Het Verhaal van de Week: Het andere gezicht van vredelievend Cambodja

Over het algemeen zijn de mensen hier ongelooflijk vriendelijk en benaderen ze jou met een lach. Maar o wee, als je op heterdaad betrapt wordt op diefstal of als je een ernstig verkeersongeluk veroorzaakt, dan bestaat de kans, dat deze vriendelijke lach verandert in een verbeten trek en dat je het slachtoffer wordt van een woedende volksmenigte, die het recht in eigen hand neemt. Je mag dan van geluk spreken als je het er levend van af brengt en de daders gaan vrijuit.

Marcel Gerritse, Het andere gezicht van Cambodja
Bron: Wikipedia

Vaak zijn er omstanders die zo’n afrekening filmen en wekelijks verschijnen er afschuwelijke beelden van zo’n volksgericht op Facebook, waarbij soms ook nog eens de handen van het slachtoffer op de rug zijn vastgebonden, zodat hij volkomen weerloos is voor de regen van schoppen en klappen met allerlei voorwerpen. Doordat deze filmpjes massaal worden gedeeld, is de kans groot, indien je veel Cambodjaanse vrienden bezit, dat je ongewild met deze misselijkmakende beelden geconfronteerd wordt. Hierbij zie je soms toekijkende politieagenten staan, die niet de intentie hebben om het slachtoffer in bescherming te nemen en hiermee het signaal afgeven, dat zo’n volksgericht legitiem is.

Vanaf het moment dat ik in Cambodja werkzaam was, werd ik van diverse kanten gewaarschuwd om door te rijden, indien ik betrokken zou raken bij een ongeval en pas op een later tijdstip naar een politiebureau te gaan. Verwonderd hoorde ik deze raad aan, maar na het zien van de afschuwelijke facebookbeelden begon ik de achterliggende gedachte te begrijpen.

Klassejustitie

Hoe is het mogelijk dat in vredelievend Cambodja de vlam zo ineens in de pan kan slaan? Een NGO-woordvoeder tracht de verklaring te zoeken in het feit dat de mensen gefrustreerd zijn en  totaal geen vertrouwen hebben in het rechtssysteem, dat van corruptie aan elkaar hangt en waar willekeur troef is. Als deze redenering zou kloppen, waarom zijn ook van deze volksgerichten wederom de kansarmen de dupe?

Een klein voorbeeldje van klassenjustitie dat voorviel toen ik nog in dit land werkzaam was.  Een zoon van een hooggeplaatste ambtenaar van het Ministerie van Binnenlandse zaken  was in het nieuws, omdat hij vanuit een rijdende auto een schot afvuurde op een andere weggebruiker, die hem blijkbaar in de weg zat. Hij had de pech dat  beelden van deze actie op Facebook verschenen, veelvuldig werden gedeeld en voorzien van allerlei opmerkingen, zodat er wel een reactie van overheidswege moest volgen. De zoon, die een goedbetaalde baan op het Departement van… Verkeer heeft, moest als straf “tijdelijk” zijn pistool inleveren en kon een waarschuwingsbrief tegemoet zien, zo werd er medegedeeld. Er zou geen verder onderzoek ingesteld worden.  Je mag concluderen dat inwoners met invloed en geld in dit land de justitionele dans ontspringen.

Marcel Gerritse, het andere gezicht cvan Cambodja, Cambodia Daily
Begin september 2017 verdween een van de laatste onafhankelijke kranten uit de schappen, na een belastingaanslag van miljoenen door de regering. In de laatste uitgave kon nog net de gevangenneming van de oppositieleider Ken Sokha vermeld worden. Hierna werd zijn partij, de grootste oppositiepartij (CNRP), “verboden” en ontbonden, omdat de partijtop een coupe zou voorbereiden met Amerikaanse steun.

Jongeren, waarmee ik mijn afschuw deelde over de volksgerichten, kunnen over het algemeen begrip opbrengen voor deze afstraffingen. “Als ze je motor stelen, word je toch kwaad?”. Als ik dit zo hoor, begin ik een klein beetje de oorlogstaal van de premier te begrijpen en kan ik een connectie maken met de Khmer Rouge tijd. Ongelooflijk, dat de mensen die gefilmd zijn, terwijl ze inbeuken op een weerloos slachtoffer, er zonder enige straf vanaf komen.

Vijftienjarige belaagd en vermoord door dorpsgenoten

Heel af en toe haalt zo’n afrekening het echte nieuws, zoals bij een 15-jarige jongen, die levenloos in een moeras teruggevonden is. Deze jongen was door een dorpsgenoot op heterdaad betrapt bij een diefstal, waarschijnlijk van een T-shirt van zijn vrouw. Hij en een aantal dorpsgenoten namen het recht in eigen hand en twee dagen later werd de jongen met de handen op de rug samengebonden, teruggevonden in een moeras. Zijn hoofd was gespleten, tanden waren afgebroken en één oog zat niet meer in de oogkas. De verklaringen liepen vervolgens uiteen. De betrokken dorpsbewoners verklaarden dat zij hem, nadat hij gegrepen was, over wilden dragen aan de politie en dat hij gevlucht was en in het moeras was verdronken. Een woordvoerder van de politie ondersteunde deze versie en bij lijkschouwing luidde de simpele doodsoorzaak: verdrinking. Ooggetuigen wisten echter te vermelden dat de jongen na de afstraffing door een aantal dorpsgenoten verdronken was in het moeras.

Marcel Gerritse, Eigenrichting, Vredelievend Cambodja, Moeder met foto zoon
De krantenfoto (uit de Cambodian Daily, die een jaar later opgeheven zou worden) van de treurende moeder met het portret van haar vijftienjarige zoon in haar handen.

De moeder is in het krantenbericht afgebeeld met het portret van haar zoon. Ze vraagt zich af wie haar zoon gebonden en afgetuigd hebben, wat hij heeft gestolen en waarom hij op deze wijze gestraft is. “Als hij een mes of een pistool in zijn handen had gehad, zou ik er begrip voor hebben.”  Ze vertelde dat haar zoon op 1-jarige leeftijd zijn vader had verloren door een verkeersongeval en ze vermoedde dat hij drugs gebruikte. Ze was een rehabilitatiecentrum aan het zoeken voor drugs verslaafde jongeren ten behoeve van haar zoon, die de nachten voor zijn dood niet thuis, in de kleine kamer, maar in een boom had geslapen.

Ze klampt zich vast aan een schoen die naast haar zoon in het moeras gevonden is en hoopt dat deze schoen de weg leidt naar de moordenaar van haar zoon. Tegelijkertijd heeft ze weinig hoop dat de politie ook maar iets zal ondernemen: “The police don’t care about us. I don’t have even one percent hope that the police will find justice.”

Eigenrichting

Hopelijk zal dit “gelegitimeerde” zinloze geweld heel gauw tot het verleden behoren, zodat dit gepromoveerde “middeninkomensland”, ook  kan promoveren op het gebied van zinloos geweld tot de “beschaafde” wereld.

Zo blijft Cambodja je voor morele dilemma’s plaatsen en dwarrelen er talloze vragen door mijn hoofd, waarop o zo moeilijk een volledig ja of nee is te geven. Is het gedrag van de vrouwen, die zuur over hun man gieten, het liefst in hun ogen, goed te praten als ze door diezelfde dronken echtgenoot gemolesteerd en verkracht worden? Mag een gemeenschap het recht in eigen hand nemen om een dief te bestraffen, als justitie faalt? Indien je als onderwijzer te weinig geld verdient om je gezin te onderhouden, is het dan legitiem om als extra verdienste snoep te verkopen in de klas of op school, of leerlingen geld te vragen voor bijlessen en ze dan wel wat leren, terwijl hij onder schooltijd de kinderen veelal laat buitenspelen?

Marcel Gerritse, Het andere gezicht can Cambodja, Hun Sen
Hun Sen, één van langstzittende machthebbers in de wereld, die al ruim 30 jaar de touwtjes stevig in handen heeft in Cambodja. Na het opheffen van de oppositiepartij in 2017 is zijn partij, de CPP, na de”vrije” verkiezingen van 2018 in het bezit van alle zetels in het Parlement.

Is Hun Sen wel zo slecht voor dit land, want ondanks alle corruptie en machtspolitiek, heerst toch al bijna 25 jaar vrede en economisch gaat het bergopwaarts? Bevordert deze  toegenomen welvaart ook het welzijn, als dorpsgemeenschappen verouderen en uit elkaar vallen door het wegtrekken van de jongeren en als drugs- en drankgebruik zo explosief toenemen?  Maken wij, NGO’s en ontwikkelingswerkers,  echt het verschil, of heeft onze duurzaamheid een zeer beperkte houdbaarheidsdatum en worden wij alleen getolereerd door het geld dat we meebrengen?

Eén ding staat als een paal boven water:”Kingdom over wonder”, doet zijn naam nog steeds alle eer aan.
Met in gedachten de moeder, die in een dorp leeft, waar tevens de moordenaars van haar zoon wonen, sluit ik dit artikel af.

 

 

Ook op Trefpunt: de keiharde werkelijkheid van sloppenwijk

Marcel Gerritse
Over Marcel Gerritse 9 Artikelen
Marcel Gerritse heeft tweemaal anderhalf jaar in Cambodja gewerkt in een onderwijsproject van UNICEF en is uitgezonden door VSO (Volunteer Service Overseas). Zijn eerste standplaats was Kampong Thom (juni 2013 t/m dec 2014) en zijn tweede plaatsing was in de nieuwe provincie Tboung Khmum (mei 2016 t/m dec 2017). Toevallig arriveerde hij net voor de vrije verkiezingen in 2013 en heeft het land vanaf die tijd zien “afglijden” naar een staat waarin de regeringspartij alle zetels wist te bemachtigen bij de verkiezingen in 2018, door de oppositie stap voor stap te ontmantelen. Marcel heeft op www.marcelgerritse.waarbenjij.nu zijn wetenswaardigheden geplaatst. Op gezette tijden zal hij in Trefpunt Azië een artikel plaatsen over zijn arbeidsverleden in Cambodja.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*