Myanmar. Aung San Suu Kyi: van volksheld naar boef

Myanmar, volkerenmoord, Erik Kuijpers

Toen Aung San Suu Kyi in 1991 de Nobelprijs voor de vrede kreeg werd zij omschreven als ‘een belangrijke schakel in de strijd tegen onderdrukking’. En als ‘een voorbeeld voor iedereen die strijdt voor democratie, mensenrechten en etnische verzoening op een vredelievende manier’.

Maar hoe anders wordt zij gezien door de protesterende mensen nabij het Internationaal Hof van Justitie (ICJ) in Den Haag! Die zien haar als de verdediger van ernstig wangedrag door militairen, als iemand die minderheden onderdrukt en als medeplichtige aan volkerenmoord. ‘Aung San Suu Kyi, schaam je diep!’ roept men als haar autocolonne met geblindeerde ramen voorbijrijdt. Boegeroep. Ze wordt uitgejouwd.

De aanklacht luidt volkerenmoord

Volkerenmoord, genocide jegens de Rohingya minderheid in Myanmar. Het land Gambia heeft namens de ‘Organisation of Islamic Co-operation’, een groep moslimlanden, een klacht ingediend wegens de behandeling van de Rohingya minderheid sinds Myanmar onafhankelijk werd in 1948. In 2017 heeft het Myanmarse leger met de stormram Rohingya dorpen en steden leeggeveegd in het uiterste westen van het land, de staat Rakhine, als, zoals Myanmar zegt, reactie op aanvallen van een kleine Rohingya guerrillagroep. Bedoeld wordt het ARSA-leger, de ‘Arakan Rohingya Salvation Army‘, van moslim-signatuur en slechts 1.000 man sterk.

Het Hof aanhoorde getuigenissen over mensen die werden neergeschoten of de keel doorgesneden, baby’s die levend werden verbrand, vrouwen die met een mes in de vagina werden gestoken of in groepen werden verkracht. En mevrouw Suu Kyi hoorde dat onbewogen aan, een vers, fris bloemetje in haar knotje, net als ze altijd heeft gedaan tijdens haar volhardend protest tegen de militaire overheersing.

Myanmar, volkerenmoord, Erik Kuijpers

Een niet begrepen gedaanteverandering

Het verbijstert velen dat de vrouw, die 15 jaar in haar vrijheid werd beperkt door het leger, nu de halve wereld over reist om dat leger en de volkerenmoord te verdedigen. Want in feite bestrijdt ze nog steeds die generaals. Ze mag dan het hoofd zijn van de burgerregering, haar macht is beperkt. Bovendien, vóór de democratische verkiezingen in 2015 heeft het leger een nieuwe grondwet vastgelegd, waarin bepaald is dat een kwart van alle kamer- en senaatszetels toekomen aan het leger en dat is genoeg om wijziging van de grondwet tegen te houden. De feitelijke macht is in handen van het leger.

In het kader van de aanklacht in Den Haag hadden haar aanhangers graag de kans aangegrepen haar vrij te spreken van de pogrom tegen de Rohingya’s met het argument dat ze niet in staat was het leger tot de orde te roepen. Maar haar reis naar Den Haag heeft alle hoop de grond ingedrukt. Ze had gewoon een kleurloze hoge ambtenaar kunnen sturen. Maar nee, ze heeft het luidkeels aangekondigd met veel tamtam. Waarom?

Omdat ook zij weet dat maar weinig Birmezen enige sympathie voor de Rohingya’s koesteren die, ten onrechte, in Myanmar worden gezien als illegale immigranten uit Bangladesh die het boeddhistisch karakter van Myanmar bedreigen. Zij weet van protestbijeenkomsten en optochten waarin ze is voorgesteld als onverschrokken verdediger van de nationale trots. Je ontkomt maar moeilijk aan de gedachte dat ze de ellende van de Rohingya’s gebruikt voor haar eigen populariteit in het licht van de verkiezingen dit jaar.

Myanmar, volkerenmoord, Erik Kuijpers
Opvangkamp in Bangladesh

De vlucht van een miljoen mensen

Haar speech voor het Hof was teleurstellend. In plaats van voor eens en voor altijd haar standpunt over mensenrechten duidelijk te maken ontpopte ze zich als een boef door te ontkennen dat de Rohingya’s enig onrecht is aangedaan. Ze faalde ook over de omvang van het brutaal geweld. Het platbranden van dorpen en de vlucht van rond een miljoen mensen naar buurland Bangladesh deed ze af als ‘bijwerking’ van de strijd van het leger tegen diverse guerrilla-groeperingen.

En als er al bewijs is van brutaal optreden door soldaten tegen de bevolking, dan zegt ze dat haar regering die soldaten voor de rechter wil brengen (al geeft ze toe dat haar regering eigenlijk geen macht heeft over de militairen…) en ze wijst erop dat enkele soldaten voor de krijgsraad hebben gestaan en dát moet dan bewijzen dat volkerenmoord helemaal de opzet niet is geweest…

Ze verdedigde het leger niet echt maar erkende ook geen schuld. Deze dubbelzinnigheid kenmerkt Aung San Suu Kyi. Een ware nationalist die haar land niet op deze manier afgebroken wil zien worden. Natuurlijk, ze wil het land anders bestuurd zien worden maar is niet bereid inmenging van buitenstaanders toe te staan. Haar koppigheid die het land tenslotte van de militaire dictatuur afhielp, staat nu gerechtigheid voor de meest kwetsbare minderheid in de weg.

Myanmar, volkerenmoord, Erik Kuijpers

Internationale steun voor afkeuring

Een grote meerderheid in de VN is voor afkeuring van het gedrag van het leger jegens de Rohingya minderheid. Een beperkt aantal landen heeft tegengestemd zoals uit het overzicht blijkt. Buurlanden als India en Thailand hebben zich onthouden van stemming. Bangladesh, dat ernstig in zijn maag zit met een miljoen vluchtelingen, was voor en China en Laos tegen.

En nationaal? De meningen zijn verdeeld. Mensenrechtenorganisaties zijn verbijsterd over Suu Kyi’s houding. ‘Er is overweldigend bewijs aangeleverd door de ‘UN Independent Fact-Finding Mission on Myanmar‘, door ‘Physicians for Human Rights‘ en andere organisaties. Er zijn documenten van boosaardige en systematische, doelgerichte acties jegens Rohingya’s op grote schaal in een wekenlange actie die begon op 25 augustus 2017.’

Dit is niet de eerste boosaardige actie tegen deze minderheid. In 2012 zijn ook mensen verjaagd door hun dorpen te verbranden, en zelfs de hoofdstad van de deelstaat, Sittwe, waardoor tienduizenden nog steeds huizen in smerige kampen in Myanmar zelf. ‘Het verzoek van Suu Kyi aan het Hof om de zaak over te laten aan de eigen rechtspraak past absoluut niet in het gedrag jegens deze groepering sinds 1948’, zeggen deskundigen.

In eigen land vindt ze brede steun. ‘Ze heeft zich terecht verdedigd tegen de aanklacht van volkerenmoord want het is geen volkerenmoord’, zegt de vertegenwoordiger van Myanmar bij de VN. ‘In de afgelopen twee jaar zijn er geen militaire acties meer geweest en geen verhalen over marteling of doden. Er is geen enkele reden voor het Hof om ingrijpen toe te staan.’

In Myanmar is het al sinds 1948 onrustig ondanks een bestand dat tussen de grootste strijdende partijen is afgekondigd. De Arakan Army (Kachin) is ook actief in Rakhine State. Dat leger van naar schatting 7.000 mannen en vrouwen noemt zich boeddhistisch en trekt zich na aanslagen terug tegen de grens van India aan in bergachtig gebied. Dit leger wordt beschuldigd van terreur tegen de achtergebleven Rohingya’s als die zich niet actief tegen het Myanmarse leger opstellen.

De aanklacht en het verloop

Het is nu aan het Hof om te bepalen of het bevoegd is de zaak wegens volkerenmoord in behandeling te nemen. Weigert het Hof de zaak, dan heeft het Myanmarse leger verder vrij spel en verandert er niets jegens de Rohingya’s die hangende deze zaak uit angst weigeren Bangladesh te verlaten. Dan zal ook de positie van Aung San Suu Kyi niet wijzigen: ze blijft dan een pion van het leger. (Overigens is Myanmar ook aangeklaagd bij het Strafhof in Den Haag en in een Argentijnse rechtbank.)

Wordt de zaak inhoudelijk behandeld dan gaat dit jaren duren voordat er een uitspraak is. En dan? Schieten die miljoen mensen in erbarmelijke kampen in Bangladesh er iets mee op? Hun doden komen er niet mee terug wat het Hof ook beslist…

Bron:

The Economist, Radio Free Asia en iHarare.com.

Meer lezen?

Wikipedia over het Hof.

Over volkerenmoord in Myanmar.

Filmpje

Over het heden en verleden van de spanningen in Myanmar en de fanatieke boeddhistische beweging Ma Ba Tha; scroll omlaag tot de film ‘An unholy alliance’. Duur 47 minuten met hier en daar schokkende beelden.

Foto’s en prenten

Aung San Suu Kyi; wikimedia, 17667214.

Vredespaleis met het International Court of Justice; wikimedia, 31096639.

Jutupalong kamp nabij Cox’s Bazar, Bangladesh; wikimedia, 61832175.

Stemgedrag in de VN; internet.

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 832 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland

2 Comments

  1. Reactie op Bert Vos: ik kom beide namen tegen op internet. Rohingya-Rohingya en Rohingya-Rohingya’s. De groepering Roma blijft Roma maar Papoea wordt weer Papoea’s…. Wie o wie? Dan pas ik het wel aan in de tekst.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*