Op zoek naar de Orang Pendek, deel 2: Aapmens of fabel

In de vorige aflevering beschreef Loes Modderman een aantal diersoorten waarvan het bestaan betwist wordt. Dat is het terrein van de cryptozoölogen. Vaak horen deze soorten tot het rijk der fabeldieren, maar soms blijken ze echt te bestaan. In deze aflevering spitst ze haar verhaal toe op de Orang Pendek, een soort die naar verluidt voorkomt in Sumatra.

In 1923 had de Nederlandse opzichter J. van Herwaarden een ontmoeting met een rechtoplopende aap, geen Orang Oetan, maar, volgens hem, zeker een ‘Sedapa’, de plaatselijke naam voor de Orang Pendek. Pas een jaar later vertelde hij zijn verhaal, en hoe hij de aapmens te menselijk vond om hem te schieten, hoewel hij dat eerst van plan was.

Zijn teerhartigheid en de vele berichten van inlandse getuigen leidden tot het plannen van een expeditie in begin 1925. Die moest keer op keer uitgesteld worden vanwege het weer, maar uiteindelijk vertrokken een aantal liefhebbers op 18 mei 1925 naar Poeloe Rimau in Zuid-Sumatra. De expeditie was opvallend snel uitgezocht, want op 25 juni, precies een week later vinden we dit bericht in Het Nieuws van den Dag voor Nederlandsch Indië.

Loes Modderman, Op zoek naar de Orang Pendek, Geen Orang Pendek

Dat jaar zijn er geen verdere expedities.

Maar de vraag of er nu sprake is van een Mensch-aap of een Aap-Mensch geeft aanleiding tot menige reactie, waaronder dit gedicht van Clinge Doorenbos in De Telegraaf van 18-09 1926. Clinge Doorenbos, liedjesschrijver en cabaretier was 50 jaar lang huisdichter van de Telegraaf, met dagelijks berijmde commentaren op de actualiteit.

Loes Modderman, Op zoek naar de Orang Pendek, Clinge Doorenbos

In de jaren tussen 1924 en 1932 duikt de Orang Pendek regelmatig op in het Nederlandse nieuws. Men speculeert over het al of niet bestaan en over de aap-menskwestie. Een enkeling komt met goede raad hoe een Orang Pendek te vangen. Dat heeft hij immers al met hele Orang Oetan families gedaan?

Respect voor wat leeft is bij de meeste blanken ver te zoeken. Men schiet voor sport of omdat een dier ‘bedreigend’ overkomt, vangt voor dierentuinen en circussen, kortom, dieren zijn rechteloos. Voor mensen, inboorlingen, geldt bijna hetzelfde. Het is soms beschamend hoe er over de inheemse bevolking wordt gedacht in termen van ‘wilden die op onze “beschaving” zitten te wachten, om hen uit hun erbarmelijke staat te verlossen.’ Hoe die inboorlingen daar zelf over dachten werd uiteraard niet gevraagd.

Er worden prints gevonden, meerdere. Dr Dammerman, een invloedrijk ‘geleerde’ en directeur van het Zoölogisch Museum van Buitenzorg, oordeelt dat de prints van de Maleise beer zijn, en dat wordt ook door anderen bevestigd. Voor Dammerman is daarmee de kous af: de Orang Pendek bestaat niet, het is een fabel. Misidentificatie van de Maleise beer, die vaak op zijn achterpoten staat. Met die berenboodschap geeft Dammerman lezingen, en omdat hij ‘een autoriteit’ is, wordt hij geloofd. Ook als op den duur hele andere dan berenprints onder zijn aandacht worden gebracht, kan Dr. Dammerman zijn mening niet bijstellen.

Wordt vervolgd.

 

 

 

Loes Modderman
Over Loes Modderman 18 Artikelen
Loes Modderman is geboren en getogen in Amsterdam. De liefde voor boeken, taal en schrijven kreeg ze van huis uit mee. In haar tienerjaren raakte ze geïnteresseerd in wereldculturen, mythologie en religies. Loes werkte vele jaren in de gezondheidszorg en als zelfstandig micro-fotograaf, studeerde Engels en Hebreeuws. Ze schreef de boeken 'Dubbelklik' en 'Bergen stenen, korrels zand en publiceert tevens op haar eigen website scienceart.nl. Modderman is medewerkster van magazine Bres, dat het kompas richt op universele spiritualiteit.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*