Op zoek naar Schoonheid in Azië: Kitagawa Utamaro

Roger Stassen, Op zoek naar Schoonheid, Kitagawa Utamaro 1
Het oogsten van de bladeren van de moerbeiboom (voeding voor zijdewormen)

 

Waarom Europese impressionisten van naam en faam verslingerd raakten aan Japanse ukiyo-e houtsnedeprinten (*) vraagt u zich af? Waarom vind ik ze zo mooi en worden kopies en prints ervan tot op vandaag massaal verkocht? Zij, de impressionisten, waren op zoek naar een nieuwe stijl. Dat doen kunstenaars van alle tijden trouwens. De realiteit puur na-tekenen of na-schilderen bracht en brengt geen meerwaarde. Ukiyo-e wees de weg voor hen. Zo kon je met slechts een sober lijnenspel en beperkt gebruik van kleuren een verhaal vol emotie en dramatiek uitbeelden. Naar aanleiding van het maken van deze reeks ging ik naar het wereldwijde webmuseum thuis op mijn tablet. Zonder toegangsticket te hoeven betalen kuierde ik door menige zaal en keek mijn ogen uit. Schoonheid werkt verslavend en voorlopig raak ik niet afgekickt. Vandaag stel ik jullie Kitagawa Utamaro (mijn persoonlijke favoriet) voor. Als geen ander was hij bezeten door het meesterwerk van de schepping, de vrouw. In zijn wereld was dat de Japanse vrouw.

*de Franse schilder Félix Braquemond (1833-1914) ontdekte per toeval een schets van de Japanse prentkunstenaar Katsushika Hokusai en toonde die later aan zijn collega’s

Roger Stassen, Op zoek naar Schoonheid, Kitagawa Utamaro 2
De grote golf van Kanawaga, Katsushika Hokusai uit circa 1830-1831

 

En er volgden nog prenten want de honger na deze ontdekking was groot. Er ontstond een nieuwe hype die “japonisme” werd geheten.

Wie was Kitagawa Utamaro?

Utamaro Kitagawa (1753-1806) wordt beschouwd als de belangrijkste ukiyo-e artiest van einde 18e eeuw. Ondanks dat is er zeer weinig gekend over zijn leven en is er geen precieze informatie wat betreft beide ouders. Utamaro (geboren als Ichitaro Kitagawa) startte zijn carrière als leerling van de meester schilder Toriyama Sekien. Zijn eerste werkstukken hadden het Kabuki theater als onderwerp. Vanaf circa 1783 ging hij samenwerken met de uitgever Tsutaya Jazuburo en samen publiceerden zij tal van boekillustraties.

Roger Stassen, Op zoek naar schoonheid: Utamaro Kitagawa 3

 

 

Roger Stassen, Op zoek naar schoonheid, Utamaro Kitagawa 4

 

Utamaro Kitagawa beheerste en verfijnde de technieken om zijn vrouwen zachter en gevoeliger uit te beelden. Ze beantwoordden bovendien perfect aan de smaak wat betreft het ideaalbeeld van zijn tijd. Ze waren groot en slank, hadden grote smalle hoofden met ogen en mond als dunne spleetjes. Ze hadden lange halzen en smalle schouders.

Roger Stassen, Op zoek naar schoonheid 5

 

Roger Stassen, Op zoek naar schoonheid 6

Na 1790 spitse zijn werk zich toe tot het maken van vrouwenportretten, hetgeen tot dan niet zo gebruikelijk was in het genre Ukiyo-e. Zijn modellen zocht en vond hij in en rond Yoshiwara, de “plezier”buurt in Endo (het huidige Tokyo). Zijn avontuurtjes met de dames uit deze stadsbuurt zouden, zo wordt beweerd, zeer talrijk zijn geweest. Succes kende hij vooral vanaf 1793 dankzij nieuwe series vrouwenportretten.

Roger Stassen, Op zoek naar Schoonheid 7

 

Roger Stassen, Opzoek naar Schoonheid 8

 

Roger Stassen, Op zoek naar schoonheid 9

 

In 1804 kwam hij in aanvaring met de machthebbers en werd hij gearresteerd omwille een overtreding van de geldende censuurregels. Oorzaak: het publiceren van een prent waarop de heerser Toyotomi Hideyoshi werd afgebeeld met zijn vrouw en vijf concubines. Dit werd aanzien als beledigend ten opzichte van de Shogun.

Op zoek naar schoonheid10

De artiest werd overgeplaatst naar een gevangenis en volgens sommige bronnen veroordeeld tot het dragen van handboeien gedurende vijftig dagen. Een andere bron heeft het over het dragen van een ijzeren kraag. Hoe het ook zij deze vernedering had een vernietigende impact op hem. Hij werd vanaf toen geplaagd door zware depressies tot aan zijn dood. Hij stierf twee jaar na zijn arrestatie amper 53 jaar oud.

Op zoek naar schoonheid11

 

Roger Stassen, Op zoek naar schoonheid12

 

Roger Stassen, Op zoek naar schoonheid12

Zijn leerling Koikawa Shuncho nam de naam van zijn overleden meester over, huwde zijn weduwe en bleef in diens stijl prachtige vrouwen schilderen. En omdat hij de werken met dezelfde naam bleef signeren als Utamaro kunt u begrijpen dat de huidige kunstexperten er een behoorlijke kluif aan hebben.

Roger Stassen, Op zoek naar Schoonheid 14

Roger Stassen, Op zoek naar schoonheid15
Collage van Shunga prenten

In totaal werden er door Kitagawa Utamoro meer dan 2000 prints met verschillende designs vervaardigd alsook tal van schilderijen en boekillustraties… waaronder een dertigtal shunga boeken (met erotische tekeningen)

Roger Stassen, Op zoek naar schoonheid16

 

 

 

Roger Stassen
Over Roger Stassen 117 Artikelen
Roger Stassen werd in 1954 geboren te Genk, Belgisch Limburg. Als kind al een fantasierijke dromer en boekenwurm. Na een bijzonder gevarieerd beroepsleven als o.a. verpleger, sjouwer bij een verhuisfirma, matroos op de binnenvaart, fabrieksarbeider, stratenmaker, jeugdauteur en archiefbediende nu met pensioen, eindelijk! Want de heerlijke mogelijkheid hebbend voor langere periodes in Thailand te verblijven, het vaderland van zijn echtgenote Siriwan. Sinds 1993 met deze Noord-Thaise uit Chiang Kham gehuwd, lief, leed en de bankrekening delend. Heeft bij regelmaat onbedwingbare schrijfkriebels, is hondsdol (dol op honden), fotografeert bijzonder graag en interesseert zich voor tropische flora. Thailand is een gigantisch vat vol verhalen die enkel nog geschreven moeten worden. Wat al wel geschreven is kan ook worden gelezen op https://mijnazieblog.wordpress.com

3 Comments

    • Stante pede gaan zoeken naar het werk van Sjourd Bakker want (shame on me) ik kende hem niet. Zeer mooi Antonin, bedankt voor de tip.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*