Joe Biden heeft twee jaar

Van de nieuwe Amerikaanse president Joe Biden worden grootse daden verwacht. Niet alleen moet hij de eenheid herstellen in een tot op het bot verdeeld land, hij moet ook weer de leider van de ‘vrije wereld’ worden. Dat is een erg volle inbox voor een 78-jarige man die een jaar geleden nog was afgeschreven als een politicus-oude-stijl en wiens carrière opvallend weinig hoogtepunten kende. Het voordeel van de twijfel zou al mooi genoeg zijn, maar Biden torst de hoop van de halve mensheid mee.

Inauguratie Biden

Hoe groot is zijn kans van slagen?

Op het gevaar af al te zwartgallig over te komen: niet groot. De steun voor de president aan het thuisfront is fragiel. Tientallen miljoenen Amerikanen erkennen Biden niet als hun president. Zij geloven dat hun kandidaat beroofd is van nog vier jaar in het Witte Huis. Alle bezweringen dat dit vermoedelijk de eerlijkste presidentsverkiezingen ooit waren, hebben op hen geen enkel effect. Als waandenkbeelden eenmaal wortel hebben geschoten, zijn ze moeilijk uit te roeien. Helemaal als Donald Trump ze vanuit Florida blijft bemesten en besproeien.

Veel zal afhangen hoe de Republikeinen zich gaan gedragen. Worden ze weer een ‘normale’ conservatieve partij of hebben ze zich voorgoed uitgeleverd aan het Trumpisme? Kiezen ze voor een constructieve oppositie, samenwerking waar mogelijk, of gaat als het even kan de populistische beuk erin?

In dat verband is het interessant te zien hoe ze zich opstellen in de nieuwe afzettingsprocedure, impeachment, tegen Trump die in de tweede week van februari in de Senaat begint. Het is de tweede keer dat Trump ‘impeached’ wordt. Ook daarin is de ex-president uniek. Het is nooit eerder vertoond.

Op zich is die nieuwe impeachment een eigenaardige gang van zaken. De Senaat moet een oordeel vellen over Trump die al door de hoogste soeverein, de kiezer, is afgezet. Niettemin vinden de Democraten en een handvol Republikeinen het noodzakelijk om te voorkomen dat Trump ooit nog een politiek ambt kan bekleden. Ook moet hij veroordeeld worden wegens het ophitsen van zijn aanhangers die op zes januari het Capitol, ‘de tempel van de Amerikaanse democratie’, bestormden. De impeachment moet zijn politieke doodvonnis worden.

Demonstranten voor het Capitool op 6 januari 2021

Zover gaat het zo goed als zeker niet komen. De animo bij de meeste Republikeinen was al niet groot en is de afgelopen weken verder geslonken. De bestorming van het Capitol is voor hen een gebeurtenis uit een inmiddels grijs verleden. Daarnaast zit de angst om de ex-president en vooral zijn schuimbekkende aanhang tegen het hoofd te stoten te diep. Voor een veroordeling van Trump is een twee-derde meerderheid nodig en dat zit er niet in. Republikeinen en Democraten hebben beide 50 zetels en het is onwaarschijnlijk dat  twee-derde zich daarvoor uitspreekt. 

Je kan je afvragen of impeachment, hoe gerechtvaardigd ook, politiek een verstandige zet is. Het zal de tegenstellingen verder op de spits drijven. Mochten de Republikeinen al enige aandrang tot samenwerking hebben gevoeld, zal dit bij de meesten gaandeweg het proces onder de spiedende blikken van de Trump-fans wel verdwijnen.

Biden is voor de uitvoering van een groot deel van zijn programma afhankelijk van Republikeinse medewerking. Dat programma, o.a. een gigantisch steunpakket ter bestrijding van de coronacrisis, investeringen in infrastructuur, onderwijs en gezondheidszorg, geldt als het meest linkse sinds mensenheugenis. Daar is de linkervleugel van de Democraten erg blij mee maar het jaagt de meeste Republikeinen in de gordijnen. Zij weten bovendien dat ‘socialisme’ voor de meeste Amerikanen geen aanbeveling is.

Voor zijn zo gewenste eenheid ontkomt Biden niet aan compromissen met de Republikeinen. Dat betekent het aanlengen van veel van zijn plannen. Dat is voor zijn eigen linkervleugel onverteerbaar. Ze houden zich nu nog gedeisd maar Biden was nooit hun droomkandidaat. Zijn krediet is beperkt en elk compromis is voor hen een capitulatie. En dan nog: zijn de Republikeinen wel bereid tot samenwerking? Zolang de geest van Trump dreigend boven die koppen zweeft, valt daar niet op te rekenen.

Het is een dilemma waar de president waarschijnlijk niet uitkomt. Dat wordt nog versterkt doordat hij onder een enorme tijdsdruk staat. Over een kleine twee jaar, november 2022 staan er weer verkiezingen voor de deur. Het hele Huis van Afgevaardigden en een derde van de Senaat moet bij de kiezer verantwoording afleggen. Die verkiezingen pakken doorgaans niet goed uit voor een nieuwe president.

Om een afstraffing te voorkomen moet Biden successen, vooral bij de coronabestrijding en zijn banenplan, kunnen overleggen. Als hij daarin niet slaagt, door sabotage van de Republikeinen, tegenslag of pech, en de verkiezingen verliest, is hij meteen vleugellam. Al die hoop op een nieuwe eenheid, het einde van de polarisatie en het herleven van de Amerikaanse Droom, kan dan linea recta het vergeetboek in.

De binnenlandse politiek heeft daarom absolute prioriteit. Succes aan dit front, of het uitblijven daarvan, heeft onherroepelijk gevolgen voor de buitenlandse politiek. Een supermacht die er maar niet in slaagt het eigen huis op orde te krijgen, verliest zijn geloofwaardigheid.

Biden is vrijwel direct begonnen met het herstellen van de ravage die Trump met zijn isolationisme en diplomatiek vandalisme heeft aangericht. De VS doen weer mee met het Parijse klimaatakkoord, zijn weer toegetreden tot de Wereldgezondheidsorganisatie, willen het atoomverdrag met Iran weer ondertekenen en een kernwapenverdrag met Rusland toch naleven, zaken die Trump in de versnipperaar had gestopt.

Wereldleiders in 2015 bijeen op de conferentie waar het klimaatakkoord van Parijs werd gesloten.

Dat is het makkelijke deel, een signaal van goede wil. Niet onbelangrijk maar vermoedelijk niet genoeg. In Berlijn, Brussel, Parijs, Seoul en Tokio overheerst de opluchting dat Trump met zijn sloophamer van het toneel is verdwenen maar het vertrouwen heeft een oplazer gekregen. Ze vrezen ook dat een nieuwe Trump, in mogelijk een intelligentere, meer competente gedaante, op de stoep staat, als Biden en de Democraten falen aan het thuisfront.

Xi Jinping, president van China.

We hoeven ons niet af te vragen wie een dergelijke ontwikkeling handenwrijvend gade slaat. Voor Xi Jinping en zijn trawanten is dit het zoveelste bewijs dat de VS op zijn retour is. Het Amerikaanse model, en in zijn kielzog dat van het Westen in het algemeen, is achterhaald en in verval. De toekomst is niet langer aan de liberale democratie maar aan het autoritaire Chinese systeem. Wanneer Biden over twee jaar met lege handen staat, zou de Chinese president voor het leven wel eens zijn gelijk kunnen incasseren.

Ook op Trefpunt Azië: China. Oproep tot blokkeren CCP op Twitter

Over Peter van Nuijsenburg 259 Artikelen
Journalist en publicist Peter van Nuijsenburg (1951) werkte in het verleden bij De Telegraaf, Elsevier en persbureau GPD, het Financieele Dagblad en diverse omroepen. Hij was correspondent in Johannesburg, Berlijn, Tokio en Rome. Peter was voorheen ook parlementair en economisch redacteur. Hij is liefhebber en kenner van kunst en cultuur. Bij dagblad Trouw publiceerde hij boekbesprekingen. Beroepsmatig en (meer recentelijk) als toerist was hij in Thailand en andere Asean–landen.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*