De beet van de Cobra

Twee mannen in India laten zich geregeld in hun tong bijten door een cobra, meldt Erik Kuijpers op 15 september op deze site. Dat doen ze al 15 jaar. Volgens het bericht raken de mannen er door in hogere sferen. Op opiaten zijn ze al een tijdje uitgekeken.

Het Chandigarh’s Post Graduate Institute of Medical Education and Research spreekt van een medisch wonder. Want een normaal mens gaat na een cobrabeet na 15 minuten kassiewijle. Hoe kan het dan, dat deze mannen weigeren dood neer te vallen, terwijl in India jaarlijks 35.000 tot 50.000 doden vallen als gevolg van een slangenbeet? Wat is hun geheim?

Erik Kuijpers, India, Cobra, High
Foto BT.com

Hebben ze misschien gesnoept van de Indiase slangenwortel, de plant die al duizenden jaren in de ayurvedische geneeskunst wordt gebruikt en die ook wel duivelspeper genoemd wordt? Is dit de plant waarnaar de alchemisten zo lang op zoek zijn geweest, de levenselixer die een mens onsterfelijk maakt? Is dit de plant die koning Gilgamesj 4700 jaar geleden plukte om onsterfelijk te worden? De plant die voor zijn koninklijke neus weggekaapt werd door een slang nota bene, die daardoor onsterfelijk werd in plaats van de koning? Kortom is dit de panacee van de geneeskunst, het duizend-dingen-doekje tegen het bloeden?

Je zou het bijna denken. Want de Indiase slangenwortel wordt in India overal tegen gebruikt. Tegen geestesziekten, schizofrenie, hoge bloeddruk, maag-darmklachten, hartfalen, longontsteking, koorts, malaria, astma, huidziekten, schurft, oogklachten, miltaandoeningen, aids, reuma, spierpijn en wat voor een malheur een mens al niet kan treffen.
En ook tegen beten van insecten, honden, kwallen, muggen en andere bijtgrage beesten die dag en nacht op de loer liggen, om ons, als we even niet opletten, in bil, kuit, ellenboog, hals of zelfs geslacht te bijten.

André van Leijen, De beet van de cobra, Indiase slangenwortel
Indiase slangenwortel (Rauvolfia serpentina)

En dus ook natuurlijk tegen slangenbeten. Daarom heet het plantje namelijk Rauvolfia serpentina. Echter er is één probleem. Het middel wordt weliswaar toegediend tegen slangenbeten, maar dat betekent niet dat het ook helpt.
Dat het in India als tegengif tegen cobrabeten wordt gegeven, berust op een legende. Mangoesten zouden vlak voordat ze gaan vechten met een cobra even wat Indiase slangenwortel eten, zodat ze tegen het gif kunnen. Zoals wel vaker met legendes is dit maar gedeeltelijk waar. Het is waar dat mangoesten tegen het gif van een cobra kunnen. Maar dat mangoesten Indiase slangenwortels eten is een fabel.

Hoe komt het dan wel, dat mangoesten resistent zijn tegen het gif van een cobra? En maken de twee mannen die zich door een cobra in hun tong laten bijten, misschien gebruik van het zelfde mechanisme? Om die vraag te beantwoorden, maak ik een uitstapje naar Botswana.

Samen met Linda, mijn vrouw, maakte ik in 2010 een tocht door de Makgadikgadi- en Nxai-zoutpannen in de Kalahari-woestijn. In mijn dagboek schrijf ik:

“Ergens midden in de vlakte zien we een paar heuveltjes. In sommige zitten openingen. Het zijn de holen van de stokstaartjes. Even later zien we ze ook lopen. Ze lijken zo uit een tekenfilm te komen. Kennelijk zijn ze gewend aan mensen, want ze scharrelen een beetje rond rondom onze voeten. Terwijl een of twee op de uitkijk staan, zijn de andere bezig aan het graven op zoek naar voedsel. Ze eten insecten, duizendpoten, miljoenpoten, schorpioenen en zelfs giftige slangen, zoals de zwarte mamba.”

André van Leijen, De beet van de cobra, Stokstaartjes
Stokstaartjes

Ik vroeg me destijds af, hoe het mogelijk is dat die schattige stokstaartjes in staat waren zwarte mamba’s te eten. Dat is nota bene een van de giftigste slangen van Afrika.
Het geheim zit in het zenuwstelsel. Bij normale dieren en mensen zoals u en ik, gaat het als volgt.

Zenuwcellen zijn lange draden die door ons lichaam lopen. Willen we onze hand bewegen, dan gaat een elektrisch signaal vanuit de hersenen via een aantal op elkaar aansluitende zenuwcellen naar de spieren in onze hand. Tussen twee aansluitende zenuwcellen zit een ruimte. Het elektrisch signaal kan daar niet zomaar van de ene zenuwcel naar de andere. Dat zou betekenen dat het signaal ergens onderweg stopt. Maar daar is wat op gevonden. De ene zenuwcel geeft een stof af. Zodra die stof aankomt bij de volgende zenuwcel, gaat het elektrisch signaal daar weer lopen.

André van leijen, De beet van de cobra, Synaps
Zodra de rode bolletjes terechtkomen op de membraan van de volgende zenuwcel, begint daar een elektrisch signaal te lopen.

Die stof is belangrijk voor ons verhaal, want hij heeft precies de vorm die past in de ontvangende zenuwcel. Vergelijk het met een vormenstoof voor kinderen (zie afbeelding): een cilinder past in een rond gat, maar niet in een vierkant gat.

André van leijen, De beet van de cobra, Vormenstoof

Wat doet nu het gif van een zwarte mamba? Die heeft dezelfde vorm als de stof die het signaal van de ene zenuwcel naar de andere zenuwcel overdraagt. Hij past ook in het ronde gat. Dat betekent dat de gifstof concurreert met de eigen stof en dat de signaaloverdracht van de ene zenuwcel naar de andere zenuwcel geblokkeerd wordt. En dat betekent dat je je hand niet meer kan bewegen. Dat is misschien niet zo erg. Erger is, dat er ook geen signalen meer naar je longen en je hart gaan. En dat betekent dat je binnen 15 minuten hartstikke dood bent. En dat is best wel erg.

Maar wat doet dat schattige stokstaartje nu? Die verandert de vorm van de ontvangende zenuwcel een beetje, zodat de eigen stof nog wel past, maar de gifstof niet. Laten we zeggen dat hij geen ronde gaten heeft, maar een beetje ovaal. De elektrische signalen worden dus gewoon doorgegeven. Dat betekent dat die zwarte mamba kan bijten wat hij wil, vervelend natuurlijk, maar het stokstaartje gaat er niet dood aan.

Dat zelfde mechanisme hanteert de mangoest. Vandaar dat in Thailand, waar voor toeristen gevechten georganiseerd worden tussen mangoest (in het Engels mongoose) en cobra, de cobra doorgaans de pineut is.

André van leijen, De beet van de cobra, Mangoest en cobra
Mangoest in gevecht met cobra.

Natuurlijk is het niet zo, dat een stokstaartje of een mangoest even gauw de vorm van zijn zenuwcellen kan veranderen, zodra hij een enge slang in beeld krijgt. Zoiets ligt vast in de genen. En doordat het vastligt in de genen, is de eigenschap onderhevig aan evolutie. Dat betekent dat daar waar de selectiedruk hoog is, eerder dieren ontstaan die tegen het gif kunnen dan op plekken waar de selectiedruk laag is. Met andere woorden daar waar veel giftige slangen voorkomen, zul je dieren zien die tegen het gif kunnen. Het stokstaartje bijvoorbeeld en de mangoest.

Een ander voorbeeld zijn de giftige zeeslangen. Ze komen voor in de Pacifische Oceaan, maar in de Atlantische Oceaan ontbreken ze. Hun favoriete voedsel is paling. Sommige soorten paling in de Pacifische Oceaan zijn in de loop van de evolutie resistent geworden tegen het gif van de zeeslang. In de Atlantische Oceaan is geen enkele paling resistent tegen het gif.
Het zelfde geldt voor grondeekhoorns in Californië, die resistent zijn geworden voor het gif van ratelslangen. Maar de zelfde soort grondeekhoorns in Alaska, waar geen ratelslangen voorkomen, zijn wel gevoelig voor het gif.

Dat brengt mij terug bij de twee mannen in India, die tegen het gif van de cobra kunnen. In een land waar jaarlijks 35.000 tot 50.000 doden vallen door slangenbeten, is de selectiedruk hoog. Het is daarom niet zo verwonderlijk, als in de loop van de evolutie een zekere resistentie is ontstaan tegen slangengif. Ook al moet het zeggen dat ik het een vreemde hobby vind, om je door een cobra in je tong te laten bijten. Ik zou liever sigarenbandjes verzamelen.

Voor het artikel van Erik Kuijpers zie: https://www.trefpuntazie.com/cobra-india-tongen-high/

 

 

 

 

Gerelateerde berichten

André van Leijen
Over André van Leijen 146 Artikelen
André van Leijen (1947), bioloog en vader van een dochter en een zoon, heeft les gegeven aan de Hogeschool Rotterdam en aan een middelbare school in Spijkenisse en in Vlaardingen. Hij ontwikkelde er lesmateriaal voor de natuurwetenschappelijke vakken en publiceerde in diverse bladen. Na zijn pensionering reisde hij met zijn Slowaakse vrouw twee jaar over de wereld, van Spitsbergen tot aan Kaap de Goede Hoop en van Vuurland tot het uiterste noorden van Canada. Daarna streken ze neer in Thailand en vervolgens in Schiedam. Van deze thuisbasis willen ze de wereld verder verkennen. Intussen werkt hij aan een boek.

6 Comments

  1. Wat een heerlijk geschreven en educatief stuk, André, waarvoor dank. Eén stukje – “En dat betekent dat je binnen 15 minuten hartstikke dood bent. En dat is best wel erg.” – vond ik een beetje wrang, ons beider Femmy indachtig. Best wel erg, een understatement. Daarnaast een correctie met mijn natuurkunde-achtergrond: een elektrisch signaal kan nooit worden doorgegeven zonder een gesloten stroomkring. “De ene zenuwcel geeft een stof af. Zodra die stof aankomt bij de volgende zenuwcel, gaat het elektrisch signaal daar weer lopen.” Dat is dus niet mogelijk (want de stroomkring is onderbroken). Er is blijkbaar sprake van een tussenstof die continu in verbinding staat met de tegenoverliggende zenuwcel. Het ontkracht je verhaal overigens niet, maar toch wil ik deze kleine correctie aanbrengen. Een elektrisch signaal kan nooit worden opgeslagen en worden vervoerd om dan weer geactiveerd te worden.
    Wat ik met name leuk vind aan jouw artikelen – buiten de zeer aangename schrijfstijl – is dat ik er bijna altijd iets van opsteek. Dank!

  2. Ik heb even gekeken naar dat artikel over die cobra die in India in een tong bijt. Het is in het geheel niet zeker dat het hier een cobra betreft, citaat:

    Initially, with the help of the nomadic snake charmers, he subjected himself to the snake bite (possibly cobra, but patient was not sure) over his tip of the tongue.

    Het ging meer over slangenbeten in het algemeen.

    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5968650/

    Even los van de cobra is dit een goed en leuk artikel.

      • Het oorspronkelijke artikel in dat Indische psychologenblad had zich op de vlakte: de patient wist het niet zeker. Ik denk dat het andere slangen waren met minder dodelijk gif.

        • Eigenlijk is het verhaal nog veel gekker. Natuurlijk is het vreemd dat die mannen niet dood gaan aan het gif. Maar het is minstens zo gek dat de mannen daarvan in hoge sferen raken. Heroïne passeert de bloed-hersenbarrière, zodat je prettige gevoelens krijgt. Maar neurotoxines zoals alpha-cobratoxine doet dat niet. Die stof komt dus niet in je hersenen en je kan er dus geen gevoelens van krijgen die overeenkomen met de gevoelens die je van heroïne krijgt. Blijft over dat de pijn van de beet (in de tong nota bene) op zich de prettige gevoelens veroorzaakt. Een kick dus. Of zo je wilt, het ultieme sm-gevoel.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*