Een geschiedenis van de Isan 19


Isan Travels 1883-1884
Volkeren van Isan & Mekong; hun handel en wandel.

 

Hoofdstuk 8; Van Oubon naar Nongkhai en Vieng Chan (deel 1 van 2)

De route is 600 km lang en wordt op de kaarten in vijf stukken verdeeld. Van Ubon Ratchathani naar Khemarat aan de Mekong, dan naar het noorden tot Dhatou Penom (That Phanom), over land naar Sakhun-Lokhon (Sakon Nakhon) en vervolgens naar Nong Han, dan noordelijk tot Nongkhai en tenslotte naar Vieng Chan (Vientiane.) “Wij” zijn in dit verhaal de medewerkers Dou en Iem.

Erik Kuijpers, Isan 19‘ Wij hebben de reis naar Khemarat nu afgerond. Een 150 kilometer door slecht begaanbaar gebied vaak en door bossen met zachte, natte ondergrond.

Omdat wij maar weinig bagage dragen huren we steeds drie of vier dragers in; zij gidsen ons door de regio, doch vaak niet langer dan een halve dag. Drie of vier jonge vrouwen, jonge mannen of een ervaren gids met hulpen, die lopen een halve of hele dag mee, worden betaald en gaan weer terug. Wij wisselen dit stuk van de reis achttien keer van dragers.

In Ban Phoun Pheng komen we door een bos met bijzondere bomen; de lokale mensen noemen het de ‘srema’ boom. De vruchten genezen darmziektes. ‘

Erik Kuijpers, Isan 19, Stokslagen
sremaboom

‘ In Ban Nam On wat betekent ‘dorp in het water’ vinden wij zeventien grafstenen maar helaas zonder inscripties. Hier staan zeventien huizen op een gebied van 150 bij 400 meter. De mensen produceren zout in het droge seizoen en ruilen dat voor andere goederen.

In Ban Nong Tam, ook wel Phan, lopen we door grote bossen met hardhout en ‘ke sreng’. De grote vruchten van deze boom worden eerst gekookt als groente en dan gegeten. ‘

Erik Kuijpers, Isan 19, Stokslagen
Ke sreng

‘ We blijven een paar dagen hier want we hebben koorts. Wij zijn verwelkomd door drie mandarijnen en mogen vandaag naar de chau die opdracht geeft ons een huis te geven, twee pond rijst, twee kippen, twee toortsen en twee bewakers en dat iedere dag.

De bevolking vertelt ons dat de chau iedereen heeft verboden om in de nacht de straat op te gaan zonder toorts; beetje vreemd als je bedenkt dat Laotianen graag de kat in het donker knijpen…. Dieven worden veroordeeld door de kromokar en krijgen dertig stokslagen, moeten een boete betalen en de schade herstellen.

Een vrouw wier echtgenoot afwezig is, of zoek, moet drie jaar op hem wachten en hem trouw blijven. Indien de man geld of kleren zendt komt daar drie jaar bij. Doet ze dat niet dan kan de man bij zijn terugkeer geld eisen: van zijn vrouw 24 munten, van haar nieuwe vent 36. Maar ze mag bij die nieuwe man blijven. ‘

Vertrek uit Khemarat

De afstand via Mouk Dahan (Mukdahan) naar Dhatou Penom (That Phanom) is een 120 km over de Mekong.

Erik Kuijpers, Isan 19, Stokslagen‘ Via Mouk Dahan bereiken wij in negen dagen Dhatou Penom. Er is niets bijzonders gebeurd behalve koorts. Maar we hadden een prauw met vier goeie peddelaars.

Mouk Dahan mag provinciehoofdstad en ‘moeuong’ zijn, het is maar klein. Een 150 huizen die langs de rivier liggen, wel hoog zodat ze niet overstroomd worden. Fruitbomen, areca, kokosnoot zijn ruim aanwezig. De mensen hier handelen in tabak en sisiet dat uit de regio Nongkhai komt maar wij zien vanuit de boot ook tabaksvelden.

