Mijn Azië: Op de motor op scholenbezoek in Cambodja (deel 1)

Nadat ik een paar weken in de nieuwe provincie Tboung Khmum werkzaam was,  deelden mijn collega’s op de afdeling Planning mij op een middag mee, dat ze de volgende dag op scholenbezoek zouden gaan. Voor mij een uitgelezen kans om de praktijk te toetsen aan al het papierwerk dat ik inmiddels doorgeworsteld had. Hoewel de afdeling “Planning” heet, komen dit soort initiatieven immer onverwachts en je moet de nodige flexibiliteit bezitten om hier mee om te gaan. Uiteraard liet ik me dit buitenkansje om de scholen langs te gaan niet ontnemen. De volgende ochtend zou ik om 6.00 uur moeten klaarstaan voor vertrek. Dreigend klonk het nog: “Mocht je vijf minuten te laat zijn, dan heb je pech, want dan zijn we onderweg”.

En inderdaad, de trouwe lezers van mijn artikelen zullen het al vermoed hebben, om zes uur was ik de enige die klaarstond voor het provinciale onderwijskantoor, POE genaamd. Door de ervaring wijzer geworden, had ik mijn uitgestelde ontbijt meegenomen en terwijl ik een broodje achter mijn bureau aan het nuttigen was, drupten de collega’s één voor één binnen. De collega, die de vorige dag de dreigende woorden gesproken had, kwam zelfs als laatste binnen, zo’n 3 kwartier “te laat”.

Ontbijt voor het scholenbezoek

Vervolgens werd er nog een kort werkoverleg gehouden. Het bleek dat we de aanvragen voor gebouwaanpassingen gingen bekijken en er zouden leerlingtellingen op deze scholen gehouden worden om te bezien of deze aanvragen op het juiste leerlingenaantal gegrondvest waren. De vijf collega’s van de afdeling en een toegevoegde collega van een andere afdeling zouden in drie groepen gesplitst worden om zo veel mogelijk scholen af te kunnen gaan. Ieder tweetal op één motor en ondergetekende zou met de vertaalster één van de groepen begeleiden, ook op één motor.

Marcel Gerritse, Op de motor op scholenbezoek, Ontbijt
Vooraf aan de schoolbezoeken een gezamenlijk ontbijt. Daarna deelden de 6 POE-medewerkers zich op in drie tweetallen om op evenzoveel motoren het achterland in te gaan. De vertaalster, Kanha, vermaakte zich prima.

En jawel, om zeven uur werd er aanstalten gemaakt om te gaan vertrekken. Gezamenlijk reden we over de hoofdweg richting district waar we te werk zouden gaan. Na 15 minuten bogen we af naar een wegrestaurant, want ik had dan wel ontbeten, maar de rest van de groep nog niet en zo werd de eerste warme maaltijd door mijn collega’s genuttigd en konden we eindelijk rond kwart voor acht de schoolbezoeken gaan beginnen. Aangezien we de binnenlanden in zouden gaan, stond ik maar al te graag mijn stuurplek op mijn eigen motor af aan een wat meer ervaren rijder, want ik was bang dat ik de boel op zou houden op de natte “binnenwegen”.

De eerste moessonregens waren al overgetrokken en hadden de rode zandwegen omgetoverd tot glibberige paden. Dit bleek een juiste zienswijze te zijn, want mijn collega van de afdeling Planning “vloog” even later over deze weggetjes en nam slingerend, het beste spoor volgend, alle hobbels en gladde, modderige stukken op deze smalle paadjes. Deze acrobatiek zou ik zeker niet in huis hebben gehad en zou heel voorzichtig alle obstakels, tegemoet zijn gereden. Maar ja, deze mensen hier besturen al voor hun tiende de motor en deze omstandigheden zijn voor hen de normaalste zaak van de wereld.

Gaten in het dak

Zelf had ik me maar getransformeerd tot een stuk ballast achterop en hobbelde gewoon mee, me af en toe vasthoudend aan een schouder voor me, als we een toch wel hele onverwachte beweging maakten en dacht maar niet na over wat er allemaal mis kon gaan, vooral op de glibberstukken……. De vertaalster noemde rijden op deze gladde wegen treffend “riding on a snake”.

Marcel Gerritse, Op de motor op scholenbezoek, Dak
Een storm heeft een groot deel van het dak verwoest en de school getransformeerd tot “openlucht school”. Gelukkig regent het veelal later in de middag.

Deze ochtend zouden we vijf scholen afgaan in het achterland. Bij één school (Primary) kon ik van een afstand al zien welke gebouwaanpassing gewenst was, want in het dak zaten grote gaten. Een storm, wellicht windhoos, had een tijd geleden het dak tot één gatenkaas omgetoverd. Terwijl één van beide collega’s het gesprek aanging met de directeur in de directeurskamer, die vol lag met overblijfselen van schoolmeubilair en andere ondefinieerbare houten onderdelen, gingen Kanha (de vertaalster) en ik met steeds groter wordende verbijstering de lokalen in. In een aantal lokalen waren de plafondplaten, wellicht door de grote hoeveelheid vocht, verdwenen en waren deze ruimtes veranderd in lesgelegenheden van een “Openlucht school”, aangezien daar vrolijk het zonnetje naar binnen scheen.

Levensgevaarlijk

In de overige lokalen, waar de plafondplaten wel aanwezig waren, is het volgens mij levensgevaarlijk om les te krijgen en te geven, aangezien de plafondplaten als een tikkende tijdbom boven de kinderhoofden hangen tot er een verzadigingspunt bereikt is. De zwarte uitslag in het plafond voorspelde niet veel goeds. Op het moment dat het gaat regenen worden alle lessen gestaakt, zo werd ons medegedeeld, omdat het ook lekt in de lokalen met (nog) een plafond. Gelukkig vallen de meeste buien in de late middag en avonduren, zodat dit niet dagelijks voorkomt, maar toch moeten deze hoosbuien de nodige ravage aanrichten, die opgeruimd moet worden.

Marcel Gerritse, Op de motor op scholenbezoek, Plafond
Op de lower secondary school wel plafondplaten onder het dak. Deze hangen als zwaarden van Damocles boven de hoofden van de kinderen. Sommige zijn al flink verzadigd en vocht- en schimmelplekken zijn goed te zien. In een aantal lokalen waren al plafondplaten verdwenen en kon je tegen het dak aankijken.

Hoewel ik inmiddels best het nodige gewend ben, maakte de aanblik van deze troosteloze ruimtes, waarin je nog geen dieren zou houden en waarin de kinderen onverstoorbaar zaten te werken, mij niet vrolijk en raakte ik behoorlijk onder de indruk van deze lesomstandigheden. Tijdens mijn geneus in het boek “Statistics en Indicators” stonden in drie kolommen onderverdeeld “Buildings without good Floor, Roof or Wall”,  met in iedere kolom de juiste aantallen vermeld. Maar zo’n school “without good roof” in werkelijkheid aanschouwen was toch wel even iets heel anders.

Marcel Gerritse, Op de motor op scholenbezoek in Cambodja, Leerlingen
71 pubers, veelal met drie opgepropt in een krappe schoolbank. In een vorig artikel kon u lezen dat in deze leeftijdscategorie veel leerlingen stoppen met de opleiding.

Een andere school, voor Lower Secondary onderwijs, maakte indruk op een geheel andere wijze Hoewel we hier kwamen voor constructieproblematiek, er zaten flinke scheuren in de muren, was ik onder de indruk van een ander fenomeen. In een grade 8 klas zaten namelijk 71 pubers gepropt, vaak met zijn drieën in een klein bankje. Op mijn vraag aan de leerkracht, hoe dit nu mogelijk was, antwoordde ze, dat er normaal tien leerkrachten op deze school zouden moeten werken, maar dat er om allerlei redenen nog maar vijf over zijn. Deze vijf moeten alle tien de verschillende vakken verzorgen aan de totale populatie van ruim 300 leerlingen.

Marcel Gerritse, Op de motor op scholenbezoek in Cambodja, Directiekamer
Leerlingentelling en overleg in de “directiekamer” met “opgeslagen” meubilair. Ook hier een zwart uitgeslagen plafond. Dit overleg gaf ons de gelegenheid om een kijkje in de klassen te nemen.

Later hoorde ik dat er voor deze gehele provincie eigenlijk nog 1000 lagere school leerkrachten en 1000 leerkrachten Voortgezet Onderwijs nodig zijn, met name voor de afgelegen gebieden. En dan te bedenken dat er al zo veel leerlingen “uitgevallen” zijn. Hoe groot zouden de klassen wel niet zijn, als ook deze kolossale groep aan het onderwijs zou deelnemen? Je moet trouwens wel erg gemotiveerd zijn om onder deze omstandigheden naar school te blijven gaan. Petje af voor deze leerlingen, die het volhouden om de vier muren van het klaslokaal te betreden. En dan heb ik nog niet eens gesproken over de vaak erbarmelijke staat van de sanitaire voorzieningen, dat vooral voor de meisjes problematisch moet zijn.

Lees ook: https://www.trefpuntazie.com/verhaal-van-de-week-onderwijs-in-cambodja-is-afvalrace/

Marcel Gerritse
Over Marcel Gerritse 12 Artikelen
Marcel Gerritse heeft tweemaal anderhalf jaar in Cambodja gewerkt in een onderwijsproject van UNICEF en is uitgezonden door VSO (Volunteer Service Overseas). Zijn eerste standplaats was Kampong Thom (juni 2013 t/m dec 2014) en zijn tweede plaatsing was in de nieuwe provincie Tboung Khmum (mei 2016 t/m dec 2017). Toevallig arriveerde hij net voor de vrije verkiezingen in 2013 en heeft het land vanaf die tijd zien “afglijden” naar een staat waarin de regeringspartij alle zetels wist te bemachtigen bij de verkiezingen in 2018, door de oppositie stap voor stap te ontmantelen. Marcel heeft op www.marcelgerritse.waarbenjij.nu zijn wetenswaardigheden geplaatst. Op gezette tijden zal hij in Trefpunt Azië een artikel plaatsen over zijn arbeidsverleden in Cambodja.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*