Islam en tolerantie. Wat doen we met het jihadisme?


Een week geleden had ik het met een vriend over de islam. Hij vroeg zich in het bijzonder af waarom het in de moslimwereld zo’n ‘enorme puinzooi’ is. Hij had er het een en ander over gelezen en moest vaststellen dat ‘ze er maar niet in slagen om een open, tolerante samenleving op te bouwen’. ‘Maar waarom niet? Wat is er gebeurd dat het ze maar niet lukt om te moderniseren. Ze hebben toch een bloeitijd gekend waarin ze ver voorliepen op het Westen’?

Ik had jaren geleden regelmatig als verslaggever in moslim contreien rond gereisd en mijn licht opgestoken bij vermaarde islamologen en terrorismedeskundigen. Maar een expert was ik uiteraard niet en een bevredigend antwoord had ik evenmin.

We hadden een onderwerp bij de kop dat veel te groot was voor een met wijn besprenkelde avond met vooral ‘vrije conversatie’. Aanleiding was de onthoofding van de Franse leraar door een Tsjetsjeense moslimterrorist. Samuel Paty had zijn klas aan de hand van karikaturen van de profeet een ingeburgerd begrip als vrijheid van meningsuiting willen bijbrengen. En daar staat zoals we weten in sommige moslimkringen de doodstraf op. Met een liefst zo barbaars mogelijk uitgevoerde executie.

Een systeem met totalitaire trekken

De mogelijke oorzaken passeerden routineus de revue. De islam kent geen scheiding van kerk en staat, erkent derhalve geen autonomie voor politiek, kunst, literatuur en ethiek, heeft geen Verlichting doorgemaakt en is als monotheïstische religie intrinsiek intolerant. Als je dat bij elkaar optelt kom je al gauw uit bij een systeem met totalitaire trekken. Zeker in zijn politieke gedaante, het islamisme, en de extremistische variant, het jihadisme.

Wat wij er hier en nu aan kunnen doen, ging op die gezellige avond onze krachten ver te boven. Op de fiets naar huis, de benen zijn de motor van het denken, bleef ik erover doormalen. Over de tolerantieparadox (moet een tolerante samenleving een intolerante ideologie dulden?), over de vraag of de islam kan moderniseren en emanciperen, en of een Europese versie, opener en, daar komt-ie, toleranter mogelijk is? En tenslotte: hoe gaan we om met een grote minderheid wier levensbeschouwing en wereldbeeld ons vreemd zijn?

Voor de overheid ligt haar taak voor de hand. Ze is in de eerste plaats de hoeder van de rechtsstaat. De democratische principes, vrijheid van meningsuiting en religie worden te allen tijde gerespecteerd. Overtreding van de wet moet vervolgd en bestraft worden. Dat is zo vanzelfsprekend dat een verdere discussie me overbodig lijkt.

Peter van Nuijsenburg, Jihadisme, Islam, Moslim
Protest tegen jihadisme. Charlie Hebdo met cartoons geprojecteerd op muren in Franse steden.
Schermafb.

Moslim onderwijs in de gaten houden

Wat net zo vanzelfsprekend zou moeten zijn, is dat de overheid ook op gevoelig liggende terreinen een oogje in het zeil houdt. Dat geldt met name voor het onderwijs. Dat is natuurlijk eveneens een democratisch grondrecht. Maar wat doe je als het moslim onderwijs ook ondemocratisch gedachtegoed op het lesrooster heeft staan? In schoolboekjes de onderworpenheid van de vrouw propageert, homo’s verkettert (letterlijk), seksualiteit in het algemeen naar de taboesfeer verbant en andere verworvenheden van deze seculiere samenleving weigert te accepteren. Ingrijpen, zou ik zeggen. Helemaal als zo’n school draait op financiële steun uit landen als Saoedi Arabië en Koeweit. Voor wie het nog niet weet: dat zijn geen oorden waar tolerantie en vrijheid van meningsuiting en religie hoog in het vaandel staan.

Idem dito voor de moskeeën die buitenlandse haatpredikers hun gif laten spuien. Daar is maar een remedie tegen: het land uitzetten. En het is misschien geen gek idee om de imams zelf op te leiden, zoals ze in Frankrijk (gaan) doen. Het risico dat daar van tijd tot tijd een fanaticus doorheen glipt, moeten we voor lief nemen. In elk geval hebben we er zo meer controle op dan wanneer een imam met een Arabisch, Marokkaans of Turks diploma op de preekstoel klimt.

De handenwringende brigade meldde zich meteen

Wat we zeker niet moeten doen is begrip tonen. De moord op Paty was nog niet bekend, of de handenwringende brigade meldde zich. Die reacties laten zich het best als volgt samenvatten: natuurlijk is het verschrikkelijk, maar… En dan komt het: we moeten rekening houden met hún gevoeligheden. Satire (n.a.v. de karikaturenstrijd), moet kunnen, ‘maar het hoeft toch niet te kwetsen?’ Natuurlijk moeten we leraren steunen, ‘maar we moeten ons ook willen verplaatsen in hun opvattingen’.

Dat komt opvallend vaak uit de mond van lieden die, om maar iets te noemen, geen enkel begrip opbrengen voor Zwarte Pieters, de ‘boze witte man’ als bron van alle kwaad zien en in de slavernijdiscussie onverbiddelijk hun gelijk opeisen en daarbij zelden zelfs maar een minimum aan nuance toelaten.

Dat geldt ook en in sterkere mate voor sommige politici. Iemand als Sigrid Kaag (D66) heeft de neiging om eerst een hap meel te nemen voor ze iets over de islam zegt. Na de nieuwe moordpartij in Nice kon dat kennelijk niet meer en sprak ze met vrijwel alle andere collega’s haar afschuw en solidariteit met ‘de Franse bevolking’ uit. Dat kost natuurlijk niets. Maar misschien dringt ook tot haar door dat de bestrijding van de radicale islam een belangrijk thema is. Te belangrijk om aan Geert Wilders en co over te laten.

Wij zijn toeschouwers bij dit drama

Uiteindelijk zijn wij in dit drama weinig meer dan toeschouwers en, helaas, soms slachtoffer van het jihadisme. Het probleem moet in eerste en laatste instantie door de moslim gemeenschap zelf opgelost worden. Ze zullen de feiten onder ogen moeten zien en niet na elke aanslag of rel rond een spotprent moord en brand schreeuwen en in de slachtofferrol kruipen. De verantwoordelijkheid ligt op hun bord.

Er zullen ongetwijfeld welwillende leiders zijn die daarvan doordrongen zijn. Maar hoeveel zijn dat er? Hoe groot is hun gezag en invloed? Dat onttrekt zich aan mijn waarneming maar ik ben er niet gerust op.

Zeker, het temmen van het christendom heeft ook een paar eeuwen gekost en in de bible belt is het karwei nog steeds niet af. Maar in Staphorst lopen momenteel voor zover bekend geen gereformeerde heethoofden rond met moordplannen. Althans, niet om andersdenkenden de keel af te snijden.

Op de keper beschouwd draait het om een, ultieme, vraag. Zijn de islam en een open, geseculariseerde samenleving geen onverenigbare grootheden? Het definitieve antwoord zullen die vriend en ik waarschijnlijk nooit te horen krijgen. Ik heb er een hard hoofd in.

 

Meer over jihadisme op Trefpunt: vrijheid, gelijkheid, broederschap

 


Beste lezer

Trefpunt Azië is een reclamevrije site geheel gemaakt door vrijwilligers. Al onze berichten zijn voor iedereen te lezen. Maar het in stand houden van een website als Trefpunt Azië kost geld; er zijn kosten voor software om de site te maken en de huur van serverruimte zodat hij te zien is. Die kosten worden gedragen door leden van de redactie en die kunnen daarbij wel wat hulp gebruiken. Als u wilt helpen met een (kleine) bijdrage klik dan op de rode knop rechtsonderdaan op de pagina en doneer, dat kan al vanaf 3 euro. Wilt u op een andere manier helpen? Mail dan even met de redactie: post@trefpuntazie.com

Dankzij uw bijdrage kan Trefpunt Azië elke dag nieuws en achtergronden uit uw favoriete werelddeel blijven brengen.

 

Peter van Nuijsenburg
Over Peter van Nuijsenburg 252 Artikelen
Journalist en publicist Peter van Nuijsenburg (1951) werkte in het verleden bij De Telegraaf, Elsevier en persbureau GPD, het Financieele Dagblad en diverse omroepen. Hij was correspondent in Johannesburg, Berlijn, Tokio en Rome. Peter was voorheen ook parlementair en economisch redacteur. Hij is liefhebber en kenner van kunst en cultuur. Bij dagblad Trouw publiceerde hij boekbesprekingen. Beroepsmatig en (meer recentelijk) als toerist was hij in Thailand en andere Asean–landen.

3 Comments

  1. Het antwoord is: onderwijs! Leer jongelui de basics van het vrije, kritisch denken. Leer ze het beste uit de Koran en uit de Bijbel en leer ze vooral: er zijn vele wegen, maar de juiste weg is de weg ertegen (Bertus Aafjes).
    Vrijwel alle moslimlanden kennen geen vrijheid van meningsuiting, zij hebben geen enkele democratische traditie. Het uiten van een (afwijkende) mening kan heel gevaarlijk zijn; precies daarmee zijn de ouders van veel islamitische nieuwkomers opgevoed, dat is wat zij doorgeven aan hun kinderen. Daarom durven de meeste moslims niets te zeggen over aanslagen, gruwelen en misstanden. Veel moslims in Europa zijn hun eigen grootste vrijand. Zoals mijn overbuurman, een imam in Cairo, mij eens zei bij terugkeer van een bezoek aan Europa: ik vond bij jullie geen moslims maar wel de Koran, in de Arabische wereld hebben we miljoenen moslims maar geen Koran!

  2. Koran 3:28 Moslims moeten geen ongelovigen als vriend hebben
    Koran 5:32 Iemand die een onschuldig persoon doodt doodt de hele mensheid
    Koran 5:33 Vermink en kruisig de ongelovigen die de islam kritiseren
    Koran 9:30 Joden en Christenen zijn verdorven, bevecht ze

    Dan heb je ook nog de soefi’s.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*