Kerrie met rijst; pittig India & Birma (61)

Kerrie met rijst, Erik Kuijpers, India, Birma, hoofdambtenaar

 

‘Twenty-one days in India being the tour of Sir Ali Baba K.C.B.’

 

With the secretary to the government; de hoofdambtenaar

Hij is schrander, hoor ik, en om schrander te zijn moet je stuurs zijn, en achteloos in kleding anders vergeten de mensen dat je schrander bent.

Hij is altijd al slim geweest; was de slimste van zijn klas. Was al zo slim toen men er achter kwam dat hij geen paard kon rijden, en de taal niet kon spreken, en daarom werd hij tewerkgesteld op een provinciaal secretariaatje.

Maar ofschoon hij geen enkele begrijpelijk zin kon zeggen in de lokale talen had hij toch zoveel kennis daarvan, en in een half dozijn dialecten, dat hij alle examens haalde en de beloning ervoor kreeg.

Zo werd hij slimmer en slimmer, kon meer en meer problemen oplossen, en werd bewonderd door zijn jaargenoten, door de Luitenant-Gouverneur, en werd hij de ideale schoonzoon voor alle Mem Sahib, de blanke vrouwen, en van de Indiase vrouwen die gestudeerd hebben.

De hoge functie

En nu is hij klaar voor de hoogste baan, hoofdambtenaar, en krijgt hij speciale opdrachten. Hij onderzoekt alles, schrijft honderden rapporten, pent als een bezetene zoals men verlangt van een hoge ambtenaar in India. Waar een boerenkinkel het afdoet met een enkele zin schrijft hij tien pagina’s.

Hij kan dingen op wel honderd verschillende manieren zeggen. Ook van de fijnste satire maakt hij zich meester.

Kerrie met rijst, Erik Kuijpers, India, Birma, hoofdambtenaar
Simla, Shimla, hoofdstad van British India

Hij is in zijn functie uiteraard hooghartig, wordt onderhand onmisbaar voor de regering in Simla en verhuist naar de hoofdstad.

De Indiase kranten schrijven hem omhoog en de heiligverklaring is een feit. Natuurlijk doet hij mee met de twee grappigste vertelsels over India.

Grapje nummer 1 is uitgevonden door een stomme ezel en gaat als volgt: ‘Alles in India stinkt behalve een bloem’. Grapje 2 vertelt dat de regering van India is als een aktetas waarvan je geen sleutel meer hebt.

Herhaal dat in voldoende mate en je bent onmisbaar in Simla.

Nou, en met hem ben ik vandaag op pad. Hij heeft een mooi huis aan de rand van een ravijn, vol met pijnbomen, omringd door rododendrons. Op de veranda geraniums. Huispersoneel in keizerlijke kleding.

Kerrie met rijst, Erik Kuijpers, India, Birma, hoofdambtenaar

Een slapjanus

Hij heeft geen feeling met de aantrekkelijke kanten van het leven.

Ik vind geen enkele zonde tegen de ‘schaduwrijke’ kanten van de menselijke natuur. Hij is in zijn mens-zijn gewoon zwak en slap.

In zijn karakter zie ik iets dierlijks maar de huidskleur voldoet dan niet. Het luisterrijke, het diepe binnenste ontbreekt.

Ik vind dit gevaarlijk. Zo’n man kan je in vertrouwelijke zaken lokken die je niet wilt weten. Ik denk dat zelfs satan deze geaardheid niet heeft. Hij is zonder zonde, en dat bestaat niet.

Hij voelt zich zonder zonde honoris causa. Nee, een man hoort te zondigen zo af en toe.

Zijn taken in Simla

Soms laten ze hem een nota schrijven over een of ander onderwerp en dan mag hij vrijelijk zijn gang gaan. Dan kruidt hij zijn teksten met dure en met buitenlandse woorden om zijn mening gewicht mee te geven. Hij wil dan belachelijke, kreupele, haperende uitvallen scheppen die behoren tot de erkende humor van Simla. Dan is hij smalend, geestig, onvolledig en onjuist, en behendig met de pen. Zo past hij prima in de keizerlijke ambtenarij.

Zijn toon is aanstellerig en gaat samen met diepe minachting voor alles wat India en Anglo Indian is. De rommel en de afdankertjes van het Europese denken introduceert hij en koestert dat. Hij leest met aandacht ‘De nieuwe republiek’ en ‘Epos van de hel’.

Kerrie met rijst, Erik Kuijpers, India, Birma, hoofdambtenaar
Vlakte van Dechan, Deccan, Dekan.

Ik praat wel eens met hem over de oogstmogelijkheden in de Dechan, over de schoonheid van de Himalaya, of over mijn visie op de huurwet van Calcutta.

Dan kijkt hij me met geveinsde verrassing en vol afschuw aan. Die gedachten gunt hij mij niet. Hij is de heiligverklaarde!

 

Toelichtingen

Secretary to the government. Een veelzijdige en hoge ambtelijke funktie die kan inhouden het leiden van een departement, het adviseren van de minister en hem vertegenwoordigen. Een hoofdambtenaar; in de 19e eeuw was dat in Nederland de referendaris. In dit hoofdstuk houd ik hoofdambtenaar aan.

Foto’s

Simla, officieel Shimla, oude hoofdstad van The British Empire, in het uiterste noorden van India, de deelstaat Himachal Pradesh; wikimedia, curid, 1662616.

Persoonlijke bediende, ‘valet’, lakei, Goa, India, 1880; wikimedia, curid, 19200809.

Dechan, Deccan, Dekan, vulkanische vlakte in West India, bekend van de ‘traps’; wikimedia, curid, 1806702. Zie de website bij wikipedia: Deccan_Traps.

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 643 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland