Olifantsoor: ik had hem reeds in het bos zien staan

André van Leijen, Olifantsoor
Bron: Japanse landbouwencyclopedie.

Al in menig bos had ik ze zien staan. In de jungle van Madagaskar bijvoorbeeld of in het oerwoud van Borneo en Celebes en niet te vergeten de rimboe van de Filipijnen, Nieuw Guinea en Sri lanka. Olifantsoren. Ook wel taro’s genoemd. Nooit zaten er kaarsjes aan. Dat is meer iets voor kerstsparren met hun tot naalden omgevormde bladeren. Nee, de bladeren van de olifantsoor zijn majestueus. Glorieus zelfs. Altijd raak ik onder de indruk van die bladeren.

André van Leijen, Olifantsoor, Reuzen-olifantsoor in oerwoud
Bron: Eat the weeds

Inderdaad, ze lijken wel wat op de oren van een olifant. In ieder geval hebben ze dezelfde afmetingen. Niet van die kniesoortjes van de Indische olifant; daar maak je geen indruk mee. Nee, van die buitenboordschotels van de Afrikaanse olifant, die er niet alleen zijn omgeving mee aftast, maar er ook nog eens zijn overtollige lichaamswarmte mee kwijtraakt. En als het zo uitkomt wapperen ze je er zo maar mee uit je jungleboots. Dat zijn nog eens oren.

André van Leijen, Olifantsoor, Afrikaanse olifant
Afrikaanse olifant (Bron: Vakantie in Oeganda)

Ook de bladeren van de olifantsoor tasten de omgeving af, op zoek naar zonlicht tussen de woudreuzen. En zoals de Afrikaanse olifant zijn warmte kwijtraakt via zijn oren, zo raakt de olifantsoor haar overtollige water kwijt via haar bladeren. Reuzen-taro’s worden ze genoemd.

De gewone taro

Haar kleinere zusje, de gewone taro, wordt in heel Azië gegeten. De Filipino’s gebruiken de bladeren om Laing te maken, een gerecht uit de Bicolstreek. Lekker met vis, kokosmelk, chilipeper, citroengras, gember en sjalotten. Kennelijk lusten de Filipino’s er wel pap van, want 11.000 jaar geleden verbouwden ze al taro’s. De restanten zijn gevonden in grotten op Palawan. Daarmee is de taro een van de oudst verbouwde gewassen.

André van Leijen, Olifantsoor, Laing
Laing (Bron: yummi.ph)

De Thai koken de taro-knollen in kokosmelk. Of ze maken er chips van of zelfs ijs. Toen we in Thailand woonden, aten we geregeld taro.

Ook de Romeinen aten taro’s. In zijn kookboek “De re coquinaria” (Over het koken) beschrijft de Romein Apicius in de eerste eeuw hoe je taro’s moet klaarmaken:

“Gebruik voor het maken van taro, ook wel de Egyptische boon genoemd, peper, komijn, wijnruit, honing, of bouillon en een beetje olie. Als dat klaar is bind het dan met een roux.”

Apicius beschrijft dat je de taro zowel kan koken als bakken. Net als aardappels. En net als aardappels bevat zij veel zetmeel.

André van Leijen, Olifantsoor, De re coquinaria
Bron: amazon.nl

Toen het Romeinse rijk in 476 uiteenviel, verdween de taro van de Europese menukaart. De aanvoer uit Egypte stokte. Europa moest nog meer dan duizend jaar wachten voordat een soortgelijk product op tafel kwam. Dat was in 1536 toen Diego de Amalya de aardappel vanuit Peru invoerde.

Een olifantsoor in de huiskamer

Vorige week hebben we een reuzen-taro/olifantsoor gekocht. Zij staat nu in onze huiskamer in Schiedam. Ze doet ons herinneren aan de tochten die we door het oerwoud maakten. Zittend op de bank wanen we ons weer op Palawan in de Filipijnen of in het Tangkoko Duasudara Natuur Reservaat op Sulawesi of in de Baliem Vallei in Nieuw-Guinea. Wegdromen nu het reizen aan banden is gelegd.

Maar wat gebeurt er nu? Onze taro drupt zo maar op de eikenhouten vloer. Ze is incontinent. Aan de bovenkant van het blad verschijnen druppeltjes die over het blad rollen en vanaf de punten van de bladeren op de grond vallen.

André van Leijen, Olifantsoor, Vrouwenmantel
Gutterende vrouwenmantel (Bron: Pinterest)

Ik herinner me dat ik dat eerder gezien heb. Vrouwenmantels doen dat ook. De wortels drukken met zo veel kracht het water omhoog, dat het door de bladeren naar buiten wordt geperst. Ronde, zilverkleurige druppeltjes verschijnen op de bladeren. Gutteren heet dat. Van het Latijnse gutta. Dat betekent druppel. De alchemisten zeiden dat die druppels de puurste vorm van water zijn. Ze veronderstelden dat ze daarmee metalen in goud konden omzetten. Vandaar dat de vrouwenmantel in het Latijn Alchemilla wordt genoemd.

De puurste vorm van water… En dat druppelt zomaar op onze eikenhouten vloer? Rondom onze taro verschijnen vieze vlekken. Met elke drup spatten onze oerwouddromen uiteen. We hebben er maar een kleedje onder gelegd.

André van Leijen, Olifantsoor, Onze olifantsoor
Onze olifantsoor. Let op het vloerkleedje.

Thais recept met taro

Benodigdheden
500 gram taro (geschild en in stukjes gesneden)
2 eetlepels zonnebloemolie
2 eetlepels gedroogde currypasta
150 gram asperges
200 mL kokosmelk
250 mL groentebouillon
2 eetlepels sojasaus
25 gram palmsuiker
4 kleine tomaten
2 kaffirbladeren

  • Kook de taro gedurende 10 minuten
  • Bak de currypasta gedurende 3 minuten
  • Voeg asperges, kokosmelk, sojasaus en palmsuiker toe en kook 5 minuten.
  • Voeg de taro toe en verhit gedurende 2 minuten.
  • Voeg tenslotte tomaten en kaffirbladeren toe.

 

André van Leijen, Olifantsoor, Taro-knollen
Taro-knollen (Bron: amazon.com)
Eerder op Trefpunt: André ontdekt de Cordyceps
André van Leijen
Over André van Leijen 175 Artikelen
André van Leijen (1947) is schrijver en bioloog. Hij heeft les gegeven aan de Hogeschool Rotterdam en aan een middelbare school in Spijkenisse en in Vlaardingen. Hij ontwikkelde er lesmateriaal voor de natuurwetenschappelijke vakken en publiceerde in diverse bladen. Na zijn pensionering reisde hij met zijn Slowaakse vrouw vijf jaar over de wereld. Inmiddels zijn ze terug in Schiedam, waar André een boek heeft geschreven over zijn belevenissen. Het is te bestellen via bol.com, via alle boekhandels in Nederland en via het redactieadres van Trefpunt Azië: post@trefpuntazie.com Titel: Beste Reizigers ISBN: 978-94-6345-888-7 Prijs: 14,95.

3 Comments

  1. Schitterend (educatief) verhaal weer, André. En wat dat reizen betreft: jouw footprint is al vele malen buiten haar boekje getreden voor wat een ‘fatsoenlijk’ en milieubewust mensenleven betreft. Zou je daar niet eens mee ophouden? In die zin is covid-19 – voor even – een zegen voor de wereld.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*