Een geschiedenis van Isan 46


Isan Travels 1883-1884 Deel 46

Volkeren van Isan & Mekong; hun handel en wandel.

 

Hoofdstuk 25; Korat – Chaya Phoum en terug.

 

Op de reis de begeleiders Srei, Iem en Nou. De afstand bedraagt 220 km en de reis loopt van 22 maart tot 1 april 1884.

 

Erik Kuijpers, Isan 46, Tong Kham, Reisbrief
Kaart rondje Chaiyaphum

‘ Deze reis zijn wij ridders te voet.

Wij zullen gezien het terrein en de vele bossen en hoge vlaktes dagelijks van gids wisselen en we hebben een probleem er bij: omdat de ‘chau’ van Korat bepaald niet vriendelijk is reizen wij zonder een reisbrief van de autoriteiten.

Wij hebben slechts een brief van ‘Monsieur’ bij ons met uitleg van ons doel: monumenten en Khmer ruïnes in kaart brengen.

Voorbij Ban Ka Mak Phai bereiken wij Kouk Luong, een grote, verlaten terp die bedekt is met moerassige bossen en in het droge seizoen (nu, maart) zonder water staat.

Deze terp is van oost naar west kilometers lang en voor ons in de breedte een dagmars lang en we hebben een ruime voorraad drinkwater bij ons.

Wij moeten voorzichtig lopen want dieven hebben in de weg scherp gepunte lansen gepoot om ons gemakkelijker te kunnen overvallen.

Pas om 9 uur in de avond bereiken wij een veilig dorp, Ban Sam Raung of Sam Tong en we zijn al op het gebied van Chettorach.

De mensen hier zijn Lao maar eten gewone rijst al dragen de dames hun rokken op de Lao manier. Vis hebben ze hier niet in dit droge gebied, alleen in de regentijd kunnen ze wat vis vinden in de rijstvelden. ‘

 

Brand

‘ Een paar dagen terug is hier brand geweest. Net terwijl alle dorpelingen in een naburig dorp zijn voor de inwijding van een monnik brandt de zaak hier af.

Een van de dorpelingen heeft het haardvuur niet goed uitgetrapt en het vuur gaat door het droge gras en kreupelhout naar drie andere huizen. Bij onderzoek heeft men gezien dat de vrouw van de smid het vuur heeft veroorzaakt en de smid moet de helft van de waarde van huis en spullen van de buren vergoeden, totaal 32 ticals en nu wij er zijn is hij dat geld aan het verzamelen.

Wij komen vandaag aan in Chettorach. ‘

Erik Kuijpers, Isan 46, Tong Kham, Reisbrief
Nabij station Chatturat

‘ Er is geen ‘chau’ hier dus wij melden ons bij de ‘maha Thai’ die ons stuurt naar de ‘yokebat’ die nu de taken overneemt.

Hij leest de brief van de schrijver. “Van wie is deze brief? Er is geen zegel?”

Waarop we zeggen dat Europeanen geen zegel hebben maar een handtekening; en dan is het ineens in orde.

Deze man is steenrijk. Hij heeft op zijn kosten twee pagodes laten bouwen, heeft een Boeddha-altaar in zijn huis, negen weefgetouwen, vijftig slaven zowel mannen als vrouwen.

Twee olifanten en een massa buffels en ossen; tenslotte voldoende muziekinstrumenten voor een heel orkest.Wij mogen bij hem blijven slapen.’

De stad

‘ De districtshoofdstad Chettorach ligt in een vlakte van klei en rijstvelden. Omdat de stad vrij nieuw is vinden we geen fruitbomen. Tweederde van de oogst is vorig jaar mislukt door het uitblijven van regen.

In de regio Bo Kolo wonnen ze goud maar die mijnen zijn nu verlaten. De mensen hier zijn vrijgesteld van legerdienst. ‘

 

De stad Chaya Phoum

Foto: Phraya Lae Monument, Chaiyaphum

Erik Kuijpers, Isan 46, Tong Kham, Reisbrief

 

‘ Ook hier vragen over het ontbreken van een reisbrief maar hij wordt tenslotte aanvaard.

De oppahat zelf begeleidt ons naar een monument en helpt bij de registratie daarvan. Van andere hoge ambtenaren horen wij een legende. ‘

De legende van Tong Kham

‘ Tong Kham is een jonge vrouw als ze haar ouders verliest; zij woont alleen in haar huisje samen met twee varkens van wie ze geen afscheid wil nemen. De oppahat heeft medelijden met haar en neemt haar en haar twee dieren in huis. Als ze vijftien is trouwt hij met haar en ze krijgt de titel ratsebout. Zo wordt ze de rijkste vrouw van Chaya Phoum.

Naast haar twee kinderen, een zoon van dertien en een dochter van tien, heeft Tong Kham twintig mannelijke slaven, zestig vrouwelijke, drie olifanten, een groot aantal ossen en buffels, een half dozijn paarden, gouden ringen voor iedere vinger, gouden oorbellen en ringen voor haar voeten, en een beteldoos van zilver. Haar meest gedragen ringen hebben edelstenen.

De mensen voegen er aan toe dat haar man de waardigheid van ‘chau’ zou kunnen krijgen maar ze zijn bang dat hun welstand afkeuring van het publiek zou veroorzaken.

De twee metgezellen ‘gekregen van Sint Antonius’, de varkens, die Tong Kham ziet als de reden voor haar fortuin, worden goed verzorgd tot hoge ouderdom. Een van hen is al dood, en de andere heeft door de hoge leeftijd zijn slagtanden in een boog om zijn snuit.

Bij de dood van het eerste varken kwamen de monniken bidden; het Boeddhisme staat gebeden voor dieren toe…..

Wij gaan nu weer richting Korat. ‘

 

Erik Kuijpers, Isan 46, Tong Kham, Reisbrief
Rijst planten.

‘ Wij nemen de route terug in zuidoostelijke richting en krijgen geen lastige vragen meer over het ontbreken van de reisbrief. Iedere dag betalen wij nieuwe gidsen die ons door de dorpen en over de vlaktes kunnen loodsen.

Het is erg droog en warm, en de beekjes die wij passeren hebben nauwelijks water terwijl deze vlaktes in de regentijd soms tot borsthoogte onder water staan; dit is het stroomgebied van de regenrivier Chi. In de dorpjes onderweg vinden wij slaapplaatsen in de sala of bij de dorpsoudste thuis.

Wij naderen Korat op 31 maart 1884. ‘

==

Toelichtingen

Bron: Isan Travels; Northeast Thailand’s Economy in 1883-1884; by Étienne Aymonier

Laotianen; bedoeld zijn mensen van het bereisde gebied, het huidige noorden van Cambodja, zuidelijk Laos en de Isan.

Kouk Luong, de ‘terp’, moet een heuvelgebied zijn dat van oost naar west loopt ongeveer ter hoogte van Nong Bua Khok, waar thans de 201 en 205 elkaar kruisen.

Chettorach; thans Chatturat / Chaya Phoum; thans Chaiyaphum

Afbeeldingen buiten de kaarten:

Bord bij station Chatturat; thanks to foursquare.com

Stad Chaiyaphum, Phraya Lae Monument; By No machine-readable author provided. Oatz assumed (based on copyright claims). Own work assumed Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2168141

Rijstbouw, zoals overal in Thailand; Chiba007~commonswiki assumed (based on copyright claims).  CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=1674382


Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 862 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland