Een geschiedenis van Isan 42


Isan Travels 1883-1884

Volkeren van Isan & Mekong; hun handel en wandel.

Hoofdstuk 21; Souren – Sangkeah – Ratanabouri -Chomponbaurei – Phouthaisong – Korat

 

An, Chan en Ouk zijn de ‘wij’ in dit artikel. De afstand bedraagt circa 600 km en de reis loopt van 11 januari tot 15 februari 1884.Omdat enkele trajecten al zijn behandeld worden die nu overgeslagen en daarom plaats ik geen route.

 

Erik Kuijpers, Isan 42, Korat, Khorat
Ossenwagen 19e eeuw

 ‘ Wij reizen opnieuw met trage ossenkarren maar als we straks Korat naderen, dat hebben we al gehoord, zijn alle mannen gerekruteerd voor overheidsdiensten en zullen we vrouwen als dragers krijgen.

In Sikhoraphoum, een stadje met 100 huizen gebouwd op een grote terp, is de chau overleden en de nieuwe chau is thans onderweg vanuit Bangkok.

Feesten worden al voorbereid en met name met hanengevechten die in deze streek populair zijn.

Erik Kuijpers, Isan 42, Korat, Khorat
Hanengevecht Romeins mozaïek

Hanengevechten

De gevechten in deze stad duren een vijf tot zeven omlooptijden van de waterklok en mensen uit de wijde omgeving komen om geld in te zetten op de afloop.

Op het plein voor de pagode hier staat een ‘neak ta’, een geest van steen, krachtig en gevreesd, en die werkt iedereen tegen die de onvoorzichtigheid begaat enige feestelijkheid te vieren zonder hem toestemming te vragen.

Hij is ook in staat monniken tot razernij te brengen en leken ernstig ziek te maken. ‘

 

 

Geesten

 

‘ In de regio Chomphonbaurei kunnen wij de mensen vragen over hun omgang met de geesten.

In Phum Krepoeu, bijvoorbeeld, bijgenaamd ‘de witte krokodil’, beschermen de dorpelingen zich tegen ziektes door het offeren van rijst, sauzen en flessen alcohol.

Gevraagd of ze dan beter worden, of niet ziek, krijgen wij te horen dat ze dan net zo goed dood gaan…..

In Phum Kreasang, dezelfde regio, geven ze offergaven aan de geesten in de vorm van voedsel om rampen en ziektes af te wenden. In februari vragen ze ook toestemming om bomen te kappen, en in mei om in de rijstvelden te mogen werken. ‘

 

Erik Kuijpers, Isan 42, Korat, Khorat
Hanengevecht ‘Un Combat de Coqs’

Taal- en andere kwesties

‘ De stad Chomponbaurei, een ‘moeuong’, is net opgericht en bevat tien huizen slechts.

Mannen zijn gerekruteerd om een bamboe omheining te bouwen en een dak voor komende feestelijkheden: de stichting van de stad.

Ze staan dag en nacht op wacht om zich tegen Laotianen te verdedigen. De achtergrond is deze:

 

Het land behoorde eerst tot de Moeuong Suvannaphoum en de chau daar was gevraagd de nieuwe stad te stichten. Maar die had daar geen zin in en dus begon de baas van Sourin er maar op basis van een order van het Hof.

Dat leidde tot spanningen tussen de in die regio wonende groeperingen van verschillende afkomst en taal. Rassenkwesties, net als in Europa.

Op het laatste stuk naar Khorat blijken alle mannen gerekruteerd voor overheidsdienst. Wij moeten gaan lopen en krijgen een groep vrouwen als draagsters. Wel gezellig, want ze lopen de hele dag te zingen.

Tenslotte bereiken wij Korat waar de schrijver inmiddels is aangekomen en daar gaan we nieuwe reisplannen krijgen. ’

 

Erik Kuijpers, Isan 42, Korat, Khorat
Hanengevecht schildering Zuid Thailand

 

Toelichtingen

Bron: Isan Travels; Northeast Thailand’s Economy in 1883-1884; by Étienne Aymonier

Laotianen; bedoeld zijn mensen van het bereisde gebied, het huidige noorden van Cambodja, zuidelijk Laos en de Isan.

Kant(h)araroum, Khmer naam Srok Rompouk, onvindbaar doch heel dicht bij Prasat Hin Ban Samo in West-Sisaket en nabij Ban Dong in Oost-Surin, kort gezegd tussen Sangkha (Surin) en Khukhan (Sisaket) in. De plaats wordt in diverse reisverslagen rond het jaar 1870 genoemd.

Let op: niet te verwarren met Kantharom, ook wel Kanthararom, de stad tussen de steden Sisaket en Ubon Ratchathani die pas in 1897 is gesticht onder de naam Uthai Sisaket

Het eerste deel van het bereisde gebied staat hier:

http://digital.staatsbibliothek-berlin.de/werkansicht?PPN=PPN670478318&PHYSID=PHYS_0211&DMDID=DMDLOG_0001

Afbeeldingen:

Hanengevecht, oud Romeins mozaïek vermoedelijk BC; By Marie-Lan Nguyen (2011), Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=16667880

Hanengevecht, oude schildering Zuid Thailand; By Pratyeka – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=38699982

Hanengevecht, ‘Un Combat de Coqs’, Door Jean-Léon Gérôme – [1], (1824-1904), Publiek Domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=30490878

 


Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 853 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland