Johan, Tukta, Ferdinand en de dure plicht van een rechtstaat

Beter ten hele gekeerd dan ten halve gedwaald. Johan van Laarhoven en Tukta Kaen-In zaten al zestien maanden in Thaise gevangenschap toen mijn antenne voor wat wel en niet kan in een rechtstaat alarmsignalen ontving. Ze werden onder meer uitgezonden door artikelen van Marcel Haenen in de NRC met aansprekende koppen als Unhappy ending in Thailand.

Hans Geleijnse, Rechtstaat, Hypocrisie, Johan van Laarhoven, Pyjama
Frans, Johan en Tukta, hoofdrolspelers in justitieel drama
Foto verkregen van ©Frans van Laarhoven

Dit kan niet waar zijn, dacht ik en zo begon het informatie verzamelen en contacten leggen over de zaak-Van Laarhoven/Kaen-In. Johan van Laarhoven en witteboordencriminaliteit was het eerste van een reeks Trefpunt-artikelen over het onrecht wat door Neerlands justitie en Thaise rechtsgang dit tweetal en hun families is overkomen.

Of de Nederlandse beschuldigingen van witwassen, belastingontduiking en lidmaatschap van een criminele bende hout sneden vond ik ondergeschikt. Wat voor mij als een paal boven water kwam te staan: het had nooit tot arrestatie en rechtsgang in Thailand mogen komen. Een opvatting die werd geschraagd door feitenmateriaal, het bijwonen van rechtszittingen met Johan en Tukta in de beklaagdenbank en trips naar de gevangenis.

‘We kunnen niets doen’

Beter ten hele gekeerd dan ten halve gedwaald gaat ook op voor de Nederlandse minister van justitie en veiligheid, Ferdinand Grapperhaus. Tot april vorig jaar herhaalde hij wat zijn VVD-voorgangers op dat ministerie te berde brachten als hen het vuur aan de schenen werd gelegd door vooral D’66 Kamerlid Vera Bergkamp: Nederland kon niets voor Johan doen, laat staan voor zijn Thaise partner Tukta, omdat ze in Thailand waren veroordeeld en de rechtsgang in Thailand nog niet ten einde was.

Pas in april, een maand nadat de Nationale Ombudsman in nette termen de vloer had aangeveegd met de strapatsen van het Openbaar Ministerie dat Johan en Tukta aan de Thaise justitie had uitgeleverd, veranderde hij van mening. ‘Ik reken het me aan dat Van Laarhoven daar vast zit,’ zei hij tijdens een opnieuw door Bergkamp aangevraagd debat in de Tweede Kamer.

Respect voor Thai tonen

Hij voegde de daad bij het woord door naar Bangkok te vliegen en bij de Thaise regeringsleider generaal Prayuth Chan-Ocha de zaak van Johan en Tukta te bepleiten. Met excuses voor de Nederlandse misstappen. Plus het onderstrepen van respect tonen voor de Thaise rechtsgang bij het treffen van een regeling over de uitlevering van Van Laarhoven.

Dat Nederland zich aan de op basis van dat respect gemaakte regeling houdt, toonde zich al bij de aankomst van de voormalige coffeeshophouder op Schiphol. Geen minuutje uittrekken voor weerzien met zijn broer Frans en familie, geen medisch onderzoek in een gespecialiseerd ziekenhuis maar linea recta naar de strafgevangenis in Vught.

Bovendien blijven na het ‘converteren’  van het Thaise vonnis van 20 jaar wegens witwassen van ‘drugsgeld’ met de maximumstraf naar Nederlands recht zestien maanden cel staan. Zelfs als de Nederlandse rechter in het komende proces tegen de broers van Laarhoven en andere betrokkenen van coffeeshopketen The Grass Company tot vrijspraak zou besluiten, komt Van Laarhoven niet eerder dan augustus 2021 op vrije voeten.

Tukta in ‘gijzeling’

Deze behandeling heeft, zo  hoor ik ook van direct betrokkenen, alles te maken met de gesprekken die met de Thaise autoriteiten gaande zijn over de situatie van Johans levenspartner Tukta. Zij heeft van haar dankzij Nederlands justitieel dwalen opgelopen straf van 11 jaar, nog ongeveer anderhalf jaar te gaan. Tukta, die zwaar gebukt gaat onder het gemis van haar kinderen, staat zo vernemen we uit Bangkok op basis van haar goed gedrag hoog op de lijst voor gratieverlening door Thailands vorst Rama X. Dat zou kunnen tijdens de nationale viering van zijn koningschap in mei of bij zijn verjaardag in juli.

In feite verkeert de Thaise nu in een gijzelingssituatie. Niet uitgesloten is dat er geen regeling met Nederland komt voor haar overkomst als de Thaise autoriteiten ontevreden zouden zijn over de wijze waarop met hun ex-veroordeelde Johan in Nederland wordt omgesprongen. Het traditionele royale pardon is geen recht, geen zekerheidje, maar een gunst. Mocht men in de regeringsburelen in Bangkok aanvallen van gezichtsverlies krijgen dan zou gratie aan haar voorbij kunnen gaan.

Geen respect voor rechtstaat

Natuurlijk is de uitspraak van Grapperhaus over respect tonen voor de Thaise rechtsgang een diplomatieke, gericht op het doorbreken van de impasse in de zaak Van Laarhoven. De minister was onverrichter zake huiswaarts gegaan als hij de Thaise rechtsgang ‘grotesk’ had genoemd, zoals misdaadverslaggever Peter R. de Vries afgelopen week in het RTL-programma Boulevard deed.

Het is veel eer voor machthebbers die doorgaans een loopje nemen met beginselen van democratie en onafhankelijke rechtspraak, maar omwille van Tukta moeten Nederlandse commentaren hun gebrek aan respect maar even inslikken. Daar kan ik beter mee leven dan van elk respect voor de rechtstaat gespeende opmerkingen die in Nederlandse media en op Facebook-pagina’s voor Thailand-liefhebbers worden getoond. Laat maar wegrotten in de Thaise gevangenis, wie z’n gat brandt moet op de blaren zitten, eigen schuld dikke bult, dat soort taal.

Ik ben het de afgelopen jaren regelmatig tegengekomen als de zaak-Van Laarhoven weer eens in de schijnwerpers kwam. Vlagen van verstandsverbijstering? Of gewoonweg gemis aan empathisch vermogen? Ze weten niet waar ze  het over hebben, dacht ik dan, met een biertje in de Thaise zonneschijn genietend van het pensionado-leven in het land van de eeuwige glimlach. Maar dat genoegen werd steeds vaker overschaduwd door ongemak, door de wetenschap dat er velen in Zuidoost-Aziatische autoritaire paradijzen wegrotten in overvolle cellen. Dat gun je niemand, schuldig of onschuldig.

In rechtstaat bepaalt uitzondering de regel

Hans Geleijnse, Johan van Laarhoven, Feestdagen, Grapperhaus, Justitie
Vera Bergkamp en Frans van Laarhoven (geheel rechts) tijdens actiedag voor Johan
Foto CNNBS

Vaak zijn het klakkeloze overschrijvers van misdaadvedette John van den Heuvel. Hij gaat al jaren op tv en in De Telegraaf tekeer over ‘drugscrimineel’ Johan van Laarhoven en ‘zijn jonge Thaise vrouwtje’. Hij fulmineert nu over de uitzonderingsbehandeling die Van Laarhoven zou hebben gekregen ten opzichte van vele Nederlanders die in erbarmelijke toestanden in buitenlandse gevangenissen zuchten. Wat hij er niet bijschrijft is dat ze daar niet terechtkwamen als gevolg van Nederlandse overijverige justitiedienaren die hun boekje te buiten gingen. Van den Heuvel zou er goed aan doen nog eens het Telegraaf-dossier van de zaak van Transavia-piloot Julio Poch te bestuderen, een man die door Nederlands toedoen onschuldig acht jaar in een Argentijnse gevangenis verbleef.

Het zou vanzelfsprekend moeten zijn dat Nederland opkomt voor Nederlanders die in het buitenland in de cel zitten. Laat Grapperhaus dus maar een uitzondering maken als die de regels van een rechtstaat bevestigt. Of zoals Vera Bergkamp het afgelopen week bij Jinek over van Laarhoven zei: ”In een rechtstaat heeft iedereen rechten, schuldig of onschuldig.”

 

Aftrap Trefpunt-publicaties 11-11-2015: Johan van Laarhoven en witteboordencriminaliteit

Hans Geleijnse
Over Hans Geleijnse 339 Artikelen
Hans Geleijnse (1944, Zaandam). Voormalig beroepsmilitair en dienstweigeraar. Passie voor reizen, schrijven en muziek. Belandde in journalistiek, leerde het vak in de praktijk. Werkte twee decennia als buitenlands correspondent voor persbureau GPD en div. andere Nederlandse media. Hij woonde met partner en dochter ruim tien jaar in Thailand.

2 Comments

    • Nee hoor, want in Thailand rijdt men ook wel rechts. Kijk maar eens op de autobaan nabij de U-turns. Maar pas wel op: kijk goed uit of daar niet een Nederlandse ambtenaar naar je staat te kijken die je verlinkt bij de Thaise autoriteiten…..

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*