Laos en de R van het kapitalisme

Erik Kuijpers

Luister goed als je in Laos bent. Je bent dan getuige van een taalkundige wedergeboorte! Het is de letter R. In Laos is dat bijzonder in spreek- en schrijftaal want die letter hoort bij het kapitalisme.

In het naburige Thailand bestaat de ‘r’ wel degelijk. Maar in de volksmond verschijnt nog heel vaak de ‘l’. Ook in het woord karaoke; sorry: kalaoke…. Heeft niet menig buitenlander daar meegezongen met ‘Take me home, countly loads’? Ja, van John Denvel…

Maar in Laos zit het dieper. De , de ‘r’ in het Lao alfabet, is uit het alfabet geschrapt door de communisten, de Pathet Lao, in 1975. Want de letter ‘r’ staat daar voor het kapitalisme…..

Laos, kapitalisme, Erik Kuijpers
Vlag van de Pathet Lao en van Laos

De ‘r’ doet denken aan het kapitalisme

De ‘r’ is officieel uit het Lao alfabet verdreven door de Pathet Lao, ‘Laotiaans vaderland’, na hun overwinning. Voor hen is de ‘r’ een indringer in hun cultuur, meegebracht door de talloze legers die het land hebben bezet en delen van hun taal en cultuur aan de Laotianen hebben opgedrongen. Dus moet de ‘r’ verdwijnen gelijk met veel andere buitenlandse invloeden.

De palmares gaan naar de president van Laos, de heer Phoumi Vongvichit (1909-1994) die in functie is tot 15 augustus 1991. Hij heeft de Laotiaanse taal vereenvoudigd in woord en geschrift en teruggebracht naar de roots. In het bijzonder had hij een bloedhekel aan de letter ‘r’, een letter die eeuwen geleden door boeddhistische monniken naar Laos is gebracht maar die door de bevolking niet wordt uitgesproken. De communisten zijn gevoelig voor deze ‘buitenlandse invloed’ en voor kapitalisme en schrappen de letter uit het alfabet.

Laos, kapitalisme, Erik Kuijpers
Phoumi Vongvichit

De letter doet in Laos denken aan het kapitalisme en wordt decennia lang alleen gebruikt in boeddhistische geschriften en onder mensen die hebben gestudeerd. In het Laos van vandaag heet een Fransman nog steeds een ‘Falang’ en Amerika wordt uitgesproken als ‘Ameylika’.

Maar nu is er internet en de link naar de wereld…..

Laos heeft een sterk groeiende economie en grenst aan ontwikkelde landen als China, Thailand en Vietnam. Het kán niet meer een teruggetrokken bestaan leiden. Laos trekt nu ook buitenlands kapitaal aan voor waterkracht en mijnbouw, en het toerisme nam in 2019 toe tot 4,7 miljoen mensen waarvan meer dan de helft uit Thailand. En daarbij, de Thaise TV is dagelijks aanwezig in de Laotiaanse ether en Thailand heeft een taal mét de ‘r…’. De talen zijn ‘familie’ en lijken sterk op elkaar.

Internetdichtheid in Laos loopt tegen de 40% en de vooral jonge bevolking, 60% van hen is onder de 35 jaar, kijkt en luistert naar Youtube, Koreaanse pop, Japanse mode en Amerikaanse videogames. Kun je dan nog een letter verbannen vanwege het kapitalisme?

Laos, kapitalisme, Erik Kuijpers
Logo van Rolex

De ‘r’ komt langzaam terug

Men maakt kennis met internationale merken als Prada mode en Rolex klokjes. Op internet kun je niet zonder de ‘r’. Die herinnering aan het kapitalisme heeft zich teruggevochten. ‘Taal sterft niet’ luidt het evenwel en voor veel mensen zal de ‘r’ een buitenbeentje blijven. Zoals een Laotiaanse schrijver het uitdrukt: ‘Wij erkennen het verleden maar ontwikkelen ons in deze tijd. Het gebruik van de ‘r’ zal voorlopig nog wel iets exclusiefs blijven maar wij kunnen niet zonder.’

Hoe het ook zij, het internet drukt de mensen met de neus op de feiten. En zeg eens eerlijk, wie wil er nou een Lolex?

Bron:

Washington Post.

Meer lezen?

Het Lao schrift; wikipedia.

Over de letter R en een probleem met het strottenhoofd.

Foto’s en prenten

De letter R in Laos; internet.

Vlag van de Pathet Lao en van Laos; wikimedia, 343627.

Phoumi Vongvichit, president van Laos tot 15-8-1991; wikimedia, 69025552.

Wapen van Rolex; wikimedia, 1400122.

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 815 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland

1 Comment

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*