Filipijnse volksverhaaltjes (28). Over de schepping

Erik Kuijpers, schepping

.

De strijd tijdens de schepping

Er is nog geen land, geen zon of maan, geen ster; de wereld bestaat uit water en de lucht er boven. Het water vormt het koninkrijk van de god Maguayan, en de lucht is van de grote god Captan.

Maguayan heeft een dochter, de zee, Lidagat, en Captan heeft een zoon, de wind, Lihangin. Hun beide vaders stemmen in met een huwelijk en zo wordt de zee de bruid van de wind.

En zij krijgen kinderen: drie zonen en een dochter. De zonen zijn Licalibutan, Liadlao en Libulan; de dochter heet Lisuga.

Erik Kuijpers, schepping

Licalibutan is groot, hard als steen en sterk als een beer. Liadlao is van goud en altijd blij, Libulan is van koper en timide van aard, en Lisuga is gemaakt van zilver en is goedaardig en zacht. Hun ouders zijn stapel op ze en de kinderen komen niets tekort.

Als vader Lihangin sterft laat hij de controle over de wind aan zijn zoon Licalibutan. Later sterft ook hun moeder Lidagat en nemen beide opa’s de kinderen over en behoeden ze voor kwaad.

De schepping gaat met problemen gepaard!

Licalibutan wordt door zijn controle over de wind sterker en sterker en wil meer macht. Hij vraagt zijn broers hem te steunen in de aanval op zijn opa Captan in de lucht. De broers stemmen er mee in.

Ze gaan naar boven maar stuiten op de zware stalen deur die de hemel afsluit. Dan laat Licalibutan zijn zwaarste wind los op de hemelpoort en die valt uiteen. Maar voordat ze de hemel in kunnen is de boze Captan paraat en hij stuurt drie bliksemschichten op ze af.

Erik Kuijpers, schepping

De koperen Libulan is het eerste slachtoffer; hij smelt en wordt een koperen bal. Dan smelt ook de gouden Liadlao. Als de derde bliksem Licalibutan raakt breekt hij in stukken en die vallen in zee. Omdat hij zo’n reus is steken enkele stukken boven het water uit en die zijn nu bekend als land.

Lisuga gaat op zoek naar haar broers; maar Captan is nog steeds zo boos dat hij ook haar vernielt en ze valt uiteen in duizenden brokjes.

Berouw komt daarna…..

Captan en Maguayan zien tenslotte het trieste in van wat gebeurd is maar met al hun macht krijgen ze de kleinkinderen niet meer tot leven gewekt. Meer dan de brokken voor eeuwig te laten stralen kunnen ze niet.

En dus wordt de gouden Liadlao de zon en de koperen Libulan de maan. De duizenden brokjes Lisuga worden de sterren. De kwaadaardige Licalibutan krijgt geen licht maar zijn brokstukken gaan nieuwe bewoners dragen uit zaad van Captan.

Zo ontstaat er op aarde een grote bamboeboom waaruit een man en een vrouw geboren worden; Sicalac en Sicabay: de ouders van het mensenras. Zij krijgen een zoon Libo, een dochter Saman en nog een zoon, Pandaguan.

Deze Pandaguan maakt een fuik en vangt een enorme haai.

Erik Kuijpers, schepping

Hij haalt hem aan land, ziet hoe groot de haai is en noemt hem god. Hij gelast alle mensen de haai te vereren en de mensen zingen en dansen rond de haai. Maar dan roeren de goden zich en gelasten hem de haai terug in zee te zetten.

Maar Pandaguan weigert. Hij is brutaal en vindt de haai net zo sterk als de andere goden. Hij wil de oude goden omver werpen. Captan en Maguayan zijn nu heel boos en besluiten de mensen te straffen.

Straf na zondeval

De goden besluiten de mensen te verspreiden.

Pandaguan wordt geraakt door de bliksem maar sterft niet. Zijn lijf is wel geblakerd door de hitte en al zijn nakomelingen sinds die dag zijn zwarte mensen.

Zijn zoon, Arion, is niet geraakt en blijft blank; net zo als zijn nakomelingen.

Libo en Saman worden naar het zuiden gestuurd waar de zon fel schijnt en hun huid is donker van kleur; zo ook mensen die van hen afstammen.

Anderen worden naar het oosten gestuurd waar ze eerst eten moeten leren verbouwen. Ze eten jarenlang klei en daarom zijn zij en hun nakomelingen geel van kleur.

Zo wordt de aarde bevolkt. De zon en de maan staan aan de hemel en duizenden sterren lichten op in de nacht. De mensen groeien in aantal en als het aan de goden ligt: in vrede en broederschap!

 

Foto’s en prenten

Muntinlupa Dance Company, traditionele volksdans en toneel op de Filipijnen; wikimedia, curid, 4869738

Aziatische zwarte beer; wikimedia, curid, 3165721.

Vulkanische bliksem, Lombok, 1994; wikimedia, curid, 141934.

Walvishaai; wikimedia, curid, 1312499.

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 533 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland

11 Comments

  1. In het verhaal staat: “Libo en Saman worden naar het zuiden gestuurd waar de zon fel schijnt en hun huid is donker van kleur; zo ook mensen die van hen afstammen.”

    Mijn indruk is, dat het om Afrika gaat. Maar het zou ook Australië kunnen zijn, waar de zon ook fel schijnt en waar oorspronkelijk alleen de Aboriginals woonden, die ook een donkere huid hebben.

    Maar hoe is het dan met: “Anderen worden naar het oosten gestuurd waar ze eerst eten moeten leren verbouwen. Ze eten jarenlang klei en daarom zijn zij en hun nakomelingen geel van kleur.”
    Wat ligt ten oosten van de Filipijnen? Micronesië. Zijn de mensen daar geel? En is het niet zo dat wij westerlingen de Chinezen als geel beschouwen? Dat zijn onze oosterlingen.
    Daarom vind ik vreemd dat het een Volksverhaal uit de Filipijnen is.
    Ik ben benieuwd hoe oud dit verhaal is. Erik, weet jij dat misschien?

    • Het boek waar ik uit put is van 1916. Ik geef je de link waar ze allemaal staan: https://fairytalez.com/region/philippine/ Er staat een stuk in over de achtergrond van de schrijfster. Hoe OUD ze zijn? Ik denk gemengd. De Spanjaarden komen er in voor, de Amerikanen, maar ook zaken rond de schepping. De site lijkt me te betrouwbaar om vraagtekens te zetten bij de oorsprong van de verhalen al kan het eeuwenlang doorvertellen van een verhaaltje van een mug een olifant maken…..

      • Bedankt Erik. Die volksverhalen zijn dikwijls interessant, omdat ze sporen van waarheid bevatten. Ik denk dat antropologen er veel aan hebben.

  2. Ik zie herkenningspunten met het bijbelse scheppingsverhaal en kan me niet voorstellen dat nadenken over het ontstaan der dingen was voorbehouden aan het gebied tussen Eufraat en Tigris waar ooit een ark aan de grond liep. Zegt men. Misschien is die ark wel gestrand op de Filipijnen…….

  3. Het is een opmerkeljk verhaal, Erik. Vooral omdat het verhaal uit lijkt te gaan van het Westen. Zij worden niet getroffen door een bliksem en eten geen klei en blijven blank. De anderen worden naar het Zuiden of het Oosten gestuurd. Voor een Filipijns volksverhaal is dat opmerkelijk.

    • Is de vraag of het bij blank om westerlingen gaat of een bepaalde groep aziaten, die kunnen een huidskleur hebben die gelijk is aan westerlingen. Van mongolië tot australië en van India tot Japan komen mensen in allerlei pugmenten voor, van bleek tot heel donker. Het zou dus kunnen dat het verhaal gewoon daar over gaat. Natuurlijk zou het zo kunnen zijn dat westerlingen hun invloed hebben gehad maar als dat doelbewust was zou ik dan eerder verwachten dat al deze mooie verhalen plaats moesten maken voor het christelijke idee van slechts 1 god die 1 man op aarde zette en er later een vrouwtje bij maakten. Op een paar parallellen is dit mooie verhaal anders dan het (saaiere) bijbelverhaal over de schepping.

      • Aangezien het katholicisme sinds de 16de eeuw op de Filipijnen de rozenkrans tot onmisbaar onderdeel van de huisraad maakte is het de vraag of dit scheppingsverhaal niet een prachtige synergie is van verschillende geloven. Hoe dan ook, die oude Filipijnen waren natuurlijk geweldig politiek incorrect. Er had wit moeten staan in plaats van blank. Geen twijfel mogelijk.

  4. Beste Erik,
    Dit vind ik het beste scheppingverhaal waarvan ik ooit gehoord of gelezen heb, chapeau! Het verhaal van Adam&Eva verbleekt hierbijen dit vind ik fijner om te weten dan de Darwin-theorie.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*