Er is een probleem in Thailand

Er is een probleem in Thailand. Er zijn namelijk geen prostituees. Ook geen hoeren. Wel zijn er lichtekooien. En dames van lichte zeden.

Maar dat is niet het enige probleem. Er is ook geen water. En wat erger is: er is geen bier. Whisky daarentegen is er in overvloed. En ook wodka. Als u geen alcohol drinkt is er nog een probleem. Er is namelijk geen frisdrank. Sprite is er niet. Wel Cola en Fanta.

Dat spelletje speelden we vroeger. De mensen moesten raden wat het probleem was. En als ze het door hadden, moesten ze meedoen. Net zo lang tot iedereen het wist. Heeft u het al door?

U kunt er wel poolen, maar snookeren gaat niet. Biljarten trouwens ook niet. Duiken kan wel, maar snorkelen niet. Wel Pad Thai, maar geen Curries. Wel golfen, maar paardrijden gaat niet.

‘Wat is het probleem dan?’, riep ons gehoor in koor.
‘Er is een probleem’, zeiden we en knikten elkaar vriendelijk toe.
‘Ja, dat snappen we, maar wat dan?’

En daar gingen we weer: ‘Er is wel Cola Light, maar geen Cola Zero. Er is wel Fanta, maar geen Red Fanta, geen Orange Fanta en ook geen Green Fanta.’

Bestel maar eens een Fanta in een Thais restaurant

‘Er is een probleem in Thailand. Errrrrrr is een probleem.’ Bestelt u maar eens een Fanta in een Thais restaurant.

‘One Fanta, please.’
‘Which Fanta?’
‘A Red Fanta.’
‘Solly, no have.’
‘Then an Orange Fanta.’
‘No have.’
‘Ok, give me a Green Fanta.’
‘Solly.’

Andre van Leijen, Thais probleem, strottenhoofd
No have evelything mister. Fanta white have. 
Foto van Jedibynight.com

Kwaad loop je naar je de koelkast. De hele familie Fanta staat in slagorde opgesteld.

‘En wat staat daar dan?’, zeg je, terwijl je beschuldigend naar een flesje rode Fanta wijst.
‘Led Fanta’, zegt het meisje met haar allerliefste glimlach. ‘You want a Led Fanta?’
‘Yes please.’
‘One?’

De R is een plobleem in Thailand

De R is een probleem in Thailand. En niet alleen in Thailand. Wereldwijd hebben mensen moeite om de R uit te spreken. Toen ik op expeditie was in Suriname, zat ik met een boslandcreool in het oerwoud. We waren er gedropt met een helicopter. Robbie heette hij.

‘Hoe heet jij?’, vroeg ik.
‘Lobbie’, zei Robbie en lachte zijn witte tanden bloot.
‘Kan je de R niet zeggen?’
‘Jawel hoor.’
‘Maar je heet toch Robbie?’
‘Ja precies, Lobbie.’

Hij had een vuur ‘s avonds gemaakt tegen de muskieten en tegen de wilde dieren. Samen dronken we onze Black Cat, een soort reinigingsmiddel. De Surinamers noemden het rum. Ik kwam erachter dat hij de R wel midden in een woord kon zeggen, maar niet aan het begin.

‘Zeg eens piranja…’
‘Pirrrrranja…’

Het leek of alsof hij een eierwekker had ingeslikt. Zijn ogen glommen. Het was de mooiste R die ik ooit gehoord had. En hij wist het.

‘Zeg nu eens ranja…’
‘Lanja…!!!’ Zelfde glimmende ogen, zelfde parelwitte lach.

Ook de Chinezen maken van de R een L. De Japanners doen het omgekeerde. In Nederland is de R een van de laatste letters die een kind leert uit te spreken. Soms lukt het helemaal niet en wordt het kind naar een logopedist gestuurd. Anderen verleren de kunst en gaan brouwen. Het wordt een soort Engelse R. Waar is de pepehw?

De Thais lijden aan rotacismeAndre van Leijen, Thais probleem, strottenhoofd

Mijn dochter heeft Arabisch gestudeerd. Ze vertelde me eens, dat een bepaalde letter zo moeilijk was om uit te spreken, dat de docent een afbeelding van het strottenhoofd erbij haalde, om te laten zien welke spieren aangestuurd moesten worden (zie foto). Blijkbaar zijn dat spieren, die een normaal mens nooit gebruikt. Net zoals je niet meer weet hoe je de spieren moet aansturen, waarmee je je oren kan bewegen.

Zou dat ook het geval zijn bij de letter R? Er zijn zelfs mensen, die zeggen dat het genetisch is. Als je je tong niet kan rollen (een gootje maken), kan je ook de R niet zeggen (zie foto homepagina). Dat is volstrekte onzin. Ik kan mijn tong niet rollen, maar mijn R wel.

De Thais lijden aan rotacisme. Dat is een vreselijke ziekte, die er in zijn terminale vorm toe leidt, dat je categorisch weigert om de R te zeggen. (Ro komt van Rho, de griekse letter R). De Thais verdommen het gewoon. Althans wanneer ze in het Engels spreken. Want in hun eigen taal kunnen ze het wel. Ze hebben zelfs hun eigen R de ร. En hij rolt. Zoals in“อะไร/ à-rai”.

Waarom zeggen ze dan geen R, als ze Engels spreken?

Omdat de Engelsen wel een R schrijven, maar hem niet uitspreken. Eigenlijk zijn het de Engelsen die geen behoorlijke R kunnen zeggen. Dus dan kan je moeilijk van een Thai vragen dat wel te doen. Probleem opgelost. Nee dus.

De proef op de som

Gisteren zaten we met een aantal Thais en Nederlanders bij elkaar. ‘Kunnen de Thais nu wel of geen R zeggen?’, vraag ik. Er wordt overlegd in rap Thais. Gegiechel.

‘Zeg eens ‘Library’.’
‘Laiblibly.’
‘Mâi bpen rai.’
‘Mâi bpen rrrrai.’
‘Dus jullie kunnen wel een R zeggen.’
‘Ze kunnen het wel, maar ze doen het niet’, zegt mijn vriend Ruud.
‘Dat komt doordat de Engelse R zo onduidelijk is’, zeg ik. ‘Een Nederlandse R kunnen ze wel. Let maar eens op.’

Andre van Leijen, Thais probleem, strottenhoofd
“he say I playing, but i am praying: thank Buddha for the word selfie….’
Foto van bankerinthesun.com

Ik richt me tot zijn Thaise vrouw en vraag: ‘Hoe heet je man?’

Ze kijkt me met grote ogen aan en zegt: ‘Luud’.
‘Nee, Rrrruud. Net zoals in Rrrrai.’
‘Luud’, zegt ze met een lieve glimlach en ze streelt zijn arm alsof ze om vergeving vraagt.

We moeten het probleem niet onderschatten, beste taalgenoot. Rotacisme kan leiden tot de totale ontwrichting van je huwelijk. Stel bijvoorbeeld dat je Rik heet. Nee, het is zaak dat de Thais volledig gederotaceerd worden. Met een cursus van drie maanden moet je een aardig eind kunnen komen. ‘In drie maanden gegarandeerd een prachtige R’.

En als dat allemaal niet helpt, kunnen we altijd nog dreigen met een implantatie van een eierwekker in het strottenhoofd.

 

Meer weten?
Rhotacism, Wikipedia.
Why can’t Thais say the letter ‘R’?, Thai360.com
Thai People Can say R and L, really, Thai Language Blog

 

 

©André van Leijen, mei 2014
André van Leijen
Over André van Leijen 164 Artikelen
André van Leijen (1947) is schrijver en bioloog. Hij heeft les gegeven aan de Hogeschool Rotterdam en aan een middelbare school in Spijkenisse en in Vlaardingen. Hij ontwikkelde er lesmateriaal voor de natuurwetenschappelijke vakken en publiceerde in diverse bladen. Na zijn pensionering reisde hij met zijn Slowaakse vrouw vijf jaar over de wereld. Inmiddels zijn ze terug in Schiedam, waar André een boek heeft geschreven over zijn belevenissen. Het is te bestellen via bol.com, via alle boekhandels in Nederland en via het redactieadres van Trefpunt Azië: post@trefpuntazie.com Titel: Beste Reizigers ISBN: 978-94-6345-888-7 Prijs: 14,95.

3 Comments

  1. Mijn lief deed de R beter dan ik, vooral een rollende RRRRRR. Zat ze me mooi te plagen. 🙁
    Mijn tong kan ik niet tot een gootje vouwen en fluiten kan ik ook niet. Ook daar kon ze me lekker mee plagen. RRRRobert at dus gewoon rijst met varkenskarbonaatje . Al bleef die karbonade wel een uitdaging. 555

    Ik weet niet of Lob en Loos wat had geworden.

  2. Het goed uitspreken van de ร เรือ de -r- is een teken van beschaving, hoe trillender hoe beter en een betere indicatie dan kleding of etiquette. Het is bijna een obsessie en het Internet staat dan ook vol met oefeningen. Overcompensatoe leidt er dan toe dat het woordje -ling- ‘aap’ als -ring- wordt uitgesproken. Ik praat bekakt en overdrijf omdat Gronings mijn moedertaal was en ik dolgraag beschaafd Nederlands wilde leren.
    Omdat je veel van Thaise muziek houdt het volgende grappige liedje om de -r- te oefenen:

    https://www.youtube.com/watch?v=xCaAqcXkR4U

Reacties zijn gesloten bij dit onderwerp.