Het Witte Land, het nieuwe boek van Rob Verschuren is uit


Op mijn slaapkamer hangt een wereldkaart. Hij is door Claudius Ptolemaeus gemaakt rond 150 na Christus. Ik heb hem ooit gekocht in het Vaticaan. Naar het noorden breidt de kaart zich uit tot net voorbij de Baltische staten. Daarna wordt het Terra Incognita. Het westen wordt begrensd door een smalle strook water: de Atlantische Oceaan. Ten zuiden van de Middellandse Zee ligt Afrika. Het reikt niet verder dan de Steenbokskeerkring. Daar voorbij wist Ptolemaeus het niet meer: Terra Incognita. Naar het oosten zie ik India, de Indische Oceaan, Thailand, het Himalayagebergte en dan houdt het op. Terra incognita, u raadde het al.

André van Leijen, Kaart van Ptolemaeus
De kaart van Ptolemaeus (Bron:Wikimedia)

Als je vanuit Spanje met een boot westwaarts zeilt, is het maar een kippeneindje naar Thailand. De Nieuwe Wereld bestond nog niet. Ook de Stille Oceaan was er niet. Eigenlijk ontbreekt de helft van de wereld. Dat was geen Terra Incognita; het was er gewoonweg niet. Zelfs het bestaan ervan werd niet vermoed. Met die kaart trok Columbus naar het westen en vond de andere helft van de wereld. Enfin, dat verhaal kent u.

Successievelijk trokken onverschrokken mannen erop uit om de wereld verder te verkennen. Streken waarvan ze het bestaan vermoedden, maar waar nog niemand geweest was, werden afgestempeld met de woorden Terra incognita. Het bleven witte plekken op de wereldkaart, totdat er iemand was die contact maakte en ze met zijn tong uit zijn mond inkleurde. Onze wereldkaart werd zo steeds kleurrijker.

Het Witte Land 1

Het Witte Land

Zo ongeveer vergaat het Bobby West in “Het Witte Land”, de nieuwe roman van Rob Verschuren. Het Witte Land is de Terra Incognita, de witte vlek van Bobby. In letterlijke zin zelfs. Wanneer Bobby als achtjarig jongetje er in Oostenrijk op uittrekt, om zijn omgeving te verkennen stuit hij op een gletsjer. Overmand door kou en angst besluit hij terug te gaan naar de bewoonde wereld. De gletsjer blijft in al zijn witheid onbekend terrein voor hem: Terra Incognita.

Het zal hem zijn hele leven blijven achtervolgen: “op dat moment voelde hij dat hij voor altijd een vreemde voor zichzelf zou zijn”. De wereld trekt aan hem voorbij zonder dat hij in staat is contact te maken met die wereld, zonder in staat te zijn die wereld verder in te kleuren. De wereld is een grote witte vlek, waarvan je het bestaan vermoedt, maar waaraan je geen deel  hebt.

André van Leijen, Rothko
Rothko in het Stedelijk Museum in Schiedam

Dat verandert wanneer hij zich verdiept in het werk van Rothko, de abstracte schilder uit Letland, die de werking van kleuren op het gemoed onderzocht. ‘Wat hij in de samenvloeiende kleuren zag was directe communicatie tussen het hart van de schilder en zijn eigen hart. Eenzaamheid, depressie, hoop en wilde verlangens, het was er allemaal, het eeuwenoude fresco van menselijke emotie’, schrijft Rob Verschuren.

Het is als met muziek, die je kan ontroeren zonder dat je de woorden begrijpt. Taal is maar een gebrekkig instrument, vindt Verschuren, die zichzelf nota bene zo goed weet uit te drukken in die taal. De ervaring zet hem aan om de witte plekken in zijn leven in te kleuren, zichzelf te ontdekken en contact te maken met de wereld. Hij vertrekt naar een ver Aziatisch land, waar ‘hij in het land wilde ronddwalen als in een abstract schilderij met de afstandelijke fascinatie van een toeschouwer, zonder iets te hoeven begrijpen en zonder verbinding te zoeken, behalve met de vreemdeling die hij voor zichzelf was.’

André van Leijen, Het witte land
Een ver Aziatisch land…

Contact

Die verbinding komt er. Wanneer hij door de menigte loopt, strijkt een meisje over zijn arm: ‘…een moment hielden haar onleesbare donkere ogen de zijne vast. … het was het eerste lichamelijke contact met een bewoner van het land en het raakte hem meer dan de terloopsheid van het voorval rechtvaardigde.’ Het doet hem denken aan een vergeten herinnering uit zijn jeugd, toen hij in het bos op een bed van naalden lag te slapen. Wanneer hij wakker wordt, ziet hij een jong hertje, dat naderbij komt en aan hem begint te snuffelen.

In een loods, daar waar de stad uiteenrafelt, vindt hij op een stretcher een vrouw. Ze is verlamd en ligt te midden van afgedankte spullen, die wachten om hergebruikt te worden. In haar witte gewaad ziet hij haar aan voor een priesteres. Of Maria die in de Pietà van Michelangelo haar zoon in haar armen houdt. Hij heeft  de zeggenschap over zijn lot uit handen gegeven. Geduldig wacht hij zittend op een stuk karton, op een teken van haar. Maar er gebeurt er niets. Aan het eind van de dag gebaart ze hem weg te gaan. Dan gaat de roldeur van de loods naar beneden. Pas de volgende ochtend gaat hij weer omhoog.

André van Leijen, Pietà
De Pietà van Michelangelo (Bron: Wikipedia)

Zo gaat het dag in dag uit, totdat hij op een dag besluit zich niet meer weg te laten sturen. Wat dan gebeurt, is verrassend door zijn eenvoud. Het leven is dan geen witte vlek meer. Geen Terra Incognita, maar vertrouwd en kleurrijk terrein. Bobby heeft tenslotte zichzelf gevonden.

Rob Verschuren weet als geen ander het dagelijkse leven in een ver Aziatisch land te beschrijven. We hebben dat ervaren in zijn uitmuntende “Tyfoon” en het “Karaokemeisje”. Ook in “Het Witte Land” beschrijft Verschuren het Aziatische leven tot in de kleinste details, bijna fotografisch. Het kan niet anders of Verschuren heeft een innig doorvoeld contact met die gemeenschap. Zulk contact moet zijn queeste zijn geweest. En wellicht heeft hij bij die queeste ook zichzelf gevonden, net als Bobby. Daarmee ontstijgt Verschuren zelfs “Tyfoon”.

André van Leijen, Rob Verschuren
Rob Verschuren in Da Lat, 2020

Het Witte Land
Rob Verschuren
Aantal pagina’s: 150
Uitgegeven bij “In de Knipscheer”
ISBN 978 90 6265 799 5
NUR 301
Prijs: 17,50 euro

 

Een van de verhalen van Rob Verschuren op Trefpunt: Joe

André van Leijen
Over André van Leijen 178 Artikelen
André van Leijen (1947) is schrijver en bioloog. Hij heeft les gegeven aan de Hogeschool Rotterdam en aan een middelbare school in Spijkenisse en in Vlaardingen. Hij ontwikkelde er lesmateriaal voor de natuurwetenschappelijke vakken en publiceerde in diverse bladen. Na zijn pensionering reisde hij met zijn Slowaakse vrouw vijf jaar over de wereld. Inmiddels zijn ze terug in Schiedam, waar André een boek heeft geschreven over zijn belevenissen. Het is te bestellen via bol.com, via alle boekhandels in Nederland en via het redactieadres van Trefpunt Azië: post@trefpuntazie.com Titel: Beste Reizigers ISBN: 978-94-6345-888-7 Prijs: 14,95.

2 Comments

  1. Fijn te horen dat Rob stap voor stap een oeuvre opbouwt,
    waarin Azië een grote rol speelt.
    Ik kijk geboeid uit, want hij kan machtig mooi schrijven.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*