Discussie in Nederland (2, slot): Zo ken ik Nederland niet

Hans Geleijnse, Discussie Nederland 2, Cuperus
Steenbergers protesteren tegen komst Syrische vluchtelingen (foto Omroep Brabant)

Europa en Nederland in crisis. Voor sommige expats een ver van m’n bed shows. Toch zijn er veel raakvlakken met wat daar gebeurt en wat in Thailand, zeker op deze site, tot discussies onder ‘expats’ leidt. Omdat de crisis vooral wordt aangejaagd door spanningen over ‘autochtoon’ en ‘allochtoon’, over hoe om te gaan met vreemdelingen/andere etniciteiten/religies en gebruiken in onze samenleving. Eenvoudiger:Vraag aan Thailand-gangers/blijvers hoe zij met de Thais en Thaise omstandigheden omgaan en je hoort vaak ‘we zijn hier te gast’ of ‘we moeten ons aanpassen’ (wat vaak voor integreren wordt aangezien). Kunnen we dat zo maar vertalen in ‘ze moeten zich aanpassen’ op de vreemdelingen die naar Europa en Nederland komen?  Of zijn we in Nederland te tolerant om een dergelijke eis te stellen?

In het manifest ‘we zijn allemaal migranten’ dat we gisteren plaatsten pleiten 182 merendeels well to do en hoogopgeleide Nederlanders voor een ‘open Europa’. Ten opzichte van instromende vluchtelingen bijvoorbeeld. Zijn dit idealisten die weinig last hebben van of zich kunnen onttrekken aan de alledaagse realiteit waarmee de minder opgeleiden, de lagere inkomensgroepen in werk- en woonsituatie mee te maken krijgen? De vraag laat zich niet gemakkelijk beantwoorden. Maar duidelijk is dat van het ‘poldermodel’ niets meer overblijft als het om Europa en instroom van (islamitische) buitenlanders gaat.

Woensdag houdt Nederland zelfs een door een burgerinitiatief afgedwongen referendum over de vraag of  Oekraïne middels een associatieverdrag richting Europese Unie mag opschuiven. De initiatiefnemers hebben al toegegeven dat het hen eigenlijk helemaal niet om Oekraïne gaat, maar om de weg te openen naar een Nederlands afscheid van de Europese Unie. Wat tientallen jaren een automatisme was, ons Europees denken en handelen, lijkt zo maar te kunnen worden afgebroken. Kent Nederland alleen  nog maar tegenstellingen? Zijn er geen oplossingen? René Couperus, columnist van De Volkskrant en medewerker van de Wiardi Beckman-stichting (thans ‘Wetenschappelijk Bureau voor Sociaal-Democratie gelieerd aan PvdA’) schreef er in De Volkskrant onderstaande column over.

Zo ken ik Nederland niet

René Cuperus voor Volkskrant

 

Hoogopgeleid tegenover laagopgeleid. Moslim tegenover niet-moslim. ‘Volk’ tegen ‘elite’. Jong tegen oud. Mainstream tegen populisme. Het wijst allemaal in dezelfde richting: Nederland gaat in steeds meer gescheiden werelden de toekomst tegemoet. De splijtende krachten lijken het te winnen van de verbindende, overbruggende krachten.

Wat ook de uitkomst van het Oekraïne-referendum woensdag zal zijn, het zal vrijwel zeker een herbevestiging opleveren van de ‘populistische scheidslijn’ die onze samenleving doorklieft. Het referendum drijft de botsing tussen establishment en anti-establishment op de spits, en de geplaagde bevolking van Oekraïne speelt hierbij niet meer dan een figurantenrol.

EenVandaag peilde dit weekend een uitslag voor woensdag van ongeveer 60 procent tegen 40 procent in het voordeel van de nee-stem. De Nederlandse burgers, voor zover ze in voldoende mate opkomen, zouden met die cijfers het associatieakkoord met Oekraïne verwerpen. Opnieuw, net als bij het Europese Grondwetsreferendum in 2005, zou dan de gevestigde orde het onderspit delven. Opnieuw een pijnlijke blamage.

De verhouding 60/40 moeten we goed op ons laten inwerken. Die komt vaker terug, zoals onlangs nog in het kwartaalonderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau naar de humeuren en temperamenten van de Nederlandse bevolking. Die verdeelsleutel suggereert – ik heb dat wel eens vaker opgeschreven – dat we met het volgende fenomeen te maken hebben: een meerderheid van de bevolking verzet zich feitelijk tegen de koers, tegen de toekomstrichting, van de huidige samenleving.

60 procent staat wantrouwend tegenover de Europese Unie, verzet zich tegen de algehele veronzekering van de naoorlogse verzorgingsstaat bescherming, heeft grote moeite met migratie en de vluchtelingenstroom in het algemeen, en de islam in het bijzonder. En vreest dat Nederland door immigratie en open grenzen te veel van zijn eigenheid verliest. Die grote groep burgers heeft tegelijk het gevoel dat ‘mensen zoals wij’ aan al deze ontwikkelingen weinig of niks kunnen doen. Dat de politiek gewoon zijn gang gaat. Daarom is die 60 procent voorstander van referenda om de ‘politieke klasse’, waarvan men het gevoel heeft dat die hen niet langer representeert, en niet naar hen luistert, wakker te schudden of te corrigeren.

Wat het allemaal nog onaangenamer maakt, is dat die 60 procent ongeveer overeenkomt met het aantal laagopgeleiden en middelbaar opgeleiden in Nederland. Die voelen zich veel minder dan hoogopgeleiden senang in de globaliserende kenniseconomie, waarin de wereld dorp is geworden, maar het dorp de wereld. Ze profiteren er ook minder van.

Hans Geleijnse, Nederlandse discussie 2, Cuperus
Wilders met buitenlands beestje

Geen land kan relaxed de toekomst in met zo’n bizarre kloof tussen toekomst-optimistische academici en toekomst-pessimistische niet-academici. En dan heb ik het nog niet eens over de oplopende spanning tussen moslims en niet-moslims.

Alle seinen staan op polarisatie en op aanscherping van scheidslijnen. Waar is de Nederlandse pacificatie- en poldertraditie gebleven? Het dna van samenwerking en overbrugging van tegenstellingen? Die lijken ons nu in de steek te laten.

Zorgelijk is dat de scheiding der geesten – ook in de afgelopen referendumcampagne – gepaard gaat met steeds giftiger verdachtmakingen op sociale media, en met wederzijdse minachting tussen establishment en non-establishment. Weinig behulpzaam wat dat betreft was ook het Trouw-manifest ‘We zijn allemaal migranten ‘, een pleidooi voor een open Europese samenleving voor en door hoogopgeleiden. Deze Onnadenkenden des Vaderlands dachten populistische onderbuikgevoelens met elitaire bovenbuikgevoelens te kunnen bestrijden. Hoe verzin je het?

Wat een zo verdeeld land als Nederland nu het hardste nodig heeft, is een doorbreking van stereotypen en groepsidentiteiten. ‘Volk’ en ‘elite’, establishment, populisme en islam moeten als valse eenheden worden ontzenuwd. Pluralisme en pluriformiteit moeten gestolde tegenstellingen ontregelen. Dodelijk is het beeld van het politiek bedrijf als old boys’ network van hoogopgeleiden. De ‘elite’ zal weer een democratisch links en rechts alternatief tegenover elkaar moeten stellen.

Voor het Westen kiezende moslims moeten zich scherp distantiëren van de radicale islam, zoals ‘populisten’ zich scherp moeten afbakenen van extreem-rechts. Zodat er meer soorten elite, islam en populisten zichtbaar worden. Want een tot op het bot verdeelde, verscheurde samenleving: zo ken ik Nederland niet.

 

Gerelateerde berichten

Hans Geleijnse
Over Hans Geleijnse 312 Artikelen
Hans Geleijnse (1944, Zaandam). Voormalig beroepsmilitair en dienstweigeraar. Passie voor reizen, schrijven en muziek. Belandde in journalistiek, leerde het vak in de praktijk. Werkte twee decennia als buitenlands correspondent voor persbureau GPD en div. andere Nederlandse media. Woont sinds 2010 met partner en dochter in Thailand.

6 Comments

  1. Het is naar mijn mening naïef en ondoordacht om de stelling te poneren dat de Westerse wereld i.c. Nederland op “echte” vluchtelingen dient te selecteren en deze vervolgens non-restrictief toe te laten.
    Volgens Unesco bronnen sterven er per DAG zo’n 15.000 tot 20.000 mensen(merendeels kinderen) aan honger en gebrek aan water, lang niet altijd het gevolg van oorlogsituaties.
    Toch zullen velen dit uit morele overwegingen (met recht) als legitieme reden zien om als individuele vkuchteling naar een land te gaan zoals Nederland waar geen honger bestaat.
    Desalniettemin voldoen deze niet in alle opzichten aan de criteria van de conventie van Genève; heeft een vluchteling uit een “erkend” oorlogsgebied (en wie bepaalt de subjectieve maatstaven die tot een vermeende erkenning leiden) een prerogatief boven een traditionele excusez le mot “honger” vluchteling?
    Uit ethisch oogpunt zal menigeen dit ten stelligste ontkennen, waarom geven wij jaarlijks dan geen verblijfstatus aan die 15000 x 365= 5 1/2 miljoen honger vluchtelingen?
    Vanwege het feit dat hoe navrant het ook is, elk rationeel denkend mens begrijpt dat dit het draagvermogen van een kleine natie als Nederland overschrijdt.
    Zou er dan ook niet een heroverweging van Internationale verdragen overwogen moeten worden die een modus vivendi als doelstelling heeft om ook de vluchtelingen uit spannings/confkict/oorlog situaties tot een hanteerbaar en uit draagvlak overwegingen geaccepteerd quotum te herdefiniëren?
    Gechargeerd geformuleerd waarom zijn wij (terecht) geëmotioneerd over het aanspoelen van een dode kleuter, maar zijn 15000 dode kinderen per DAG een feit voor de geschiedenisboeken waar wij en generale achteloos aan voorbijgaan?
    Cynisch citaat van Stalin, waarin echter een kern van waarheid schuilt:” Een dode is een tragedie, een miljoen doden een statistiek”.

  2. Europese waarde: vluchtelingen moet je altijd opnemen en basisvoorzieningen geven. Natuurlijk moet je nagaan of het echte vluchtelingen zijn of gelukzoekers, deze laatsten moet je weren. Omdat het een ‘Europese waarde’ betreft moeten alle Europese landen er aan meedoen, ook bv Engeland en Polen. Als de rust in het geboorteland is teruggekeerd moeten de vluchtelingen remigreren. Dat vluchtelingen de ‘Europese waarden’ zouden aantasten of doen verwateren is niet juist. De historie leert dat ze die juist overnemen.

  3. Individuele mensen vormen gemeenschappen. Religieus, cultureel, politiek enz. Het zou het verzet tegen terreur naar mijn mening een enorme boost geven als de islamitische gemeenschap zich duidelijk en massaal keert tegen het geweld van extremisten. Dat isoleert niet alleen die extremisten, het slaat ook bruggen naar andere gemeenschappen, geeft demagogen en eng-rechtse nationalistische opvattingen geen vrij speelveld. Denk bijv. aan de ondergang van de Baskische terreurbeweging ETA, mede als gevolg van massale demonstraties in heel Spanje tegen het ETA-geweld.
    Je hoeft geen xenofoob te zijn om in te zien dat massale influx van buitenlanders tot spanningen leidt in de landen waar zij zich willen vestigen. Speciaal wanneer die buitenlanders afkomstig zijn uit landen waar men wenig op heeft met Europese waarden en denken over democratie, (individuele) vrijheid, vrijheid van meningsuiting enz. De opstellers van het manifest ‘allemaal migrant’ wensen daar in hun idealisme – dat zich niet bekommert om vertaling in heel praktische politiek – geen rekening mee te houden. Ik voel me meer thuis bij het denken van Paul Scheffer die grenzen wil stellen aan immigratie en het open Europa zonder binnengrenzen juist om die openheid te behouden (zie .http://www.nrc.nl/nieuws/2016/04/01/groot-europa-is-zwak-europa-1603376). Statistieken aandragen over 60=40 procent christenen/moslims zegt mij niets. Het is met statistieken als met het weer. De barometer geeft 5 graden Celcius aan, de gevoelstemperatuur is tien graden onder nul. Het helpt dan niet om tegen een koukleum te zeggen dat het objectief slechts 5 graden is. Wie geen rekening wenst te houden met deze gevoelstemperatuur kan uiteindelijk net als René Cuperus verzuchten dat hij Nederland niet meer kent.

    • Hans,
      Citaat:
      ‘Wat een zo verdeeld land als Nederland nu het hardste nodig heeft, is een doorbreking van stereotypen en groepsidentiteiten.’
      Dat is de reden dat ik me veel meer thuis voel bij de reactie van Rob V. dan bij die van Hans. Hans gelooft in groepsidentiteiten: een migrant is een moslim en heeft dus geen idee van ‘Europese waarden’. Nederlanders daarentegen hebben allemaal die ‘Europese waarden’. Kom mij nu niet aanzetten met statistieken en percentages over moslim-waarden en Europese waarden want dat zegt jou niets.
      Er is niemand die ooit geeist heeft dat ‘de ‘christelijke gemeenschap’, of de boeddhistische of hindoeistische (Tamils) of de joodse, zich massaal uitspreekt tegen extremistische praktijken van een dezer groepen.
      Hier staat een lange lijst van moslim geestelijken en diverse moslim groepen (de islam is meer verdeeld dan het Christendom) die extremisme hebben veroordeeld:
      http://www.kamranpasha.com/blog/?p=68
      Iedereen die in dit soort discussies afgaat op gevoelstemperatuur zit er meestal gewoon naast. Alleen extremisten gaan uitsluitend af op gevoelstemperatuur.

    • Mensen zijn te divers om in groepen met serieuze aantallen op te delen. Er is niet is als “de moslim” groep, of dat je zelfs maar ‘de moslim’ in enkele smaken/groepen kunt opsplitsen. Dat gaat natuurlijk evengoed voor ‘de vluchteling’. ‘De Nederlander’ bestaat immers ook niet. Extremisten zullen het al moeilijk zal hebben als de normale mensen niets van hen aantrekken. Openlijke afstand kan misschien een extra zetje zijn maar ook dat hangt van zoveel af. De tienerzoon die radicaliseert en raar gaat doen, of dat nu nazi trekjes zijn of IS terreur, die luisteren niet meestal niet eens naar hun eigen ouders en familie of de leraar of geestelijke om de hoek. Een vager iets als een groep mensen zal dan toch ook niet snel overtuigen om van gedachten te veranderen denk ik zo. Dat zie ik eerder 1 op 1 gebeuren. Iemand ontmoet een of een paar personen en laat zich daardoor ten goede of kwade beïnvloeden.

      Gevoelstemperatuur klinkt mij een beetje in de oren als “ik zie hier nu mensen in een boerka lopen, dus Nederland dreigt op de knieën te gaan voor de islam” of -nog wonderlijker- “ik zie hier allemaal moslims lopen” , wat bijzonder knap is aangezien religie niet op iemands voorhoofd geprent is dus zonder overduidelijke religieuze symbolen valt dat niet te zien, en de observatie in 1 straat of wijk zegt niets over het land. Afgaan op gevoel, de onderbuik is zeer riskant en kan verre van de waarheid liggen. Dat betekent niet dat je de zorgen niet moet aanhoren en kijken of je er iets mee kunt. Het lijkt me logisch dat als iemand zegt “ik heb nu al een paar keer bontkraagjes mensen zien aanraden en beroven” dat je nader kijkt of je straatterreur, al dan niet van specifiek deze personen/wijk kan aanpakken. Het wordt natuurlijk moeilijker als iemand zegt ‘ze bouwen hier nu ook al een moskee, help!’ want wij kennen immers vrijheid van religie. Feitelijk kunnen we er eigenlijk niets tegen doen als de wet verder niet overtreden wordt, feitelijk vallen over het land die aantallen wel mee. Dat iemand niet vrolijk wordt kun je alleen maar (on)begrijpelijk vinden. Maar wat moet de maatschappij daar verder mee zonder kernwaarden of de (grond)wet te herzien?

      Wat Paul Scheffer betreft, ook hij schrijft dat de buitengrens niet waterdicht kan. De grens was altijd al lek, die zal lek blijven zelfs als je over heel de grens een muur zou bouwen (al lekt dat minder dan helemaal geen bewaking). Illegale migratie, nep vluchtelingen, smokkelaars etc. stop je beter op andere fronten: een goed justitie en politiesysteem (criminelen oprollen), een degelijk (asiel)migratie systeem. Dan denk ik persoonlijk aan een EU breed beleid en verdeelsysteem. Mensen door de EU gezamenlijk verdelen naar ratio (bevolking, oppervlak, BNP, ….) en onder dezelfde voorwaarden (in eerste instantie tijdelijk verblijf tot ten hoogste X -doorgaans 5- jaren, pas op veel langere termijn kans op een status voor onbepaalde duur en permanent indien terugkeer onmenselijk zou worden). Maar een echt EU systeem zal het wel niet van komen omdat men dan in de lidstaten soevereiniteit verliest. Het huidige waterbed systeem is zo lek als wat maar zie ik helaas niet verdwijnen. Echte samenwerking hebben we op dit gebied helaas nog niet binnen de EU.

  4. Waarom zouden individuele mensen zich moeten distantiëren van anderen of groepen ? Nogal zinloos tenzij iemand daar zelf een diepe behoefte aan heeft. Ik verlang van een voetbal supporter niet dat ze afstand nemen van hooligans, van een christen dat ze afstand nemen van de ontucht die in de kerk heeft plaatsgevonden, van een PVVer om afstand te nemen van Breivik (immers ook groot fan van Wilders), of van een moslim om afstand te nemen van een extremist. We zijn alle individuen. De ene moslim is vrij liberaal, een ander orthodox (en zoals met orthodoxe gelovigen botsten die natuurlijk eerder met de stereotype moderne samenleving waarin heel veel vrijheid is voor het individu). De ene PVV-er is vooral gefrustreerd met de gevestigde politiek, een ander is extremer en zou liefst immigranten over de grens uitzetten. En enkele idioot is een extremist, extremisten zijn per definitie foute boel. Of dat nu moslims zijn die of neo nazis die bloed willen zien. Prima als iemand daar als individu afstand van wil nemen, maar wij zijn geen collectief. We zijn een pallet van individuen, alle uniek, de meeste delen wel kenmerken als democratie. Dat betekent dan ook dat je niet altijd je zin krijgt, geven en nemen, water bij de wijn. Soms is een compromis wel erg waterig voor je smaak maar een andere keer smaakt die zelfde drank weer beter. Samen komen we het verst en kunnen we ook idioten en extremisten aanpakken die de rechtsstaat niet respecteren, die kunnen we denk alle wel missen als kiespijn.

Reacties zijn gesloten bij dit onderwerp.