verhaal, zonder onnodige opsmuk. Roept voor mij allerlei herinneringen op. Echter niet over Pai, een plaats waar ik nog niet geweest ben. (Maar naar alle waarschijnlijkheid tijdens een eerstvolgende reis naar Noord-Thailand wel zal komen). Niet meer in een redelijk door toerisme niet beinvloede staat, maar naar ik hoop nog steeds in een voldoende in mijn optiek interessante staat.
    Ik heb het artikel in ieder geval met plezier gelezen en hoop op een spoedig vervolg van deze verhalenserie.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*