Hongkong. Zes maanden guerrilla in de slagschaduw van Beijing

De pyrrusoverwinning van Xi Jin Ping

De politie in Hongkong heeft de opstand tegen de machtshebbers in Beijing nu nagenoeg de kop in gedrukt. De laatste verzetshaarden worden opgerold en de meeste opstandelingen zitten vast of worden opgepakt. Het communistische regime in Beijing heeft zijn tanden laten zien. De vijand is verpletterd. De ijzeren vuist heeft gezegevierd. En het is een pyrrusoverwinning.

Want als president Xi Jin Ping en kornuiten denken dat de rust nu voor goed zal terugkeren, maken ze zich schuldig aan wensdenken. Zo ‘n situatie wordt, zie boven, meestal beschreven met de cliché’s uit de oorlogsvoering. Beijing heeft nu ‘een slag gewonnen’ maar het is nog maar de vraag of ze ‘de oorlog zal winnen’. Die oorlog gaat nu over de gezindheid, the hearts en minds, van Hongkongs ruim zeven miljoen inwoners. En dat ziet er voor Xi en co niet goed uit. Verreweg de meeste inwoners zouden volgens peilingen nog steeds met volle overtuiging het verzet steunen.

Peter van Nuijsenburg, Hongkong, Revolte, Pyrrusoverwinning
Foto gezien op Indomemoires 

Hongkong heeft eerdere protesten tegen het centrale gezag in Beijing gezien. Die waren soms hevig en langdurig maar niet zo heftig en gewelddadig als die van dit jaar. Zes maanden woedde in Hongkong een guerrilla over de toekomst van de stad. Blijft ze meer of minder democratisch of wordt ze met huid en haar opgeslokt door Beijing?

Toen Hongkong in 1997 door de Britten werd overgedragen aan de communisten, tekenden Londen en Beijing een overeenkomst waarbij de democratie in de voormalige kroonkolonie tot 2047 gewaarborgd zou zijn. Dat heette ‘één land, twee systemen’. Sceptici vroegen zich van meet af aan hoe lang Beijing zich daaraan zou houden. Optimisten dachten dat de communisten zich wel zouden weten te beheersen. Voortijdig de zaak naar hun hand zetten zou onverstandig en bovendien niet nodig zijn. De appel zou hen na verloop van tijd van zelf in de schoot vallen.

De sceptici hebben gelijk gekregen. De bonzen in Beijing konden hun ongeduld niet bedwingen. Ze lieten de stad besturen door zetbazen en het ‘één land en twee systemen’ werd van meet af aan gestaag en stelselmatig uitgehold. En begin deze zomer barstte de bom. Een wet om misdadigers uit te leveren naar het vaste land was net een stap te ver. De Hongkongers vreesden dat hun bestuurders ook dissidenten zouden uitleveren en kwamen in opstand. De wet werd uiteindelijk ingetrokken maar toen was het al te laat. Het conflict escaleerde en kon tenslotte alleen met geweld beeindigd worden.

Peter van Nuijsenburg, Hongkong, Revolte, PyrrusoverwinningXi Jing Ping mag zich nu de heerser noemen over zeven miljoen morrende en potentieel opstandige Hongkongers. Hij heeft moeten toezien dat die inwoners bereid zijn grote offers te brengen voor hun democratische principes en instituties. En dat ze vooralsnog geen zin hebben om deel uit te maken van zijn grote project, een machtig door de communistische partij totaal beheerst China.

Dat is ook de prijs van zijn steeds eigenmachtiger optreden. Xi is nu praktisch alleenheerser, de nieuwe keizer. Hij zou nu bijna net zo machtig zijn als de stichter van communistisch China, Mao Ze Dong, een van de grootste massamoordenaars uit de geschiedenis. Dat is inclusief de persoonsverheerlijking en het steeds strakker aandraaien van de totalitaire duimschroeven. Onder Xi verandert zijn rijk in de volmaakte surveillancestaat. Big Brother van George Orwell mag voor ons een angstaanjagend schrikbeeld zijn, in Xi’s China is hij een kleine jongen.

Die ontwikkelingen en met name de berichten over de opsluiting in ‘heropvoedingskampen’ van een miljoen! Oeigoeren, een moslim-minderheid in het westen van het land, hebben het protest in Hongkong verder aangewakkerd. Je kunt het de meeste Hongkongers en met name de opstandige jeugd niet kwalijk nemen dat ze zo ‘n leven geen aanlokkelijk perspectief vinden.

Dat wordt uiteraard ook gezien door de inwoners van Taiwan. Dit eiland heeft zich na de communistische overwinning in 1949 afgescheiden van het moederland. Het werd onder de paraplu van de VS eerst economisch en later ook politiek een succes. Taiwan is nu een meer dan redelijk functionerende democratie en dat willen de meeste bewoners ook graag zo houden.

Taiwan staat na Hongkong op de nominatie om weer door China ingelijfd te worden. Beijing beschouwt het eiland als een afvallige provincie en heeft in de loop der jaren regelmatig gedreigd met een invasie. De aanwezigheid van de VS heeft de toenmalige machtshebbers daar steeds van weerhouden. En onder de huidige omstandigheden is het evenmin aannemelijk dat Xi een conflict met de VS zal riskeren. Aan de handelsoorlog met Donald Trump heeft hij zijn handen meer dan vol. En dan hebben we nog niet over het vooruitzicht dat de Taiwanezen niet de rode vlag zullen uithangen als Beijing binnen dreigt te vallen.

Xi staat, kortom, voor het failliet van zijn levenswerk, de ‘één China-politiek’. Hoe dat falen in eigen land zal uitpakken, staat nog te bezien. Vermoedelijk zal het zijn positie (voorlopig) niet aantasten. Zijn rivalen heeft hij uit de weg geruimd, dissidenten zitten in de gevangenis of liggen op de begraafplaats. En de bevolking heeft hij afgekocht met economische groei en een stijgende levensstandaard. Maar buitenlanders die ondanks alles nog geloofden in de superioriteit van het Chinese model, moeten nu wel beter weten.

Affiche thanks to Remy Soubanere Affiches HKParapluprotest 2914

 

Peter van Nuijsenburg
Over Peter van Nuijsenburg 191 Artikelen
Journalist en publicist Peter van Nuijsenburg (64) werkte in het verleden bij De Telegraaf, Elsevier en persbureau GPD. Voor deze laatste organisatie was hij correspondent in Johannesburg, Berlijn en Tokio. Peter was voorheen ook parlementair en economisch redacteur. Hij is liefhebber en kenner van kunst en cultuur. Bij dagblad Trouw publiceerde hij boekbesprekingen. Beroepsmatig en (meer recentelijk) als toerist was hij in Thailand en andere Asean–landen.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*