Filipijnse volksverhaaltjes (1). Aponibolinayen

 

Filippijnse Volksverhaaltjes, Erik Kuijpers, Aponibolinayen

Mooie vrouw

De mooiste meid ter wereld, Aponibolinayen van Nalpangan. Veel jonge mannen hebben haar hand al gevraagd aan haar broer, Aponibalagen, maar hij weigert ze allemaal want hij wacht op een man die ware macht heeft.

Dat verhaal gaat rond, ook naar de stad Adasen, en daar woont een man met grote macht; hij heet Gawigawen.

Deze Gawigawen, een knappe vent, zoekt al lang naar een mooie vrouw maar vindt geen huwelijkspartner tot hij hoort van Aponibolinayen. Hij besluit dat hij met haar wil trouwen en vraagt hulp aan zijn moeder, Dinawagen.

Die gaat op haar beurt naar Napalgan en ontmoet de moeder van zijn aanstaande, mevrouw Ebang, en die gaat eten maken.

De afspraak

Ze zet een ketel water op het vuur en kookt vis. Ze laat een pot met basi brengen die al negen generaties mee gaat en de dames eten en drinken samen. Dan vertelt ze de broer, Aponibalagen, van haar zoons verlangen. Die vindt het goed want Gawigawen heeft grote macht. Moeder gaat terug naar huis maar laat een gouden beker achter als eerste geschenk.

Gawigawen is buitengewoon blij en roept alle inwoners op met hem naar Nalpangan te gaan om de bruidsschat af te spreken. Dat wordt een lang gesprek.

Filippijnse Volksverhaaltjes, Erik Kuijpers, Aponibolinayen

Uiteindelijk luidt de afspraak dat Gawigawen achttien keer het geestenhuisje moet vullen met waardevolle zaken en is dat gedaan dan gaan ze naar de tuin om te eten en te drinken en te feesten en te dansen en om op de gong te slaan.

Men feest drie maanden lang en dan pas brengen ze Aponibolinayen naar haar nieuwe huis in Adasen.

Drie neuzen?

Al die maanden heeft Aponibolinayen haar gezicht in een sluier gewikkeld zodat ze haar man nog niet heeft gezien. En dat komt doordat een jaloerse hofdame haar heeft verteld dat haar man drie neuzen heeft. Ze is nu bang naar hem te kijken.

Als haar schoonmoeder opdracht geeft voor haar man te koken wil ze de sluier niet af doen en besluit ze te vluchten. Ze neemt de vorm aan van olie en zakt door de bamboevloer en daarna gaat ze naar het bos. Ongezien.

Daar vragen een haan en een aap waar ze voor vlucht. ‘Nee, Gawigawen is echt een knappe man hoor. Ik zou zelf wel met hem willen trouwen.’

Filippijnse Volksverhaaltjes, Erik Kuijpers, Aponibolinayen

 

Aponibolinayen komt aan de oceaan en kan niet verder. Maar er komt een waterbuffel langs en op zijn rug gaat ze te water en bereiken ze samen de overkant van de oceaan.

De waterbuffel eet van het verse gras, zij eet de vruchten van de bomen. Doch het dier rent naar zijn baas, Kadayadawan, en vertelt van die mooie vrouw.

Kadayadawan toont interesse en met de waterbuffel gaat hij naar Aponibolinayen. Het duurt niet lang voor ze besluiten te trouwen.

Ze willen een groot trouwfeest geven en roepen de hulp in van betoverde betelnoten en zeggen ‘Ga naar alle steden en nodig onze familie en vrienden uit de ceremonie bij te wonen. Als iemand niet wil schiet dan wortel in zijn knieën tot hij toezegt te komen.’

Filippijnse Volksverhaaltjes, Erik Kuijpers, Aponibolinayen

Zo komt er ook een aan bij Aponibalagen in Nalpangan die er helemaal geen zin in heeft. ‘Schiet maar wortel op mijn varken’ zegt hij. En dat doet de betelnoot. Op het varken groeit ineens een boom en het dier bezwijkt bijna. ‘OK, ik ga wel mee.’

Ook Gawigawen gaat op reis en samen met Aponibalagen komt hij in de stad aan. Tijdens het dansen ziet hij zijn vrouw Aponibolinayen en wil haar meenemen. Kadayadawan wordt dan zo boos dat hij met zijn speer Gawigawen doodt.

Zijn vrouw vlucht het huis in. Kadayadawan brengt Gawigawen weer tot leven en vraagt waarom hij er met zijn vrouw vandoor wil. ‘Omdat zij mijn vrouw is.’

Om de vrede terug te brengen zal Kadayadawan een bruidsschat betalen aan de andere twee heren. Daarna geeft de engelbewaarder van Kadayadawan hen een gouden huis om gelukkig in te leven.

 

Toelichtingen

Aponibolinayen is de godin van de zee en van de maan, andere bronnen zeggen van de hemel. De klemtoon bij de uitspraak van de naam ligt op de tweede a.

Nalpangan is een plaats die niet terug te vinden is.

Basi, drank gestookt van suikerriet.

Foto’s en prenten

Gawigawen, zeskoppig; thanks to vignette wikia nr 20170124175631.

Gandingan, vierdelige gong uit de Filipijnen; wikimedia, curid, 1334385.

Karbouw, Bubalus arnee bubalis; wikimedia, curid, 374442.

Areca palm en noten; wikimedia, curid, 30607537.

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 705 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland