Kerrie met rijst; pittig India & Birma (76)

Kerrie met rijst, Erik Kuijpers, India, Birma, korenvelden

 

‘Twenty-one days in India being the tour of Sir Ali Baba K.C.B.’

 

Het dorp bij de korenvelden

Een sombere vlakte zonder schaduw van bomen of struiken, eentonig, monotoon, troosteloos en onvruchtbaar want er is geen rivier of ander water; dat strekt zich rond je uit slechts begrensd door de mistige hemel.

Er is niets om je wat op te vrolijken. De natuur lijkt ingedut en geboeid door de genadeloze zon. Een havik cirkelt in de lucht en zingt zijn klaagzang; de zwarte kraai roept zijn somber gekras.

Kerrie met rijst, Erik Kuijpers, India, Birma, korenvelden

Zwerfhonden janken in naburig dorp. Er ligt een dode kameel; de gieren springen rond het karkas maar hebben geen zin die verrotte lekkernij aan te vallen: het knekelhuis lokt ze niet.

Wolken met vliegjes dansen in het trillende zonlicht. De waterbuffels steken de neus omhoog en kijken nergens naar. Een cowboy zit op zijn gat maar ook uit hem is alle vuur verdwenen.

Een trein

Er rijdt een trein; de hele dag door over de naamloze vlakte. Trekt zijn lusteloze lengte vanaf de legendarische zee en de lagunes met palmen naar de steden met de drukte van mensen.

In die trein zit het bloed van de aarde en alle laatste nieuws van de wereld. Maar ook de hardwerkende locomotief kan geen moment enige vitaliteit laten zien.

Je zit als teleurgestelde reiziger uur na uur in deze hete trein en probeert door zand en stof een stukje oosters leven op te vangen. Je ziet slechts wat als lage dijkjes de vlakte en de velden afbakenen.

Je ziet wel sporen van een ploeg en een pikhouweel en soms wat groen. Maar echte landbouwactiviteit zie je niet.

En de bevolking?

De dorpelingen hebben alle werk neergelegd in deze brandende hitte. Rond hun huizen hebben ze akkertjes met groene planten, water, de schaduw van hoge bomen, het gekwetter van vogels, de lach van kinderen; hun vrouwen lopen met kruiken water op hun hoofd, je ziet witte ossen, houten ploegen, kortom, wat je maar nodig hebt op het land in het oosten.

Vergeet die woestenij. Hier is het contrast. We zien zelfs waterbuffels die graankarren trekken langs de velden. Ook de cowboy is hier wakker.

Kerrie met rijst, Erik Kuijpers, India, Birma, korenvelden

Centaur.

Het dorp

Wij zien bewijzen dat men hier Hindoe is: de centaur, steigerend onder de pijnbomen.

Houtduiven maken muziek met hun schor gekoer en golven op en neer. Ze doen ons denken aan diepe wouden, aan het groen van beukenhout en koele schaduwen.

Het dorp zelf is compact. Huizen opgetrokken van modder en leem met platte daken tegen een heuveltje aan met een langzaam afbrokkelende muur. Maar iedere regentijd weer herstelt men dat.

Dit onvergankelijke dorp schijnt steeds weer terug te klimmen uit een staat van verval.

Bochtige, nauwe paden lopen er doorheen en leiden naar een open ruimte in het midden waar de hoofdman woont.

Hier wordt alles van het dorp besproken en leeft het dorp.

De hoofdman is het geheugen en de stem van de gemeenschap. Alleen hij houdt contact met de buitenwereld. De rest van het dorp bemoeit zich met de eigen zaken.

Kerrie met rijst, Erik Kuijpers, India, Birma, korenvelden

Houtduif.

Rond de hoofdman vind je de boekhouder, de grensbeambte tevens gids, bewakers, de sterrenwichelaar en functionarissen van minder belang. Deze functies erf je van jouw vader. Net als de wielenmaker, de smid en de schoenmaker die het alleenrecht hebben en daarvoor betalen.

Betalen doet men in natura; pas als belasting moet worden betaald en op naburige markten wordt betaald met graan, olie en melk in een waarde gekoppeld aan de roepie.

Geloofszaken

Voor alles is men gelovig. Overal zien ze de hand van god in; alles wat de natuur doet heeft god gedaan. Vogels en waterbuffels spreken met goddelijke woorden en ook bomen en rotsen zijn van gods wil doordrongen.

Geen werk wordt aangevangen zonder gebed en offer. Ook voor het landbouwbedrijf.

Als de zaaitijd nadert roept de sterrenwichelaar het dorp bijeen, raadpleegt zijn boeken en noemt de dag waarop de aarde op de korenvelden ‘wakker genoeg’ is en klaar voor de zaaitijd. Maar dan moeten er wel de juiste voortekenen zijn.

Kerrie met rijst, Erik Kuijpers, India, Birma, korenvelden

Sterrenwichelaar, astroloog.

Slechte voortekenen

Ziet men op weg naar de korenvelden een begrafenis, een muzikant, een danser, een weduwe, een hoer of een Bengaalse tijger dan keert men om. Die dag is niet gunstig.

Idem als ze de grijze patrijs horen roepen, het huilen van een jakhals, de roep van een uil of een kraanvogel. Ook dan is de dag niet gunstig.

Goede voortekenen

Maar horen ze de roep van een koekoek, of steekt een jakhals de weg over van rechts naar links, of vliegt een groep kraaien in die richting dan gaan ze zaaien.

Eenmaal op de akker binden de zaaiers een rode draad om de polsen, rond de horens van de ossen en om hun juk, om boze geesten weg te houden.

Ze zegenen dan de ploegschaar en de ossen met een olie van zuivere boter en suiker en bidden dat de oogst overvloedig mag zijn.

Daarna wordt de eg gezegend en gaat men graan en suiker eten die worden opgediend op een schaal met zeven bladeren van de wolfsmelk en daarbij brandt men wierook.

De sterrenwichelaars krijgen een deel van de graankorrels; de zaaiers eten zoete rijst.

Kerrie met rijst, Erik Kuijpers, India, Birma, korenvelden

Koekoek.

De ontvanger der belastingen

Hij is de mee-etende kanker van de samenleving. Hij vergiftigt aan de bron van het leven de verhouding tussen bevolking en overheid. Er komt echt eens een dag dat het volk het bestrijden van ambtenaren en pionnen belangrijker gaat vinden dan het aanpakken van criminelen….

OK, belasting moet worden geheven, en ondanks de enorme schulden die de dorpen al hebben. De dorpen die stijf staan van de schulden betalen hem uit de oogst van de velden.  De arme boeren werken hard voor de belasting.

Aan het einde van de dag lopen ze zingend naar huis van de korenvelden; hun lied is niet levendig en blij maar kent toch een vleugje blijheid die je voelt op het ritme van het lied.

Hij zingt want god is in zijn hart, zoals in de wereld om hem heen, en door die god is hij in evenwicht met de natuur. Je hoort de pluvier uit de verlaten velden roepen; de roerdomp zit in de modderige rand van het ven, en de leeuwerik zingt boven de voorbije dag.

 

Toelichtingen

Dit is het laatste artikel uit dit boek. Binnenkort volgt het volgende boek, ‘An English girl’s first impressions of Burmah’.

Foto’s en prenten

Korenvelden met kraaien; Van Gogh, 1890; wikipedia, curid, 92718.

Zwarte kraai; wikimedia, curid, 3224376.

Centaur, zoals gebruikt in de heraldiek; wikimedia, curid, 4236381.

Houtduif; wikimedia, curid, 39967645.

Astroloog, sterrenwichelaar, houtsnede van Jörg Breu in het Emblematum liber van Andrea Alciato (1531); wikimedia, curid, 437583.

Indonesische koël, koekoek; wikimedia, curid, 590720.

Deze pagina delen

  • Delen op Facebook
  • Delen op Twitter
  • Delen op LinkedIn
  • Delen op Google+
 

Lees ookgerelateerde berichten

Reageer

E-mail (wordt niet gepubliceerd)