Wacht u voor de mannenverslindsters

Pee Sua Samut voor het Art en Culture Center in Bangkok
Pee Sua Samut voor het Art en Culture Center in Bangkok

Voor het Bangkok Art en Culture Center staat een vrouw. Haar machtige borsten zijn bloot. Memmen kun je beter zeggen. Ze richt haar rechterarm uitnodigend op als om je te koesteren. Om je tegen haar borsten te drukken. Troostend. Liefkozend. Een moment van intimiteit, waarin je je herenleed even mag vergeten. Een soort memmuele therapie. Reusachtige borsten. Ze prangen en prijken. Puur natuur. Geen siliconen, maar eerlijk gips.

Maar pas op. Want deze verleidelijke dame is niemand minder dan de roemruchte Pee Sua Samut. De yaksha, de oger, ja de menseneter uit het epos van de Thaise hofdichter Sunthorn Phu. Of moet ik zeggen een onverzadigbare mannenverslindster? Want ooit verleidde ze prins Phra Aphai Mani, de Thaise Orpheus, die niet de Middellandse Zee doorkruiste, maar de Golf van Thailand en die zijn publiek niet betoverde met zijn lier, maar met zijn fluit.

Het beeld duikt op diverse plaatsen langs de kust van Thailand uit het water op: op Koh Samet en bij Puek-Tian, 18 kilometer ten noorden van Cha-am. Wenkend naar zwemmers, die ten dode zijn opgeschreven zodra ze haar proberen te bereiken. En tegelijk een verkapte waarschuwing van de Thais voor degenen die van plan zijn de Venusheuvels van Thailand te doorkruisen en daarbij hun publiek denken te kunnen betoveren met de melodieën van hun fluit.

Pee Sua Samut in Koh Samet
Pee Sua Samut in Koh Samet

En ook hier in Bangkok is de mannenverslindster dus in al haar naaktheid aanwezig. Voorheen stond ze pal voor de ingang van het Bangkok Art en Culture Center. Dat mag niet meer. Aanstootgevend, vond de directie. Nu staat ze een eindje verderop tussen de struiken, wat de zaak alleen nog maar erger maakt. Want zo lijkt het wel een afwerkplek.

Judith doodt Holofernes,
Artemisia Genteleschi

Binnen het Art en Culture Center draait een film. Een groep mensen zit op de grond in een tempel. Voor hen staat een monnik. Achter hem hangen twee schilderijen. Het ene schilderij is van Jeff Koons met twee vrouwen in bikini, het andere is van Artemisia Gentileschi, een meesterwerk uit de 17e eeuw. Op de laatste is te zien hoe Judith de Babylonische generaal Holofernes onthooft.
‘Vinden jullie deze schilderijen mooi?’, vraagt de monnik.
‘Nee’, zeggen de gelovigen in koor.
De Thaise versie van Pierre Jansen knikt goedkeurend. Alleen een jongetje vindt het zwaard wel mooi, waarmee Holofernes onthoofd wordt.
‘Weten jullie hoeveel deze schilderijen kosten?’
Dat weten de gelovigen niet.
‘Tientallen miljoenen! Maar je zou ze nog geen moment in je huis willen hebben.’
Er valt een stilte.
‘Maar wij hebben ze’, zegt de monnik met een glimlach, alsof hij ze persoonlijk heeft meegenomen uit het Uffizi in Florence.

‘En waarom is dit schilderij niet mooi?’, gaat de monnik verder, met een stok wijzend op het afgehakte hoofd van Holofernes.
Ook dat weten de gelovigen niet.
‘Omdat het over kwaadheid gaat.’
‘En deze?’ De stok gaat naar het rode bikinibroekje van een van de twee dames.
De gelovigen kijken zwijgend naar het niet onaardige rode bikinibroekje.
‘Omdat het over lust gaat. Bovendien word je lekgestoken door de muggen, als je hier zo rondloopt.’
De gelovigen lachen en schudden hun hoofd. Domme farangs.
‘Met kwaadheid en lust bereik je het Nirwana niet’, besluit de monnik.
De gelovigen knikken.

Art in America, Jeff Koons
Art in America, Jeff Koons

Geen bikinibroekjes dus. Dat zet maar aan tot lust. En die mannenverslindster met die grote memmen kan dus ook niet. Hup in de struiken ermee! Maar hoe is het bij ons in het Westen intussen?

Hylas en de nimfen, John Williiam Waterhouse
Hylas en de nimfen, John William Waterhouse

Begin februari werd de westerse kunstwereld opgeschrikt doordat het schilderij ‘Hylas en de nimfen’ van John William Waterhouse naar het depot werd verbannen. Op het schilderij is te zien hoe een aantal waternimfen de jonge Hylas verleiden. Het is opmerkelijk hoe het verhaal overeenkomt met dat van de Thaise mannenverslindster. Net als Phra Aphai Mani is Hylas een prins. Net als Pee Sua Samut duiken de nimfen op uit het water. Net als Pee Sua Samut hebben de nimfen kwade bedoelingen. En net als Pee Sua Samut hebben de nimfen blote borsten. Alleen zijn die een stuk kleiner. De waarschuwing die van beide verhalen uitgaat is dezelfde. En dat is niet: verboden te zwemmen, maar hoed u voor lekkere wijven.

Klaarblijkelijk heeft de Thaise hofdichter Sunthorn Phu uitgebreid in de Homerus zitten neuzen en heeft hij  een eigen invulling gegeven aan de Odyssee. Prins Phra Aphai Mani neemt de plaats in van Odysseus en mannenverslindster Pee Sua Samut vervangt de nimf Calypso. Beide hellevegen houden hun geliefde gevangen in een grot op een eiland, respectievelijk Koh Samet en Gozo bij Malta. De hofdichter schreef zijn epos tussen 1822 en 1844. Dat was een tijd waarin delen van Zuidoost-Azië door het Westen gekoloniseerd werden en er intensieve contachten waren met het Westen.

Zoals de monnik het schilderij van Jef Koons ter discussie stelt, zo doet curator Clare Gannaway van de  Manchester Art Gallery dat met het schilderij van Waterhouse.  Ze zegt in de Guardian: “Voor mij persoonlijk speelt er schaamte mee dat we dit niet eerder hebben aangepakt.” Samen met kunstenaar Sonia Boyce zegt ze dat ze met deze artistieke daad een discussie wil openen over de rol van vrouwelijk naakt in de kunst. En die discussie kwam er. Het schilderij hangt inmiddels weer op zijn plek.

Er is een tendens gaande in kunstwereld. Een paar dagen geleden stond in de NRC het bericht dat Facebook een afbeelding van de Venus van Willendorf verwijderd heeft uit de post van de Italiaanse kunstactiviste Laura Ghianda. Te pornografisch vonden de moraalridders van Facebook.

De Venus van Willendorf is een wereldberoemd vruchtbaarheidsbeeldje van 25.000 tot 30.000 oud. Een paar jaar geleden ben ik speciaal naar het Natuurhistorisch Museum in Wenen afgereisd, om het te zien. Borsten, Buik en Billen zijn pregnant aanwezig. Zelfs de venusheuvel is flink opgezwollen. Het lijkt wel de vrouwelijke wederhelft van het Michelinmannetje. Een volvette broedmachine, geen magere hysterica, zoals in de schilderijen van Klimt. Een onschuldig beeldje dus, maar het mag niet. Als het zo doorgaat, dragen alle vrouwen van de wereld binnen afzienbare tijd een boerka.  Dát is pas emancipatie.

Venus Van Willendorf
Venus Van Willendorf

 

 

Gerelateerde berichten

André van Leijen
Over André van Leijen 142 Artikelen
André van Leijen (1947), bioloog en vader van een dochter en een zoon, heeft les gegeven aan de Hogeschool Rotterdam en aan een middelbare school in Spijkenisse en in Vlaardingen. Hij ontwikkelde er lesmateriaal voor de natuurwetenschappelijke vakken en publiceerde in diverse bladen. Na zijn pensionering reisde hij met zijn Slowaakse vrouw twee jaar over de wereld, van Spitsbergen tot aan Kaap de Goede Hoop en van Vuurland tot het uiterste noorden van Canada. Daarna streken ze neer in Thailand en vervolgens in Schiedam. Van deze thuisbasis willen ze de wereld verder verkennen. Intussen werkt hij aan een boek.

1 Comment

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*