Een geschiedenis van de Isan 5


Isan Travels 1883-1884
Volkeren van Isan & Mekong; hun handel en wandel

Hoofdstuk 1; van Krachêch naar Khon (deel 4 slot)

‘ Ik gebruik mijn tijd in Sting Treng voor de organisatie van reizen naar andere gebieden; ik heb een grote groep mensen die kunnen schrijven en we delen ons hier op in ploegen.

An, Chan, Ouk, Dou en Ros gaan via via naar Khoukan en Sisaket. Daarvandaan komen Dou en Ros terug en zien mij weer in Oubon; de anderen gaan naar het westen en ontmoeten mij in Korat.

Kim en Nou gaan richting noordoost naar Attopoeu en daarna noordwest naar Saravan en zien me weer in Oubon in december. Ze krijgen allen aanbevelingsbrieven mee en geld alsmede goederen om te ruilen. Op donderdag 11 oktober vertrekken ze, ieder in hun eigen richting.

De andere Cambodjanen, Top, Iem en Srei, blijven bij me; Srei spreekt ook Siamees en is mijn tolk. Ondertussen neemt de kracht af van de moessonwind en zakt het water in de rivier vier meter.

Op weg naar het eiland Khon

Het is zondag 14 oktober en wij verlaten Sting Treng in een grote boot; veertien meter lang en met zeven roeiers. De ‘chau’ stuurt een handelsboot mee naar Khon voor de verkoop van zout en om daar rijst aan te kopen. Een deel van mijn koffers ligt daar ook in.

Het is warm en we moeten veel drinken; onderweg moeten we omgevallen bomen ruimen of de boot er langs slepen. Soms is de doorgang zo zwaar dat de roeiers de boot terug laten drijven en oversteken om het aan de andere kant opnieuw te proberen. Onze grote boot is lastig te besturen.

Bij Don Pheui aangekomen zien we veel huizen en wij besluiten daar te overnachten. ‘

Erik Kuijpers, Isan 6, Varaan
Varaan

‘ Overdag vermaak ik me met het schieten van varanen die in de bomen zitten. De Laotianen eten van dit vlees dat ze lekkerder vinden dan kippenvlees dus dit genoegen is geheel voor hen. Maar als zo’n dier uit de boom in het water valt moet een van hen er in springen voordat de golven er mee vandoor gaan. En dat laatste gebeurt helaas wel eens en dan hoor je ze weeklagen.

Op maandag gaan we verder langs de westelijke oever. Verderop krijgt de rotspartij aan de rechterkant het karakter van een kalkstenen muur die de Lao de naam geven van Hun Ka The Tok. Deze mooie ‘marmeren’ muur hangt lange tijd aan de oever.

Wij varen heel lang onder een waar dak van boomkruinen. Om half 5 en nabij Don Nhang besluiten wij te eten en te slapen. ‘

Erik Kuijpers, Isan 6, Varaan
Boomdak

‘ Dinsdag, na een dag varen met als enig vertier het schieten van varanen, leggen wij om half 4 aan in de sala, het gemeenschapshuis, van Preah Ang Keat, wel genoemd ‘het gewijde voertuig’, een van de bevolkingscentra van de provincie Tonle Ropou. Bij de pagode heeft de stad meer dan 100 huizen langs de oever en heel veel fruitbomen.

Vandaag is het einde van de Buddhist Lent, Wan Ohk Phansa. Klopt, het is volle maan in de maand Asoch. Al in de vroege morgen hebben de inwoners rijst en ander voedsel gemaakt voor de monniken en hun familie. Men brengt ook gebakken rijst, betelnoot, kaarsen en wierookstokjes.

In de avond zeggen de monniken hun gebeden op voor deze feestdag die de Cambodjanen Preah Vosa noemen. Daarna worden kleine bootjes van bananenblad met daarin kaarsen en wierookstokjes en betel in het water gezet en vraagt men vergeving voor het vervuilen van water en aarde. ‘

Sistet

 

Erik Kuijpers, Isan 6, Varaan
Acacia

‘ De lokale bevolking vertelt mij dat de provincie Tonle Ropou 4.000 geregistreerde mensen heeft zoals Khmer, Koui en Lao. Ze zenden ieder jaar een lading was van 60 pikuls (3.600 kilo) naar Bangkok als belasting.

Ze kopen waterbuffels in Laos en verkopen die in Cambodja. Hun tabak en sisiet komt van Nongkhai via de Mekong. Sisiet wordt veel gebruikt in Laos en is de rode vlezige bast van de boom met die naam. Het wordt verkocht in plakken en men gebruikt het om te pruimen samen met areca- en betelnoot dat van levensbelang is in Indochina. ‘

Erik Kuijpers, Isan 6, Varaan
Acacia

‘ Op 17 oktober varen wij verder en zien in de verte het eiland Khon liggen.

Wij moeten door stroomversnellingen en langs gevaarlijke rotspunten die in het woelige water net boven het oppervlakte uitsteken. De roeiers vragen me de boot te verlaten en een stuk te lopen maar ik wens samen met mijn bagage ten onder te gaan…… Doch vanwege mijn gewicht ziet men mij liever een stukje lopen, het maakt de boot lichter.

Bij Khon aangekomen zoeken we een stil zandstrand waar de boot met extra lange touwen wordt vastgebonden omdat de sterke stroom hem alle kanten op beukt. Wij besluiten daar te eten en te blijven slapen. ‘

==

Toelichtingen

Bron: Isan Travels; Northeast Thailand’s Economy in 1883-1884; by Étienne Aymonier

Met Laos en Lao worden in dit boek verstaan het NO van het huidige Thailand alsmede de daar wonende mensen die Laotiaans spraken.

Koukhan; thans Khukan, Sisaket provincie
Oubon, Ubon Ratchathani stad en provincie
Sangkhea, thans Sangkha; Souren thans Surin, provincie Surin
Attopoeu, thans Attapeu; Saravan; thans Salavan, Laos
Deze plaatsen komen we nog tegen op andere routes.

Asoch; oktober.
Varaan, elders ook wel leguaan genoemd.

Sisiet; delen van de acacia Senegalia Catechu, een boom met geneeskrachtige werking.

Afbeeldingen anders dan de kaart(en):

Varaan; Door Nur Hussein – Eigen werk, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=4305599

Acacia blad; public domain
Acacia stronk; CC BY-SA 3.0
Canopy, boomdak, Door Mark Fisher – markfisher.photo, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=18189052


Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 862 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland