Een geschiedenis van de Isan 4


Isan Travels 1883-1884
Volkeren van Isan & Mekong; hun handel en wandel

 

Hoofdstuk 1; van Krachêch naar Khon (deel 3 van 4)

Erik Kuijpers, Isan 4, Stroomversnellingen‘ Van Sambaur tot Koh Mereah volgen wij steeds de harde oever aan de aan de oostkant liggende takken van de Mekong. Maar na dit eiland en voor de volgende splitsing zien we de rivier op zijn breedst met op een mijl afstand aan de westeroever een donkere lijn bestaande uit hoge bomen en daar is prins Vattha’s schuilplaats.

Wij naderen Thbaung Khla, het eiland met de ‘kop van de tijger’ zoals het wordt genoemd. Dit eiland vormt de grens niet alleen tussen Sambaur en Sting Treng maar ook tussen Cambodja en Laos ’
(Noot van de vertaler: de grens toen; de huidige grens ligt noordelijker)

‘ Het is zondag 7 oktober en we varen weg om half 7.

Wij passeren enkele stroomversnellingen en zijrivieren en de crew geeft de namen: ‘eiland van oranje bomen’, de ‘beek van het tijgermeer’, het ’oude bos’ en na lunch in de boot bereiken wij een stroomversnelling die de Laotianen King Raksa noemen. Aan de linkerkant zien we Koh Sam Peai waar hutten staan en fruitbomen. Even verderop gaan we eten en slapen en realiseren ons dat we vanaf nu ‘koh’ moeten inruilen voor ‘don’ als we een eiland bedoelen. ‘

Erik Kuijpers, Isan 4, Stroomversnellingen
Tempel nabij Siing Treng

‘ Het water staat ineens zeker twee meter lager; het is maandag 8 oktober. Om 6 uur varen wij weg en passeren onder meer een oever die bekend staat om zijn woeste tijgers. Daarna zien wij de Ba Chong kaap en een uur later zet ik mijn koffers neer bij het huis van de ‘chau’, heer van de stad Sting Treng.

De Laotiaanse handelaren geven mijn tien koffers terug. Mijn hulp gaat naar de ‘chau’ om mijn paspoort te tonen. Die komt later met zijn oom, de ‘ratsevong’, om de cadeaus in ontvangst te nemen die ik hem in april heb beloofd, onder meer voor ieder van hen een grote spiegel.

Ik word door hen bijgepraat over het land. ‘

Erik Kuijpers, Isan 4, Stroomversnellingen
Welkom

‘ De ‘muang’, de hoofdstad of het hoofdgedeelte van Sting Treng ligt aan de linkeroever van een rivier die in de Mekong uitkomt. De stad zal een 1.500 tot 2.000 meter lang zijn en 120 meter breed. Eigenlijk niet meer dan een rij simpele huizen bedekt met stro en omringd door een heg en fruitbomen.

Er zijn drie pagodes; de pagode in het laag gelegen deel heeft zeven monniken, die in het centrum zeventien en de hoogst gelegen pagode zes. De monniken verschillen van de Cambodjaanse monniken op een belangrijk punt: hun gedrag jegens vrouwen is minder streng en laat hen toe geschenken van hand tot hand aan te nemen.

De grond daar is half zand, half aarde en wordt niet overspoeld ook niet als de rivier, 800 meter breed hier, op zijn hoogst staat.

Aan de overkant ligt een stadje dat net zo druk bevolkt is als Sting Treng. Rechts van ons, op 2 leagues afstand, maakt de Hata Eng een splitsing in de rivier en een tak komt uit het oosten uit de richting Atapeu. Daar liggen rijstvelden al zijn de mensen daar handelaren en kweken weinig rijst. ‘

Erik Kuijpers, Isan 4, Stroomversnellingen
Toga

‘ De mannen zijn gekleed in een ‘langouti’ en hebben hun haar op de Siamese manier, dat wil zeggen gemillimeterd op de kruin en de rest kaal. Ongehuwde meisjes hebben hun haar in een knotje, getrouwde vrouwen snijden het af. Vrouwen gaan gekleed in een rok en draperen een meestal gele sjaal over hun borsten. Ze versieren zich met ringen, armbanden en oorringen van goud en zilver naar gelang hun rijkdom. ‘

Boetzong

‘ Op de kaap die de rivier vormt en een twee kilometer van Sting Treng verwijderd liggen Cambodjaanse ruïnes die aangeduid zijn door de ‘Mekong Exploration Commission’. Van Wusthof noemde ze al en gaf de naam Boetzong. Een andere onderzoeker, Garnier, negeerde de Cambodjaanse naam Ba Chong, uitgesproken als Ba Tiong, en noemde het abusievelijk Boetzong.

Dit schreef de Nederlandse handelsreiziger:

“ Op de 17e augustus brachten wij de nacht door in Boetzong, nabij een stenen kerk in verval, waar de Laotianen kaarsen aansteken en ceremonies houden voor twee afgoden. Vijftig jaar geleden hielden Cambodjaanse koningen hier verblijf maar ze werden verjaagd door Laotianen en namen verblijf waar ze nu wonen. “

Wij ontmoeten hoge ambtenaren tijdens ons verblijf. ‘

Hoge ambtenaren

‘ Deze heren hebben een naam als chau, obbahat, ratsevong of ratsebout. Deze vier namen kom je tegen in een ‘muang’ in Laos waarbij de chau zoveel betekent als lord of koning en hij telt honderd honneurs; de obbahat vijftig, de ratsevong vijfentwintig en de ratsebout vijftien.

==

Toelichtingen

Bron: Isan Travels; Northeast Thailand’s Economy in 1883-1884; by Étienne Aymonier

Met Laos en Lao worden in dit boek verstaan het NO van het huidige Thailand alsmede de daar wonende mensen die Laotiaans spraken.

Sting Treng, ook Stung Treng, stad net ten zuiden van de grens met Laos maar destijd Laotiaans. Op de kaart staat de huidige grens aangegeven.

Gerard van Wusthof, handelsreiziger en gezant. Om iets te lezen: https://books.google.nl/books?id=HIpiAAAAcAAJ&pg=PA288&lpg=PA288&dq=gerard+van+wusthof&source=bl&ots=GXLyVijEBM&sig=LIk-E1nOwKCOwdm98QNpNG5xkIE&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjgv4m4lYbNAhVEQo8KHY_tAAYQ6AEIJTAC#v=onepage&q=gerard%20van%20wusthof&f=false

Zie ook over Boetzong http://www.cen.com.kh/culture/detail_cultureart/NzIxMWY2MTJlNTU

Chau, obbahat, ratsevong en ratsebout, titels van hoge ambtenaren die een functie bekleedden in de stad. De laatste drie woorden zijn onzuiver uit het Sanskriet meegekomen: uparaja (vice koning), rajavansa (koninklijke familie) en rajaputra (koninklijke nakomeling).

Afbeeldingen anders dan de kaart(en):

Tempel in Stung Treng; By Kristofer R. Atkinson, U.S. Marine Corps – http://www.defenseimagery.mil; VIRIN: 071126-M-3450A-035, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=11048504

Welkom in Stung Treng; https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/71/Steung_Treng_Ville.JPG

Foto langouti. De foto laat Tamils zien in 1871; By Unknown photographer from the Madras School of Arts – http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/i/019pho0000974s1u00028000.html, Domini públic, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=5522767


Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 853 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland