Impressies uit Mongolië (1). De Amazones van Mongolië

Het is 8 uur ’s ochtends als ik de gordijnen van mijn hotelkamer opentrek. Beneden mij op de Baga Toiruustraat is het verkeer in een onontwarbare knoop verstrikt geraakt. Dat is gebruikelijk in Ulaanbaatar, de hoofdstad van Mongolië. De stoplichten leiden een machteloos bestaan. Groen krijgt de stoet niet in beweging, net zo min als het getoeter. Intussen wurmen voetgangers zich tussen de auto’s door, om aan de aan de andere kant van de zesbaansweg te komen.

Aan de overkant ligt een plein zo groot als twee tennisvelden. Overdag spelen er kinderen. Maar nu wordt er getraind. Een horde van 50 dikbuikigen probeert gauw wat grammetjes vet weg te werken alvorens naar kantoor te gaan. Allemaal mannen. De trainer is een ranke jonge vrouw, gestoken in strak T-shirt, zwarte sportlegging en spierwitte Nikes. Zwart petje op, waaruit een paardenstaart ontspringt. Daar gaan de nazaten van Dzjengis Kahn in sukkeldraf met hun naar voren gebogen schouders.

André van Leijen, Mongolia: De Amazones van Mongolia
Amazones van Mongolië Foto unusualhistoricals.blogspot.com)

Met grote passen loopt ze over het plein. Haar hoge stem vuurt haar manschappen aan. Zoals Khutulun, de nicht van Kubla Kahn, ooit haar mannen aanvuurde. Zij was een van de Amazones van Mongolië. Volgens Marco Polo was ze een onovertroffen krijger, die de vijandelijke linies binnenreed en iemand te grazen kon nemen zoals een havik een kip. Mannen die met haar wilden trouwen, moesten haar eerst met worstelen verslaan. Verloren ze dan moesten ze hun paarden aan haar afstaan. Ze kreeg zo 10.000 paarden in haar bezit. De mannen vonden dat natuurlijk niet zo leuk. Worstelen tegen vrouwen tijdens het traditionele Naadam-festival mag dan ook nog steeds niet. Daarom dragen de worstelaars een open vest, om te laten zien dat ze geen vrouw zijn.

André van Leijen, Mongolia De Amazones van Mongolia, worstelaars
Worstelaars tijdens het Naadam festival. Goed te zien is dat dit geen vrouwen zijn (foto: André van Leijen)

Ah, daar komen ze weer, de dikbuikigen. De moderne versie van Khutulun maakt een snelle dribbel op de plaats. Of de heren dat maar even na willen doen. Maar dat gaat niet zo soepel met die kantoorbenen van ze. Het moet over. En nog een keer. En nog een keer.

Khutulun was één van de Amazones van Mongolië. Maar er waren er meer. Neem bijvoorbeeld Töregene Khatun, de machtigste vrouw ter wereld ooit. (Khatun is de vrouwelijke vorm van Kahn.) Zij was getrouwd met de derde zoon van Dzjengis Kahn. Maar na diens dood nam zij het heft in handen en bestuurde het Mongools rijk. Zij zond de door haar echtgenoot aangestelde regering naar huis en verving die door haar eigen ministers. De belangrijkste daarvan was een vrouw, ene Fatima, die in Perzië gevangen was genomen.

André van Leijen, Mongolia: De Amazones van Mongolia, Töregene Khatun
Töregene Khatun (bron: umgur.com)

Inmiddels is de Gouden horde dikbuikigen op het plein tegenover mijn  hotel verdwenen. Ze maken een rondje rond het plantsoen naast het plein. Khutulun, laten we haar nu maar zo noemen, staat ze midden op het plein op te wachten. De handen op de heupen, het bekken iets naar voren gedraaid. Als de heren dachten dat ze klaar waren, hebben ze het mooi mis. Want onder dat zwarte petje zijn inmiddels nieuwe oefeningen uitgedacht. Kijk, daar komen ze. Sommigen zijn vergeten dat ze aan het rennen waren.

Juf Khutulun rent met snelle pasjes achteruit. Zodra de hele horde er is, doet ze haar nieuwe oefening voor: de bovenbenen zo hoog mogelijk optillen, links rechts, links rechts, links rechts… Ze zet haar benen met kracht neer, het bovenlichaam volkomen recht, de handen losjes op haar heupen. Of de heren haar maar even na willen… maar sommige heren zijn er bij gaan zitten. En het restant van de Gouden horde maakt wilde bewegingen met armen en schouders, terwijl de voeten nauwelijks van de grond komen.

Of neem Oghul Qiamish, ook één van de Amazones van Mongolië. Of Sorghaghtani Beki, de schoondochter van Dzjenghis Kahn. Een Perzische kroniekschrijver heeft over haar geschreven, dat als er ooit een vrouw geboren zou worden met de kwaliteiten van Sorghaghtani, dat vrouwen dan de superieure sekse zouden zijn.

André van Leijen, Mongolia: De Amazones van Mongolia, Sorghaghtani Beki
Sorghaghtani Beki (bron: Wikipedia)

Juf Khutulun is niet tevreden met haar Gouden horde. Haar schelle stem komt boven het getoeter van de auto’s uit, waar overigens nog steeds geen beweging in zit. Ze stelt haar horde op in twee rijen tegen over elkaar. Ze klapt in haar handen. En daar gaan de mannen: opdrukken vanuit ligsteun. Ze knipt met haar vingers en telt hardop mee.

En dan hebben we nog niet gehad over Koningin Madukhai de Wijze. Zij verordonneerde dat een vijandige stam die ze verslagen had, geen messen meer mochten hebben. Ook niet om te eten. Ze moesten de botten maar afkluiven. Op het slagveld droeg ze helm en zwaard. Tijdens een van de gevechten bracht ze een tweeling ter wereld. De Chinezen waren als de dood voor haar en breidden hun Chinese muur uit. Zij was het die het Mongoolse rijk wist te herenigen.

André van Leijen, Mongolia: De Amazones van Mongolia
Amazone van Mongolië (bron: UB Post)

Met Madukhai kwam een eind aan het tijdperk van de Amazones van Mongolië. Volgens B. Dulguun zijn Mongoolse vrouwen nog net zo sterk als de Amazones van weleer. Hij schrijft in de UB Post (UB staat voor Ulaanbaatar) van 8 maart 2019: (Empowering)… ‘implies that women must be on the receiving end, waiting to be empowered. Mongolian women don’t need to be “sanctioned” to become powerful as they have been in power as much as men.’

Volgens hem maken de vrouwen in Mongolië de dienst uit. Hij beschrijft hoe in een show een vrouw in militair uniform een groep mannen opdroeg om aan de rechter kant te gaan staan, als ze niet bang waren voor hun vrouw en aan de linker kant als dat wel het geval was. Alle mannen gingen aan de linker kant staan. Op één na. Toen ze aan die ene man vroeg waarom hij aan de rechter kant stond zei hij, dat zijn vrouw hem had opgedragen grote groepen te vermijden. Volgens Dulguun tekent dat de verhoudingen tussen mannen en vrouwen in de Mongoolse samenleving.

De meeste mannen van de Gouden horde liggen inmiddels plat op hun buik. Een enkeling doet nog verwoede pogingen om zichzelf op te drukken uit ligsteun. Juf Khutulun telt hardop mee. Totdat ook de laatste het opgeeft. Zachtjes sluit ik het gordijn.

Wilt u ons reisverslag lezen? Ga dan naar: https://www.travelblog.org/Asia/Mongolia/Ulaanbaatar/blog-1039045.html
Het eerste deel gaat over Ulaanbaatar. U vindt er ook foto’s.

 

 

 

André van Leijen
Over André van Leijen 153 Artikelen
André van Leijen (1947), bioloog en vader van een dochter en een zoon, heeft les gegeven aan de Hogeschool Rotterdam en aan een middelbare school in Spijkenisse en in Vlaardingen. Hij ontwikkelde er lesmateriaal voor de natuurwetenschappelijke vakken en publiceerde in diverse bladen. Na zijn pensionering reisde hij met zijn Slowaakse vrouw twee jaar over de wereld, van Spitsbergen tot aan Kaap de Goede Hoop en van Vuurland tot het uiterste noorden van Canada. Daarna streken ze neer in Thailand en vervolgens in Schiedam. Van deze thuisbasis willen ze de wereld verder verkennen. Intussen werkt hij aan een boek.

3 Comments

  1. Ik ben altijd bijzonder getroffen door de rol van sterke en slimme vrouwen, vooral als je dat niet zo verwacht in het Oosten. Bedankt voor je verhaal. Ik kijk ook uit naar meer. Is er een plek op deze aardbol waar je nog niet bent geweest?

    • Tino, jij moet toch wel beter weten wat betreft de aanwezigheid van sterke/slimme vrouwen? 🙂 verder helemaal met je eens, leuk stuk André.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*