Op 9 januari komen wij in Dhatou Penom aan en zullen hier een week blijven. Onze medereizigers Top en Kim zien we hier terug en zij zullen via de Mekong verder gaan, wij gaan over land. Wij proberen in deze week rust van de koorts af te komen. ‘

Naar Sakhun-Lokhon

Via de gekozen route een 80 km.

Erik Kuijpers, Isan 19, Stokslagen‘ Het vertrek is op 16 januari. Top en Kim verlaten ons weer en gaan via de Mekong richting Nongkhai; wij gaan te paard richting Sakhun-Lokhon.

Erik Kuijpers, Isan 19, StokslagenVoordat wij de Houe Nam Kham passeren rijden we langs rijstvelden en ruime bossen met hardhout. In Moeuong Houe leren wij dat de chau al drie jaar dood is en nog niet vervangen. De bewoners doen aan rijstbouw, vis en dieren die ze verkopen aan handelaren.

De meiden hier zien er goed uit; knap en stevig. Wij hebben daar verstand van want we verrassen toevallig een viertal ‘demoiselles’ die elkaar aan het douchen zijn in een bron op behoorlijke afstand van hun kleren; ze gaan die halen zonder haast terwijl ze blijven lachen en een pose aannemen als de Venus de Medici….. ‘

‘ Naast rijst maakt men hier ook ruwe matten van katoen. In een dorp zouden antieke gebouwen zijn maar we kunnen ze niet vinden en het blijkt op een misverstand te berusten.

Erik Kuijpers, Isan 19, Stokslagen
Tempel

In Ban Nok Kah Tuk slapen we de laatste nacht; er staan daar tien hutten. De mensen willen graag een bewoonde tempel maar de drie monniken die komen zijn van mening dat ze te weinig te eten krijgen en vertrekken weer. Er staan alleen nog een paar vergulde Boeddhabeelden in de tempel. ‘

De stad Sakhun-Lokhon

‘ Op 20 januari komen wij in de stad aan. Wij worden ontvangen door twee stadsbazen en een hoop volk dat die reizigers wel eens wil zien. Morgen ontvangt de chau ons.

De chau is een aardige man en niet zo formeel als de oppahat die zich alleen buiten laat zien in een kar met daarin ook zijn familie gevolgd door een stoet mensen die op een gong slaan.

Wiij gaan dan naar een monument kijken, de Vat That in Sakhun.

Een rechthoek van baksteen, veertig bij twintig meter en twee meter hoog. Een inscriptie van een toren in steen en cement aan de voet van het gebouw. De pagode is in gebruik en heeft een dozijn monniken.

De stad ligt op een grote terp en heeft 300 huizen tussen een bamboe opstand. Het ligt ten westen van het grote meer van Nong Han dat twee kilometer lang is, anderhalve kilometer breed en tien meter diep bij laag water. Dit is de bron van de Nam Kham die wij hebben overgestoken en die uitmondt in de Mekong ‘

 

Toelichtingen

Bron: Isan Travels; Northeast Thailand’s Economy in 1883-1884; by Étienne Aymonier

Laotianen; bedoeld zijn mensen van het bereisde gebied, het huidige noorden van Cambodja, zuidelijk Laos en de Isan.

Srema boom, ook wel sraman boom, ook wel Haritaki, de Terminalia chebula, de vruchten zijn werkzaam tegen dysenterie.

Ke sreng, ook kasang, krasang, mak ka sang; Feroniella Lucida, vrucht die gekookt wordt als groente. Filmpje over het fruit: https://es.wiki2.org/wiki/Feroniella

Venus de Medici, gemaakt vC.

Afbeeldingen anders dan de kaart(en) uit het boek:

Srema boom, Haritaki; Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=635203

Ke sreng, De Nguyễn Thanh Quang – Trabajo propio, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=10870935

Venus de Medici; By Wai Laam Lo – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=47230858

Wat That in Sakon Nakhon; vermoedelijk Phra That Narai Cheng Weng, By Abhichartt – Own work, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=13256802


Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 854 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland