Geschiedenis. Wat doet een koning uit Thailand in Slowakije?

André van Leijen, Slowakije, Thaise koning

Vorige week was ik op familiebezoek in Slowakije. Linda, mijn vrouw, komt daar namelijk vandaan. Ik kom er graag, want ik ben niet alleen verliefd op mijn vrouw, maar ook op haar land. En dan bedoel ik niet Bratislava in het uiterste westen, waar de meeste toeristen blijven steken in de veronderstelling dat dát Slowakije is, maar het oosten, waar het stroomgebied van de Hornád het leven een eigen richting geeft en waar vrijwel geen westerling komt. Te ver. Te moeilijk.

En dat is zonde. Want wandelend over de Hlavná in Košice, de tweede grote stad van Slowakije, waan je je terug in de tijd van keizerin Maria Theresia. Wat de Ramblas is voor Barcelona, is de Hlavná voor Košice. In plaats van Catalaanse modernistas voeren sezessionisten hier de boventoon. Loop het Oost Slowaaks Museum binnen en je wordt overdonderd door een schilder als Július Jakobi en door het sociaal realisme van schilders die in het Westen totaal onbekend zijn, maar die niet onderdoen voor een grootheid als Ilya Repin.

Loop even verder en je staat oog in oog met het standbeeld van Sándor Márai, die hier zijn meesterwerken schreef. Restaurants, boekhandels, kathedraal, concertzaal, gotische en renaissancistische gebouwen maken het verhaal compleet. Košice was niet voor niets in 2013 Europa’s culturele hoofdstad.

André van Leijen, Slowakije, Thaise koning
Kosice, Slowakije

En dan heb ik het nog niet gehad over de natuur in Slowakije, over het Zadiel-plateau, over het Slowaakse paradijs en natuurlijk de Hoge Tatra, onderdeel van de Karpaten. De Hoge Tatra is de trots van Slowakije. En terecht. Het gebergte is een van de mooiste natuurgebieden van Europa. ’s Winters wordt er geskied.

Ook ik heb hier diverse pogingen gewaagd, maar mijn schoonfamilie heeft het opgegeven mij te leren skiën. Jaar in jaar uit hebben zij hoofdschuddend toegezien, hoe ik in horizontale positie voortploeterde door de sneeuw, de ski’s nog aan mijn voeten. Wat bij mijn schoonfamilie ingebakken is in de Slowaakse genen, is voor mij een manier van voortbewegen die de mogelijkheden van het menselijk lichaam te boven gaat.

Telkens probeerde ik mijn les in het skiën af te kopen door mijn schoonfamilie een slokje aan te bieden uit mijn flacon rum, die ik naar ik begreep, altijd bij me moest hebben voor het geval ik tijdens het skiën onwel werd. En aangezien ik mij doorgaans behoorlijk onwel voelde tijdens het skiën, nam ik zo veel slokjes dat daaruit mijn horizontale positie zonder meer te verklaren moest zijn. Het is de rum, zei ik nog. Maar daar trapte mijn schoonfamilie niet in.

‘Holland, helemaal plat’, probeerde ik nog en gaf met een horizontale beweging van mijn hand aan hoe plat dat wel niet was. ‘Geen bergen. Hollanders niet skiën.’
Het gevolg was, dat de volgende les langlaufen op het programma stond. Maar ook dat werd geen succes. Vandaar dat we tegenwoordig maar wandelen in de Hoge Tatra.

Zo hadden we ook nu een flinke wandeling gemaakt bij Štrbské Pleso, niet ver van Propad. Net toen ik mijn schoonfamilie wilde melden hoe fantastisch ik de wandeling had gevonden -vooral omdat ik erin geslaagd was op de nauwe, ijsgladde bergpaadjes te blijven en niet in de afgrond te glijden-, wees mijn schoonvader mij op een foto op een bord langs de weg.

Er was een gezelschap te zien, keurig in het pak. Een lange man in het midden met een grijs kostuum, daarnaast een vrouw in een manteljas en een wit hoedje op en daar weer naast een kleine man met een licht tenue, waarvan de broek net over de knie kwam. Vreemde schoenen. Over het jasje een sjerp. De foto was in zwart-wit.
Het leken wel Thais. Sterker nog: het waren Thais. De sjerp moest wel de Thaise driekleur zijn: rood-wit-blauw. Zo zag de Thaise vlag er tenminste uit voordat koning Rama VI de vlag symmetrisch maakte, zodat hij nooit ondersteboven kon komen te hangen.

André van Leijen, Slowakije, Thaise koning
Foto: Vlado Tlucko

Nog sterker: de man met de vreemde schoenen was koning Rama VII, die samen met koningin Rambai in 1934 een bezoek bracht aan het Tatra-gebergte. De lange man in het midden was Jan Masaryk, die later minister van Buitenlandse Zaken van Tsjecho-Slowakije zou worden. Wat doen die Thais hier?, vroeg ik mij af. Mijn schoonvader, die overigens een stuk jonger is dan ik, maakte een foto.

Inmiddels ben ik thuis en de vraag blijft hangen. Waarom kwam koning Rama VII naar Tsjecho-Slowakije?
Nu waren al snel na het ontstaan van de republiek Tsjecho-Slowakije in 1918, goede betrekkingen ontstaan met Siam. Zo waren Tsjecho-Slowaakse bedrijven als Bat’a en Škoda sterk vertegenwoordigd in dat verre land. Dus helemaal vreemd was het niet dan een Thaise monarch de Tsjecho-Slowaken even gedag kwam zeggen.

Zelfs toen ene Professor Mihalusz de Thais een loer draaide, kwamen de betrekkingen tussen beide landen niet onder druk te staan. Mihalusz -een botanicus- had in 1928 in de stad Trencin een aantal mensen om zich heen verzameld en demonstreerde voor de onafhankelijkheid van Slowakije. Dat werd snel de kop ingedrukt, Mihalusz vluchtte en er werd niets meer van hem vernomen. Totdat in 1929 een perkamenten brief bezorgd werd bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken in Bangkok. De brief droeg een indrukwekkende rode zegel en was ondertekend door ene professor Mihalusz, die aankondigde dat Slowakije onafhankelijk was geworden, dat hijzelf de nieuwe president was, dat Trencin de nieuwe hoofdstad was en of de Koninklijke Siamese Regering even zo vriendelijk wilde zijn Slowakije als nieuwe staat te erkennen.

André van Leijen, Slowakije, Thaise koningEen aantal weken later werd in Trencin een brief bezorgd, gericht aan Zijne Excellentie, de President van Slowakije, zijnde Professor Mihalusz, waarin stond dat Thailand met genoegen de facto en de jure Slowakije erkende als nieuwe staat. Afzender: Zijne Koninklijke Hoogheid Prajadhipok, ofwel Koning Rama VII.

De burgemeester van Trencin wist niet hoe gauw hij een brief terug moest sturen, om Zijne Majesteit uit te leggen dat het allemaal op een misverstand berustte en dat Tsjechië en Slowakije nog steeds één land waren. Tsjechië en Slowakije zijn inderdaad uit elkaar gegaan, maar dat was ruim 60 jaar later, in 1993.

Het mocht de pret niet drukken. Koning Rama VII kwam dus in 1934 naar Tsjecho-Slowakije. Maar waarom?
Het bleek onderdeel te zijn van een grote reis door Europa. Maar waarom moest de monarch dan zo nodig naar Europa?
Nu had de koning iets met zijn oog en een medische behandeling in het Westen was dringend noodzakelijk. Althans dat zei de koning. Maar misschien lagen de zaken anders. Het gistte in Thailand, net als in Europa trouwens. In 1932 had een revolutie plaatsgevonden. Men wilde een constitutionele monarchie en geen absolute. Eigenlijk had Rama VII daar niet zo veel moeite mee en op 10 december 1932 tekende hij de Grondwet en was daarmee de eerste constitutionele monarch van Thailand. Desondanks bleef het gisten. Het aanzien van de koning nam steeds meer af in eigen land. De sfeer werd zelfs vijandig.

Het is onduidelijk wat Rama VII voor ogen had met zijn reis. Was het een vlucht? Volgens een Thais rapport legde hij contacten in het Westen, die van groot belang waren voor het aanzien van Thailand.

André van Leijen, Slowakije, Thaise koning
1935: plichtplegingen met Hitler.  Foto Wikipedia

Rama VII ontmoette hoogwaardigheidsbekleders in Italië, het Vaticaan, België en Denemarken. In Duitsland ontmoette hij Adolf Hitler. Er is niemand die hem dat heeft aangerekend. Vrijwel iedereen ontmoette Hitler.
Zijn belangstelling ging vooral uit naar de nieuwe staten, Tsjecho-Slowakije en Hongarije, die voorheen deel uitmaakten van het Oostenrijks-Hongaarse rijk en die daarbij overgegaan waren van een constitutionele monarchie in een republiek. Zocht hij soms inspiratie?

André van Leijen, Slowakije, Thaise koningVolgens het Thaise rapport was hij zeker van plan terug te keren. Maar Rama VII is nooit naar Thailand teruggekeerd. Op 2 maart 1935 nam hij in Londen afstand van de troon. Hij schreef: “Ik ben van zins de macht die ik voorheen uitoefende, over te dragen aan het volk, maar ik ben niet van plan die macht over te dragen aan welk individu of welke groepering dan ook, die die macht wil gebruiken voor een autocratie zonder de stem van het volk in acht te nemen.”

Koning Rama VII stierf op 30 mei 1941 in Londen. Koningin Rambai keerde pas in 1949 terug naar Thailand, samen met de as van haar overleden man.

 

Gerelateerde informatie: https://duncanstearn.wordpress.com/

André van Leijen
Over André van Leijen 138 Artikelen
André van Leijen (1947), bioloog en vader van een dochter en een zoon, heeft les gegeven aan de Hogeschool Rotterdam en aan een middelbare school in Spijkenisse en in Vlaardingen. Hij ontwikkelde er lesmateriaal voor de natuurwetenschappelijke vakken en publiceerde in diverse bladen. Na zijn pensionering reisde hij met zijn Slowaakse vrouw twee jaar over de wereld, van Spitsbergen tot aan Kaap de Goede Hoop en van Vuurland tot het uiterste noorden van Canada. Daarna streken ze neer in Thailand en vervolgens in Schiedam. Van deze thuisbasis willen ze de wereld verder verkennen. Intussen werkt hij aan een boek.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*