Kantlijner: interne aangelegenheden en déjà vu

Goed nieuws: de Verenigde Staten van Amerika gaan zich niet bemoeien met het op 7 augustus te houden Referendum over een nieuwe Thaise Grondwet. Amerika beschouwt dit referendum als een interne aangelegenheid van Thailand.

Het was ruim een maand geleden, om precies te zijn op 15 juni, dat voormalige Thaise premier Abhisit Vejjajiva  Thailand en de wereld op de hoogte bracht van het nieuwe Amerikaanse beleid. Abhisit was daarover ingelicht tijdens een gesprek met de Amerikaanse ambassadeur Glyn T. Davies op het hoofdkwartier van Democraten, Abhisits partij. We mogen er dus op rekenen dat het alleen door The Nation op waarde geschatte nieuws echt betrouwbaar is.

Enigszins opmerkelijk is het wel. In september vorig jaar arriveerde ambassadeur Glyn Davies ‘all guns blazing’ met munitie uit de Amerikaanse wapenkamer volgestouwd met waarden als democratie en vrijheid van meningsuiting in Bangkok. Washington, liet hij een maand later weten vond de Thaise wetgeving over majesteitsschennis ‘harsh’ en “lengthy and unprecedented prison sentences’ opleveren. Davies zei dat naar aanleiding van het vervolgen van Thaise burgers die met een duimpje onder een Facebook-posting en uitlatingen over de gestorven koninklijke hond volgens de autoriteiten majesteitsschennis hadden gepleegd.

Hans Geleijnse, Kantlijner, Interne Aangelegenheden
Zo illustreerde de Bangkok Post de anti-stemming. Onderschrift: Gen Prayut: ‘More Thai people now hold a grudge against’ the US ambassador. (Main photo by Thanarak Khunton)

Er waren Thais die hierover in woede ontstaken. Nationalisten wilden Davies voor de rechter brengen wegens majesteitsschennis. Anderen wilden hem tot persona non grata laten verklaren en uit het land zetten. Ook bij junta-leider Prayuth had Davies het verbruid, want na nieuwe kritiek op Thaise schendingen van mensenrechten fulmineerde hij: ..Denkt hij soms dat Thailand een Amerikaanse kolonie is? Zijn opmerkingen hebben zich tegen hem gekeerd, velen ergeren zich aan hem en ik moet de gemoederen kalmeren” (Bangkok Post/Nation)

‘Bewust van het risico van ordeverstoring’

De Thaise leider blijkt dat goed te hebben ingeschat. Davies hield zich koest. Een week voor het gesprek tussen hem en ex-premier Abhisit werden drie pro-democratie activisten en een verslaggever opgepakt met propaganda-materiaal voor een nee-stem. Campagne voeren voor of tegen een grondwetsvoorstel zou in de VS volstrekt normaal zijn. Maar in plaats van een protest liet Abhisit dit weten: De ambassadeur en ik waren waren het erover eens dat deelnemen van de kiezers aan de referendum-campagne nodig is. Maar we zijn ons bewust van het risico van ordeverstoringen, citeert The Nation de ex-premier. Dat is nog eens een opsteker voor de gearresteerde of monddood gemaakte oppositionelen!

Op de junta en de Amerikaanse houding kom ik zo terug. Davies was niet de enige die er het zwijgen toe deed. Gesprekspartner Abhisit wachtte tot afgelopen woensdag alvorens zijn oordeel over de nieuwe grondwetsontwerp op de Thaise kiezers los te laten. Met een typerende Abihisit-kool-en-geit-sparende manoeuvre. Zijn boodschap: de nieuwe grondwet brengt geen oplossing voor de Thaise problemen. De grote rol van de benoemde Senaat zinde hem niet, omdat die de manoeuvreerruimte van een nieuwe regering en nieuw parlement beperkt. Niets nieuws aan deze bezwaren maar Abhisit stopte daar niet. Hij stelde voor een nieuw ontwerp te schrijven, onder auspiciën van de generaal-premier Prayuth en dat vervolgens aan de kiezers voor te leggen.

Zachte landing voor de junta

Voor de zekerheid liet Abhisit ook nog weten dat hij niet als partijleider (van Democraten) sprak, maar op eigen gezag en voor eigen verantwoordelijkheid. Geen wonder dat radicale en gematigde tegenstanders van junta en nieuwe grondwet over hem heen vielen. Een paar kritieken: ,,Het referendum wordt een flop en Abhisit werkt mee aan een zachte landing voor de junta”.  “Abhisit is slechts bezig zijn eigen gezicht te redden”. ”Abhisit heeft er geen enkel probleem mee dat de junta aan de macht blijft”.

Opvallend was de gematigde reactie van de doorgaans lichtgeraakte Prayuth. Echt ingaan op wat Abhisit te berde bracht deed hij niet. Hij stelde zich tevreden met een algemene opmerking dat de kiezers zich niets gelegen zouden laten liggen aan oordelen van politici, maar hun eigen keuze zouden maken.

Hans Geleijnse, referendum, interne aangelegenheden
Suthep en Abhisit: good cop, bad cop rollenspel 2013/14

In het hele toneelspel was er nog een bijrol voor de voormalige wegbereider van de coup, actievoerder Suthep, ook Democraat. Hij stelde zich vierkant op achter junta en ontwerp-grondwet, een standpunt dat mogelijk verklaard kan worden uit het feit dat de volksmenner in een soort politiek niemandsland verzeild is geraakt en vrienden nodig heeft. Een open vraag is nu of de Thaise kiezers de indruk hebben gekregen dat het totaal niet uitmaakt wat ze op 7 januari stemmen en daarom of de stembus mijden of tegenstemmen door bijv. hun biljet ongeldig te maken. Mijn inschatting is dat Prayuth cs. met een Pyrrhus-overwinning (de harten en zielen van het ‘rode’ Noorden en Noordoosten zijn zeker niet van kleur veranderd) zullen triomferen, maar dat dit niets zal oplossen of zal bijdragen aan verzoening in het nog steeds verdeelde land.

Op het verkeerde paard gewed

De houding van Davies is niet het enige sein dat in Washington ook de verhouding met Thailand in de stand ‘Realpolitik’ is gezet. Begin juli verraste het State Department vriend en vijand met de ‘promotie’ van Thailand naar positie 2 van de ranglijst van landen die onvoldoende optreden tegen mensenhandel en moderne slavernij. Thailand stond tot dusver op treetje 3, behorend tot de zwarte lijst. In theorie kan dat leiden tot Amerikaanse economische en/of politieke sancties tegen land dat daarop prijkt. NGO’s die zich bezighouden met bijvoorbeeld de misstanden met buitenlandse werkers in de Thaise visserij en visverwerkende industrie verklaarden dat Thailand deze opwaardering niet had verdiend. ‘Er is in die bedrijfstak niets veranderd en er is nog niemand voor mensenhandel of slavernij-omstandigheden gearresteerd”, zei een mensenrechtactiviste.

Beschuldigingen over politiek gemanoeuvreer met deze lijst waren tot in het Amerikaanse Congres te horen. Waar of niet waar, het mag duidelijk zijn dat dit besluit van Washington in Bangkok niet is opgevat als een ‘onvriendelijke daad’.  Amerika heeft met steun voor het Thaksin-bewind en de roodhemden op het verkeerde paard gewed. De bijna verliefde blikken die Barack Obama bij zijn bezoek in 2013 met Yingluck Shinawatra wisselde illustreerden dat en de harde verbale kritiek op de staatsgreep in 2014 eveneens.

Twee jaar later zijn de bordjes verhangen. Met de groeiende invloed van zwaargewicht China in Thailand dreigt de VS een ooit betrouwbare bondgenoot en steunpunt in de regio te verliezen. Generaal Prayuth hoeft maar even vriendelijk richting Peking of Moskou te kijken om zich gevrijwaard te weten van al te harde Amerikaanse (en in het kielzog daarvan Europese) kritiek. De staatsgreep van 2014 is vanzelfsprekend door de westerse landen met verbale protesten begroet, maar van sancties is geen moment sprake geweest. Het is business as usual gebleven, daaraan veranderen symbolische maatregelen als geen staatsbezoeken over en weer niets.

Er is goed beschouwd ook geen alternatief. Thailand isoleren met politieke en economische sancties zou het land, zeker met dit bewind, juist in een niet gewenste richting drijven. Af en toe zal er nog iets moois worden gezegd als wat al te vaak wetgeving van stal wordt gehaald die de toets van internationale verdragen en rechtsorde niet kan doorstaan, zoals die op de majesteitsschennis, maar Realpolitik gaat nu eenmaal hand in hand met gedogen.

Vergeelde troonredes en kanongebulder

Het zijn met de repressie die in Thailand al gaande is sombere signalen voor alles wat zich daar democratische oppositie noemt of bereid is het huidige regime met acties te tarten. Na de val van het communisme heeft het Westen een nieuwe vijand en bedreiging voor wereldvrede en veiligheid gevonden  in het radicaal-islamitisch geïnspireerd terrorisme. De tijd dat democratische opposanten van dictatoriale regimes op de derde dinsdag van september vanuit de Haagse Ridderzaal te horen kregen dat ‘handhaving van de mensenrechten hoeksteen is en blijft van het Nederlands buitenlands beleid’ ligt achter ons. De troonredes en nota’s zijn vergeeld, in plaats daarvan is kanongebulder en oorlogstaal te horen.

Ook in de marge van het conflict met hele of vermeende islamitische terreurorganisaties en landen die daaraan steun verlenen speelt Thailand een rol, zij het (nog) een marginale. Nog kan de al vijftien jaar durende vaak zeer gewelddadige strijd tegen naar onafhankelijkheid strevende moslim-rebellen in de zuidelijke aan Maleisië grenzende provincies tot de zgn. lokale conflicten worden gerekend. Maar hoe lang nog, gelet ook op de steeds instabieler wordende politieke situatie in het door schandalen geplaagde islamitische Maleisië? Wat als terreurgroepen met bekende namen vat zouden krijgen op de guerrilla? Dat is geen uit de lucht gegrepen optie, de speculaties daarover waren al heftig bij de terreur-aanslag op de Erawan-schrijn in Bangkok.

Ook om die reden zal het Westen, Amerika voorop wel uitkijken om de militairen in Bangkok verder tegen zich in het harnas te jagen. Zolang dat bewind de touwtjes stevig in handen heeft kan erop gerekend worden dat alle middelen worden ingezet om het conflict in het Zuiden ‘beperkt’ te houden.

Slagschaduw van Amerikaanse verkiezingen

Met Obama aan het eind van zijn presidentiële termijn als lame duck in het Witte Huis leeft Thailand met de rest van de wereld tot november in de slagschaduw van de Amerikaanse verkiezingen. In het theater van de rijken en de kongsi’s dat in Amerika voor democratie doorgaat neemt een halfracistisch ongeleid projectiel het op tegen een bejaarde dame die er alles voor over heeft om haar voornaamste programmapunt, de eerste vrouwelijke president van de Verenigde Staten worden, te verwezenlijken. Dat laatste is leuk voor de media en de gelovigen in zusterschap, ik kijk liever naar de politiek die zij voorstaat.

Clinton is mede-architecte en als minister van buitenlandse zaken verantwoordelijk voor het rampzalige Midden-Oostenbeleid waar met elke nieuwe bom de haat tegen het goddeloze Westen groeit. Het enige onderscheid tussen Trump en Clinton in de verkiezingsrethoriek over de buitenlandse politiek dat Clinton met iedereen wil overleggen en vriendjes maken terwijl Trump meer tot isolationisme neigt, stelt dat Amerika moet ophouden politieagent van de wereld te spelen. Beiden zijn echter orthodoxe gelovigen in de VS als supermacht, als het door God uitverkoren rijk van het goede.

Te vrezen valt dat de Europese bondgenoten, binnen de Unie verdeelder dan ooit en met de conservatieven die in de meeste landen aan de macht zijn, gedwee achter de VS zullen aansjokken, wie daar ook in het Witte Huis komt te zitten. In Navo-verband doen zij dat al, want het militaire bondgenootschap is – anders dan in de jaren zeventig van vorige eeuw – allang niet meer gehinderd door een Handvest dat operaties buiten de Atlantische verdragsgrenzen verbiedt.

Onder Amerikaanse leiding strijden NAVO-troepen, ook Nederlandse, in Irak, Syrië en Afghanistan. En als de Amerikanen het nodig vinden om de Russische president Putin de les te lezen stationeren zij zonder te morren troepen in de Baltische staten, aan de Russische grens. En dan maar hopen dat de Russen kalm blijven.

Nog is er geen sprake van een publieke opinie die zich massaal tegen de oorlogsrethoriek keert. Een verdwaasde zelfmoordterrorist die Allah roept voor hij zich opblaast is voldoende om extra bommentapijten te leggen op zijn veronderstelde thuisbasis in de MO-zandbak. De burgerij wordt vervolgens bestookt met propaganda dat er geen alternatief is voor oorlog tegen het terrorisme.

Uit Amerika komen intussen de beelden van een heftig verdeelde samenleving. Niet alleen campagne posters spreken boekdelen, ook het raciale geweld neemt toe. Je ontkomt niet aan de indruk dat de wereldklok zo’n veertig jaar wordt teruggezet, dat we weer terugvallen naar het tijdperk Vietnam. Zinloos geweld, mensenlevens om niets geofferd. De mensheid schijnt niet te kunnen leren van gemaakte fouten.

Maar laten we niet te somber doen. Als het nog meer uit de hand gaat lopen zingen we opgewekt een protestlied in de karaoke van het geweld. Interne aangelegenheden? The times, they are not a changing.

 

 

 

 

We met as soul mates

On Parris Island
We left as inmates
From an asylum
And we were sharp
As sharp as knives
And we were so gung ho
To lay down our lives

We came in spastic
Like tameless horses
We left in plastic
As numbered corpses
And we learned fast
To travel light
Our arms were heavy
But our bellies were tight

We had no home front
We had no soft soap
They sent us Playboy
They gave us Bob Hope
We dug in deep
And shot on sight
And prayed to Jesus Christ
With all of our might

We had no cameras
To shoot the landscape
We passed the hash pipe
And played our Doors tapes
And it was dark
So dark at night
And we held on to each other
Like brother to brother
We promised our mothers we’d write

And we would all go down together
We said we’d all go down together
Yes we would all go down together

Remember Charlie
Remember Baker
They left their childhood
On every acre
And who was wrong?
And who was right?
It didn’t matter in the thick of the fight

We held the day
In the palm
Of our hand
They ruled the night
And the night
Seemed to last as long as six weeks
On Parris Island

We held the coastline
They held the highlands
And they were sharp
As sharp as knives
They heard the hum of our motors
They counted the rotors
And waited for us to arrive

And we would all go down together
We said we’d all go down together
Yes we would all go down together

 

 

 

Hans Geleijnse
Over Hans Geleijnse 345 Artikelen
Hans Geleijnse (1944, Zaandam). Voormalig beroepsmilitair en dienstweigeraar. Passie voor reizen, schrijven en muziek. Belandde in journalistiek, leerde het vak in de praktijk. Werkte twee decennia als buitenlands correspondent voor persbureau GPD en div. andere Nederlandse media. Hij woonde met partner en dochter ruim tien jaar in Thailand.