Microfinanciering in Cambodja schiet zijn doel voorbij

Microfinanciering zou juist arme mensen in ontwikkelingslanden vooruit moeten helpen. Zoals in Cambodja. Niets is minder waar. Deze leningen door microfinancieringsinstituten (MFI’s) leiden juist tot een vicieuze cirkel van schulden, gedwongen landverkoop, dwangarbeid en kinderarbeid. Dit staat in een rapport van de Cambodjaanse mensenrechten-NGO’s Licadho en Sahmakum Teang Tnaut (STT.)

Volgens de opstellers van het rapport, die tien gemeenschappen in vijf provincies bezochten, zegt bijna iedere geïnterviewde te lijden onder de microleningen. Van de 16-miljoen Cambodjanen hebben twee miljoen en 380-duizend mensen een lening afgesloten bij een MFI, volgens Licadho en STT. De totale schulden lopen op tot zeker acht miljard dollar. Een van de oorzaken is dat boeren en ondernemers massaal meer geld lenen dan ze zich kunnen veroorloven, tegen een rente van 18 %.

Microfinanciering zoals bedoeld

Veel Cambodjanen in de problemen door microfinanciering. Foto: Bert Vos.

De gemiddelde schuld per lening bedraagt 3370 dollar, ruim twee keer meer dan het gemiddelde jaarloon van 1380 dollar. Het geld wordt ingezet om bijvoorbeeld een boer te helpen met de verbouw van zijn rijst, zoals microfinanciering ooit bedoeld was. Maar lang niet altijd. Er worden ook leningen verstrekt om bijvoorbeeld het schoolgeld te betalen. MFI’s in Cambodja hanteren, zegt het rapport, hoge rentetarieven, willen land als onderpand en richten zich op arme klanten die toch al kwetsbaar zijn, mocht er iets misgaan waardoor ze niet kunnen terugbetalen.

Voorwaarden

Het is niet moeilijk om een lening af te sluiten. Iets dat is verworden tot een businessmodel en zijn doel voorbij schiet. Vertegenwoordigers van microfinancierders gaan de dorpen en steden af om leningen te verstrekken. De voorwaarden worden mondeling uitgelegd. Vaak krijgen de debiteuren, als ze al kunnen lezen, geen kopie van de regels en voorwaarden. Daarnaast heeft de gemiddelde Cambodjaan geen toegang tot juridische hulp en weet hij niet waar hij terecht kan wanneer hij  in de knel komt. Mensen die hun lening niet af kunnen betalen komen vaak in uitzichtloze situaties terecht. Ze worden gedwongen hun land of huis te verkopen en zetten hun kinderen aan het werk. Dit leidt zelfs tot slavernij. Zo werken duizenden Cambodjanen, waaronder minderjarigen, gedwongen in steenfabrieken om hun schulden af te betalen.

Triodos BankMicrofinanciering in Cambodja schiet zijn doel voorbij

De MFI’s varen er wel bij, zeggen Licadho en STT. Zo maakten de zeven grootste Cambodjaanse MFI’s in 2017 een gezamenlijke winst van $130 miljoen. Veel van die instituten zijn grotendeels in buitenlandse handen. Onder meer de door de Europese Unie opgezette Europese Investeringsbank en de International Finance Corporation, onderdeel van de Wereldbank, hebben aandelen. Ook Nederland doet mee. Zo heeft ontwikkelingsbank FMO een aandeel van 19,99 procent in Amret Microfinance Institution, bezit Triodos 6,25 procent bij de Cambodjaanse financiële dienstverlener Acleda Bank en heeft Agora Microfinance aandelen in AMK Microfinance Institution, aldus de onderzoekers.

Private schuldeisers

De problemen zijn in Cambodja al langer bekend, schrijven de onderzoekers in het rapport. Al in 2017 stelde de overheid een rentelimiet in van 18% in plaats van 20. Dat veranderde echter weinig aan de situatie. De MFI’s verhoogden gewoon de administratiekosten. Daarnaast werken veel Cambodjanen zichzelf verder in de nesten door ook nog eens geld tegen hoge rentes bij private schuldeisers te lenen tegen rentes tot veertig procent, om zo de microlening af te kunnen betalen. Dit probleem treft ook het gezin. Kinderen moeten vaak van school om te werken om de schulden van hun ouders af ​​te lossen. Ook wordt er bezuinigd op voedsel om geld uit te sparen.

Ontwikkelingsbank FMO

De onderzoekers roepen onder meer op tot betere regels, meer toezicht en een verbod op het gebruik van land als onderpand. En vinden dat de MFI’s transparanter moeten worden, zodat de armen efficiëntere keuzes kunnen maken. Ontwikkelingsbank FMO heeft toegezegd het rapport te bestuderen en gezegd dat het potentiële risico van overkreditering al langere tijd door de gehele Cambodjaanse microfinancieringssector wordt onderkend.

Bron: Rapport Licadho en STT, Phnom Penh Post, Dagblad Trouw.

Lees ook het verhaal in Trouw over dit onderwerp van ZO-Azië correspondent Ate Hoekstra.

Bert Vos
Over Bert Vos 125 Artikelen
Bert Vos is journalist, tekstproducent, Azië-liefhebber, publicist en ZZP'er in Amersfoort.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*