Een geschiedenis van Isan 27

Isan Travels 1883-1884 

Volkeren van Isan & Mekong; hun handel en wandel

Hoofdstuk 12; van Nongkhai naar Loey (deel 1 van 2)

Afstand langs de rivier 180 km en over land naar Loei 45 km. De reis duurt van 15 februari tot 1 maart 1884. De medewerkers zijn Top en Kim, ‘wij’ in het verslag.

Richting Ban Don Hang

Erik Kuijpers, Isan 27, Vroedvrouw

‘ Het is 15 februari 1884 en wij vertrekken met een prauw met vijf roeiers en bootshaken aan boord. Wij horen van de roeiers dat de stroming zo sterk is dat we mogelijk per dag van roeiers moeten wisselen; zij gaan dan terug naar huis en wij huren andere roeiers in. Onze eerste stop is het stadje Tha Bo waar we niet blijven. ‘

Erik Kuijpers, Isan 27, vroedvrouw
Thabo nu

‘ In de buurt van het stadje Ban Sisieng Mai zien we op de noordelijke oevers de verwoesting die is aangericht in Vieng Chan.
De torens van de tempels zijn nog herkenbaar.

Wij hebben zo’n sterke stroming dat de roeiers regelmatig moeten rusten en vandaag wisselen wij twee keer van roeiers. Soms is er maar een smal kanaal tussen de rotsblokken door en de stroming is er immens sterk.

Wij passeren Hin Pah Boeut, in hun taal ‘De rotsen van de réach vis’ die in poelen leeft. We hebben het over de grootste vis die in de Mekong leeft, in de taal van Siam ‘pla buhk’. ‘

Erik Kuijpers, Isan 27, vroedvrouw
Vis

‘ Wij zien bossen met bomen die sisiet bast leveren dat op grote vlotten via Nongkhai naar het zuiden gaat maar alleen als de rivier hoog staat dus na de regentijd. Wij stoppen op 19 februari in Ban Hang en moeten morgen te voet verder met lokale gidsen. De stroming wordt te sterk voor een boot. ‘

Te voet verder

‘ Met twee dragers en een gids lopen wij de komende dagen over harde rotsgrond die af en toe zo heet is dat we onze voeten bezeren. Dan stoppen we een uur voor rust. De bossen bestaan uit bomen voor hardhout, bamboe met of zonder stekels, af en toe zien we rijstvelden, en dan weer bamboe zo dik als je arm.

Voorbij Don Le lopen we door een bos met een bijzondere boom, de ‘sleng’ of nux-vomica en blijven vandaag vroeg voor de nacht want het volgende dorp ligt te ver weg, verzekert men ons. ‘

Erik Kuijpers, Isan 27, vroedvrouw
Braaknoot

Bij Ban Don Hang maakt de rivier een bocht en wij slapen in een dorp aan de overkant. Vanaf deze plaats kunnen we weer per prauw verder met roeiers en twee bootshaken. Wij beginnen aan het laatste stuk rivier dat ons moet brengen naar Sieng Khan. Daar gaan we te voet naar de stad Loey. ‘

 

Erik Kuijpers, Isan 28, vroedvrouwSieng Khan en de gewoontes daar

‘ Sieng Khan heeft 300 hutten en fruitbomen langs de oever van de Mekong en is hoog genoeg gelegen om niet te worden overstroomd. Er zijn acht tempels elk met zes tot acht monniken. De stad lag vroeger aan de andere kant van de rivier maar de Siamese overheid heeft de stad laten verplaatsen en dat komt wel vaker voor.

De stad heeft geen eigen bestuur; ze is gestraft voor het heulen met de vijand die ooit vanuit Laos binnenviel en valt bestuurlijk nu onder Phichhai waar ze ook de belasting moet afdragen. ‘

Het dagelijks leven

‘ Men produceert hier rijst, katoen en tabak. De mensen zijn eenvoudig, gesloten en niet erg gastvrij, er is weinig diefstal en dronkenschap hoewel ze allemaal, mannen, vrouwen en kinderen, jong en oud, alcohol drinken. Ze vissen en jagen met speren op patrijs, duif en wilde kippen. Men gokt op hanengevechten en houdt toernooien in het water. ‘

Erik Kuijpers, Isan 27, vroedvrouw
Chiang Khan, de oude stad nu

Gewoontes rond het kraambed

‘ Als het zo ver is maakt de kraamvrouw een haard in de kamer om de jonge moeder warm te houden en ze offert aan de goden: witte rijst, rode rijst, kaarsen en wierookstokjes in alle vier hoeken van die haard. Moeder zelf drinkt warm water. Na zeven tot negen dagen mag ze uit het kraambed en eet ze met de familie mee. ‘

Lijken-etende geesten en heksen

‘ De mensen geloven in geesten die lijken eten, en in heksen die toverspreuken zeggen.

Is iemand behekst dan komt een goeroe die katoendraad bindt om duimen en grote tenen van de bezeten persoon; hij scandeert formules en drukt zijn duim op een gevoelige plek in de huid. Vindt hij zo’n plek dan moet de bezeten persoon van pijn schreeuwen en dat doet de duivel vertellen welke heks hem heeft verdoemd. Heksen worden opgejaagd en ter dood gebracht. ‘

Goudwinning

‘ Men wint hier goud door het te verbinden met kwik. Na het zoeken met schalen in de wervelingen van de rivier wordt het verhit met kwik en zo gewonnen. Het grootste deel van het goud gaat naar de provincie als belasting. ’

Toelichtingen

Bron: Isan Travels; Northeast Thailand’s Economy in 1883-1884; by Étienne Aymonier

Laotianen; bedoeld zijn mensen van het bereisde gebied, het huidige noorden van Cambodja, zuidelijk Laos en de Isan.

Sieng Khan, het huidige Chiang Khan, provincie Loei.

Giant catfish, pla buhk; de vis kan 3 m lang worden en 200 kilo wegen. Website https://en.wikipedia.org/wiki/Mekong_giant_catfish

Phichhai, bestuurde Chiang Khan; district in Uttaradit.
Midwife; kraamvrouw, kraamhulp, ‘baker’.

Afbeeldingen anders dan de kaarten:

Tha Bo, Crown Prince hospital; eigen werk.

Giant catfish, beeltenis in een tempel aan de Mekong; By Xufanc – Own work, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=37268867

Braaknoot, strychnos nux-vomica, voor productie van strychnine; Franz Eugen Köhler http://caliban.mpiz-koeln.mpg.de/~stueber/koehler2/high/DSC_3064.html, Publiek domein, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=255626 en zie ook https://nl.wikipedia.org/wiki/Braaknoot

Oud Chiang Khan; By Scrubb ball – เชียงคาน, FAL, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=7904760

Overzicht Loei; By Surakrit – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=26213246

Loei, Phi Tha Khon Mask festival; By Surakrit – Own work, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=26149087

Loei, Phra That Si Song Rak; By No machine-readable author provided. Oatz assumed (based on copyright claims). – No machine-readable source provided. Own work assumed (based on copyright claims)., Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2156693

Gerelateerde berichten

Erik Kuijpers
Over Erik Kuijpers 613 Artikelen
Erik Kuijpers (1946) werkte 36 jaar als aangiftemedewerker inkomsten- en vennootschapsbelasting. In 2002 emigreerde hij naar Nongkhai in Thailand waar ook zijn partner en pleegzoon wonen. Erik pendelt nu afhankelijk van de seizoenen tussen Thailand en Nederland