Mijn Azië: Politieke ontwikkeling in Cambodja van 2013 tot heden (deel 1)


2013

Jaar van hoop en aanloop tot parlementsverkiezingen

Bij aanvang van mijn werkzaamheden in mei 2013 trof ik een totaal ander land aan dan toen ik het verliet in 2017. In de volgende artikelenreeks zal ik u meenemen in deze omslag, zonder daar enig waardeoordeel aan te verbinden. Eigen ervaringen, gesprekken met Cambodjanen en krantenartikelen van de Engelstalige pers vormen de basis.

Toevalligerwijs viel ik bij aankomst gelijk met de neus in de boter, aangezien een paar maanden later landelijke verkiezingen plaats zouden vinden. Hoewel de zittende premier Hun Sen al bijna 30 jaar aan de touwtjes trok, kon hij tot dat moment rekenen op de meerderheid in het parlement. Deze slimme man wist zijn tegenstanders op een sluwe wijze tegen elkaar uit te spelen, zodat de oppositie nimmer te sterk kon worden.

Pol Pot

Bovendien had de “oudere” generatie de genocide van de Pol Pot tijd nog vers in gedachten en kon Hun Sen rekenen op een vaste  aanhang, vooral op het platteland, aangezien men nimmer meer de verschrikkingen van deze periode en de burgeroorlog tot 1993 mee wilde maken. Deze premier, die deel uitmaakte van de Khmer Rouge en tijdens  één van de gevechten een oog had verloren, had toch maar voor rust en orde gezorgd na de chaos. Tevens werden er, vooral op het platteland, nogal wat stemmen “gekocht” vanuit de goed gevulde partijkas van de CPP.

Maar… de invloed van de sterk aanwassende jeugd werd steeds groter en de twee grootste oppositiepartijen o.l.v. Sam Rainsy en Kem Sohka hadden zich in 2012 verenigd in een geduchte concurrent in de vorm van de CNRP (Cambodian National Rescue Party). Veel mensen hadden de buik vol van de zelfverrijking van de vriendenkliek van Hun Sen  en zouden het niet erg vinden als er een eind zou komen aan het bewind. Ook de komst van de vele Vietnamezen, die veelal als visser de kost verdienen, stuiten vele Cambodjanen tegen de borst. De wind van “verandering” begon voorzichtig op te steken en werd in de loop van 2013 steeds krachtiger voelbaar…

Situatie na mijn aankomst in Cambodja  op 5 juni 2013

De verkiezingskoorts is dan al flink aan het stijgen. Zeven weken later, op 28 juli namelijk, zou de vijfjaarlijkse verkiezing voor de Assembly (vergelijkbaar met onze 2e kamer) plaatsvinden. De Cambodian Daily, een “kritische”, Engelstalige krant, kopt er vrijwel dagelijks mee. De regeringspartij CPP (Cambodian People Party) van Hun Sen, de huidige premier was tot op heden oppermachtig geweest. Deze man is al sinds de tachtiger jaren, na de val van Pol Pot, aan de macht en daarmee is hij een van langst zittende machthebbers in de wereld. Alle media, op twee Engelstalige kranten na, worden beheerst door zijn partij en alle posities bij de overheid zijn ingenomen door aanhangers van de CPP.  Laten we maar voorzichtig zeggen dat deze regeringsleider een meneer is met dictatoriale neigingen.

Kem Sokha is de leider van de grootste oppositiepartij, de CNRP (Cambodian National Rescue Partij), terwijl de andere leider, Sam Rainsy sinds 2009 in vrijwillige ballingschap leefde in Frankrijk. Hij was daarheen gevlucht, aangezien boven zijn hoofd een gevangenisstraf van 11 jaar hing, wegens vervalsing van documenten en het verspreiden van leugens. Gedurende de eerste weken dat ik de politiek probeerde  te volgen, was Kem Sokha al voor 3 zaken beschuldigd door de huidige leider Hun Sen. Ik zal ze alledrie chronologisch de revue laten passeren:

Het moddergooien begon met de mededeling dat Kem Sokha de genocide, begaan door Pol Pot in de jaren 1975-1979, waarbij naar schatting zo’n twee miljoen Cambodjanen zouden zijn omgekomen, zou ontkennen. Dat is hier in Cambodja flink aangekomen en vergelijkbaar met de mededeling, dat Hitler geen massamoorden zou hebben begaan in de Tweede Wereldoorlog.

Marcel Gerritse, politieke ontwikkelingen in Cambodja 1
Hier wordt op één van de spandoeken verwezen naar deze beschuldiging. Dit tijdens een “georganiseerde” demonstratie van “CPP-aanhangers”. Uitgevoerd door een honderdtal jongeren, waarbij ik niet het gevoel had, dat ze er stonden, omdat ze nou zo’n groot aanhanger van de huidige regeringsleider waren, maar meer voor de paar dollars die ze er voor zouden ontvangen.

 

Marcel Gerritse, politieke ontwikkelingen in Cambodja 2
Wederom klein groepje jonge CPP “aanhangers” met spandoeken, die weinig enthousiast omhoog gehouden werden. Wel op een unieke locatie, zo vlakbij the Royal Palace in Phnom Penh.

Vervolgens verschenen artikelen met de beschuldiging dat Kem Sokha tot 5 jaar geleden een maîtresse zou hebben gehad, waarbij hij twee kinderen, die inmiddels 6 en 8 jaar zouden zijn,  verwekt zou hebben. Ook deze beschuldiging werd persoonlijk geuit door de zittende premier. Volgens de premier zou het een goede zaak zijn, als de Kem Sokha zou betalen voor deze kinderen. Hierbij worden zelfs de bedragen genoemd, die betaald zouden moeten worden om de (toekomstige) studie van deze kinderen te bekostigen. Kem Sokha ontkent in datzelfde artikel iedere beschuldiging.

Verkiezingen

Het kan nog ranziger, want een paar dagen later werd de oppositieleider ervan beschuldigd 2 jaar geleden seks te hebben gehad met een minderjarig meisje van 15. Deze beschuldiging werd wederom geuit door de premier Hun Sen himself, dit maal tijdens een speech in het stadion van Phnom Penh tijdens een sportmanifestatie. Uiteraard haalde deze mededeling wederom de voorpagina’s van de kranten. Op deze wijze wordt getracht de oppositie in diskrediet te brengen. Kern van Kem Sokha’s verweer een dag later was: “Laat hij (Hun Sen) zweren dat het waar is wat hij zegt en mocht het blijken niet waar zijn, moge hij getroffen worden door de bliksem, of omkomen bij een vliegtuigongeluk”.

Marcel Gerritse, politieke ontwikkelingen in Cambodja 3

De partij van Kem Sokha en Sam Rainsy heeft vervolgens gedreigd om de komende verkiezingen te boycotten, omdat de partijleiders vinden dat de partij geen eerlijke kansen krijgt tijdens de campagne. CCP-aanhangers schijnen de bijeenkomsten van deze partij te verstoren en campagneborden te vernielen. Door een boycot van deze verkiezingen hoopt deze partij te bereiken dat de internationale toezichthouders deze verkiezingen als ongeldig zullen bestempelen en de nieuwe regering niet erkent gaat worden door veel landen in de rest van de wereld, omdat de legitimiteit ontbreekt. De partij hoopt dat door dit dreigement de intimidaties en verstoringen zullen stoppen.

De verwachting is wel, zoals ik van alle kanten hoor, dat deze “verkiezingen” vreedzaam zullen gaan verlopen, ondanks alle retoriek. Benieuw of er stappen gezet gaan worden naar een verder democratiseringsproces van dit straatarme land. De worsteling hiermee is in volle gang. Op mijn vraag of de zittende premier zijn macht ooit af zal geven, mocht de oppositie winnen, wordt minzaam gelachen. Ik kreeg éénmaal als antwoord dat de eerste twee miljoen stemmen al “uitgebracht” zijn en deze stemmen mee zullen gaan tellen bij de uitslag. Driemaal raden op wie die dan zouden zijn uitgebracht…

Dagelijks kun je steeds grotere groepen verkeersdeelnemers zien, die, vooral ’s avonds, met vlaggen zwaaiend langs komen rijden op scooters, brommers of op trucks met een open laadruimte. En immer gaat zo’n stoet vergezeld van luide muziek of opzwepende teksten die door de lucht schallen.

Marcel Gerritse, politieke ontwikkelingen in Cambodja 4
CPP-aanhangers op motoren, voorafgegaan door luide muziek.

Behalve les in taal ook beknopte geschiedenisles

Gedurende de eerste weken kreeg ik, tezamen met nog zes aankomende vrijwilligers, twaalf volle dagen les in de eerste beginselen van de Khmertaal. Dara, de leraar, stopte af en toe met de les en begon te  vertellen over zijn jeugd gedurende de verschrikkingen van Pol Pot. Zijn vader, en veel familieleden waren gedood door Khmer rouge soldaten. Zelf was hij als tiener tewerkgesteld in een plantage, maar wist te ontsnappen tijdens een plaspauze. Hij vluchtte naar de Thaise grens, alwaar hij vervolgens twaalf jaar in een refugee camp heeft doorgebracht.

Tijdens één van deze verhalen  trekt een verkiezingskaravaan van de zittende regeringspartij  door de straat met luide muziek. “Weet je”, zegt hij, zijn verhaal onderbrekend:  “Die mensen op de wagens krijgen vijf dollar om er te zitten. Vele dure auto’s rijden mee in de karavaan. De overige partijen gaan met motoren en tuk tuks…” Vervolgens gaat hij verder met de les en stelt me het volgende kwartier zo’n drie vragen over de aangeboden en uitgelegde Khmer woorden en zinnen. Hij heeft de knop omgezet, ik blijf de beelden van zijn verhaal uit de Pol-Pottijd voor me zien en kon op geen enkele vraag antwoord geven…

Marcel Gerritse, politieke ontwikkelingen in Cambodja 5
Dara, een geweldige leraar, waarvan we na 12 lesdagen afscheid moesten nemen om naar onze werkadressen in de provinciehoofdsteden te gaan. Hier zouden we gaan kennismaken met onze nieuwe collega’s na de zogenaamde “in country training”, die een maand in beslag nam. Het bleek een definitief afscheid, want een jaar later ontvingen we de mededeling dat deze geliefde leraar op 54-jarige leeftijd was gestorven aan hartfalen. Ben bang dat hij gerangschikt kan worden als één van de slachtoffers na de genocide, die zo ingrijpend en traumatisch was voor vele Cambodjanen.

In de eerste dagen na mijn aankomst verkondigde ik dat men dit land “Het land van de glimlach” zou moeten noemen. Heel snel ben ik erachter gekomen dat er achter deze glimlach meer schuil gaat dan ik ooit had kunnen vermoeden.

Marcel Gerritse, politieke ontwikkelingen in Cambodja 6
In mijn standplaats Kampong Thom volop uitingen van de naderende verkiezingen. Regeringspartij CPP op de voorgrond en oppositiepartij CNRP broederlijk daarachter.

 

Marcel Gerritse, politieke ontwikkelingen in Cambodja 7
15 juli: Met vertaalster eerste werkdag op het provinciale kantoor in een surrealistische omgeving, want er was geen collega te bekennen. Later werd het mij duidelijk dat rond verkiezingstijd de overheidskantoren immer onderbemand zijn, aangezien de werknemers druk zijn met de verkiezingscampagne voor de regeringspartij CPP.

 

Wordt vervolgd met o.a. Sam Rainsy krijgt massaal onthaal in Phnom Penh.


Marcel Gerritse
Over Marcel Gerritse 31 Artikelen
Marcel Gerritse heeft tweemaal anderhalf jaar in Cambodja gewerkt in een onderwijsproject van UNICEF en is uitgezonden door VSO (Volunteer Service Overseas). Zijn eerste standplaats was Kampong Thom (juni 2013 t/m dec 2014) en zijn tweede plaatsing was in de nieuwe provincie Tboung Khmum (mei 2016 t/m dec 2017). Toevallig arriveerde hij net voor de vrije verkiezingen in 2013 en heeft het land vanaf die tijd zien “afglijden” naar een staat waarin de regeringspartij alle zetels wist te bemachtigen bij de verkiezingen in 2018, door de oppositie stap voor stap te ontmantelen. Marcel heeft op www.marcelgerritse.waarbenjij.nu zijn wetenswaardigheden geplaatst. Op gezette tijden zal hij in Trefpunt Azië een artikel plaatsen over zijn arbeidsverleden in Cambodja.

3 Comments

    • Tino, de oudste zoon van Hun Sen, Hun Manet, geboren 1977, is legerleider van Cambodja met een opleiding op internationale militaire scholen.

      Ik las dat de hele legertop van Cambodja die van Thailand in vriendelijke sfeer heeft ontmoet voor besprekingen en daarom hoor je niets meer van die paar m2 tuin bij een paar tempels waar men herrie over heeft. Over de herrie tussen CAM en TH over het continentaal plat hoor je ook niks meer. De enige dissonant was een paar jaar geleden toen Hun Sen generaal Prayuth wat al te warm wilde omhelzen en tja, daar houden generaals niet zo van….. Hun Sen zit stevig op het pluche en daarna zal zoonlief het wel overnemen van zijn pa.

  1. Ben benieuwd naar het vervolg al kennen we allemaal de stand op heden: een eenpartijstaat met een dictator aan het hoofd, politieke tegenstanders verjaagd/verbannen en de vrije pers in de cel. De familie van Hun Sen vult dik de zakken en heeft dure optrekjes op Cyprus, in Londen en New Y terwijl het volk armoe lijdt en tekort komt aan zorg en onderwijs. Het wordt in de regio steeds meer duidelijk: hoe dikker de knuffels van China, des te slechter de mensenrechten voor Bert Burger.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*