Een geschiedenis van Isan 21

Isan Travels 1883-1884
Volkeren van Isan & Mekong; hun handel en wandel.

Hoofdstuk 9; van Oubon naar Nhassonthon en Dhatou Penom (deel 1 van 2)

De route is 340 km lang en wordt op de kaarten in drie stukken verdeeld. Van Oubon (Ubon Ratchathani) naar Nhassonton (Yasothon), dan naar het noorden tot Koutsin (waarschijnlijk Kuchi Narai in de provincie Kalasin) en dan naar Dhatou Penom (That Phanom) aan de Mekong. “Wij” zijn in dit verhaal de medewerkers Top, Kim, Ros en Nou.

Richting Nhassonthon

Erik Kuijpers, Isan 21, bruidsschat
Route 140 km

‘ Het is 20 december 1883 en wij beginnen aan de reis via Nhassonton en Koutsin naar Dhatou Penom. Wij hebben een prauw met 6 peddelaars en gaan de grote rivier op in westelijke richting. De vaart naar de Si duurt meer dan een dag zodat wij op de 21e de Si opgaan.

De Si varen wij op in NW richting en passeren deze dagen dorp na dorp, soms met maar drie hutten, soms met wel honderd. De bevolking in de grotere dorpen leeft van het maken van kruiken, kookpotten en keukenvijzels.

Het bakken van aardewerk doet men in grote sleuven die ze in de grond maken; daar zetten ze de mallen in en stoken dan vuur aan beide zijden. Hun kruiken worden verkocht in Oubon. ‘

Erik Kuijpers, Isan 21, bruidsschat
Stroomgebied van de Si (Chi), de grootste rivier binnen de huidige landsgrenzen van Thailand

‘ Op 24 december komen we bij een visstuw. Dat is bij Ban Deng en reeds om 5 uur want wij zijn vroeg op het water. Precies in het midden van de stuw hebben ze een gat gelaten voor boten. Wij kopen daar verse vis. De visstuw is illegaal; de vissers staan geregistreerd in Sisaket maar vissen in deze provincie terwijl vissen door de chau verboden is.

Op 27 december bereiken wij via Sa Lao waar men zout produceert de Moeuong Tanasai, ook wel Tanahsai, waar wij stoppen voor een paar dagen.

Hier heerst armoede. Er is bescheiden productie van huiden, zijde en kardamom; de enige mogelijkheid om aan meer geld te komen is je te verkopen als slaaf. Dieren worden veelvuldig door dieven gestolen en zijn duur.

Door de armoede is er een golf van inbraken. De ratsebout heeft laatst nog acht dieven voor berechting naar Oubon gezonden maar twee van hen wisten te ontsnappen. Ze wachten hen nu op en hebben zich ondertussen gelijk maar aan hun vrouwen vergrepen…..’

Trouwbeloftes en -gewoontes

‘ Terwijl wij hier zijn verbreekt een jongeman zijn trouwbelofte. De ouders van de bruid verlangen nu 16 munten en dat vindt ie te duur…..

Wij krijgen over trouwen en de gang van zaken deze uitleg.

De bruidsschat wordt aan de moeder van de bruid gegeven en die geeft de helft aan de dochter. Als dat huwelijk wordt verbroken eisen de ouders van de bruid die helft op van de aangetrouwde. Bij scheiding gaan alle minderjarige kinderen naar de moeder; volwassen kinderen beslissen zelf.

Wat staande huwelijk is verkregen wordt verdeeld in drie delen: kinderen, vrouw en echtgenoot. Maar zijn er schulden dan betaalt de man tweederde.

Wij maken ook een crematie mee. Monniken prevelen hun gebeden en als men denkt dat het vuur lang genoeg heeft gebrand wordt er water op gegooid. De dag er na komen ze de botten sorteren die in een pot gaan en begraven wordt naast de vuurplaats, net onder de oppervlakte. ‘

Wij gaan verder

‘ Wij verlaten op 29 december Tanasai en gaan tot Moeuong Melou Phai over land in boerenkarren want in dat stuk van de rivier staat het water te laag. ‘

Erik Kuijpers, Isan 21, Bruidsschat
Tempel Maha Chana Chai

‘ Dorp na dorp, rijstvelden en moerassige bossen passeren wij tot we aankomen in Melou Phai om te slapen. De naam Melou Phai is een verbastering van het Khmer begrip ‘forest betel’ wat in het Lao phou dong zou moeten zijn. Wij vermoeden dat de naam een overblijfsel is van een oude Cambodjaanse naam; de lokale bevolking noemt het stadje Melou Phai Den Palit.

Maar wij blijven hier niet lang. Op de 31e december gaan we naar de rivier en kunnen per prauw verder.

We hebben een prauw met drie peddelaars en passeren een paar dorpjes; de rivier is hier 120 meter breed en de oevers acht tot tien meter hoog. Wij komen om 15 uur aan in Moeuong Nhassonthon en zullen hier enkele dagen blijven. ‘

Nhassonthon

‘ Nhassonthon is vermoedelijk een oude Lao vorm van het Sanskriet woord yaçodhara dat betekent ‘support of glory’. Het ligt op open terrein, heeft vijf pagodes met vijftien tot twintig monniken en ongeveer vijfhonderd huizen die kort op elkaar zijn gebouwd tussen fruitbomen. Het is een gemengde bevolking met Lao gewoontes ten aanzien van hun haar.

Men produceert rijst maar de oogst is dit jaar mislukt; er was te weinig water om de rivier te doen overstromen op het veld.

Overvloedig aanwezig zijn hier buffels, ossen en paarden. Die gebruiken ze voor transport van salpeter komend van Dhatou Penom, een tocht van acht dagen per boerenkar. Men importeert hier ook sisiet voor de handel. ‘

Toelichtingen

Bron: Isan Travels; Northeast Thailand’s Economy in 1883-1884; by Étienne Aymonier

Laotianen; bedoeld zijn mensen van het bereisde gebied, het huidige noorden van Cambodja, zuidelijk Laos en de Isan.

Grote Rivier; hier de Mun/Moon/Moun
Si, Chi, zijrivier van de Mun, zie kaartje.
Moeuong Tanasai; thans Maha Chana Chai
Moeuong Melou Phai; thans Phanom Phrai (prov. Roi Et)
Moeuong Nhassonthon; thans Yasothon

Afbeeldingen anders dan de kaart(en) uit het boek:

Stroomgebied Si; By Shannon – Background and river course data from http://www2.demis.nl/mapserver/mapper.asp, GFDL, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=9646136

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 651 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland