De ziel van de Isaan (2)

Bijzondere muurschilderingen op Isaanse tempelgebouwen

Democratische, moralistische, erotische en fun-loving muurschilderingen in de Isaan

18 de Boeddha verlaat zijn vrouw en kindDe meesten van ons kennen de muurschilderingen in Thaise tempels. Ze lijken stilistisch erg op elkaar en zijn meest van royalistische oorsprong.

De muurschilderingen die ik hier bespreek, zijn geheel anders en alleen te vinden in het hart van de Isaan.  Hun unieke vorm en inhoud zijn gebaseerd op plaatselijke ideeën over esthetiek, gewoonten, literatuur en sociale waarden. De beelden zijn huiselijk, intiem en vol plezier, heel anders dan de verheven, goddelijk geïnspireerde en stereotype afbeeldingen in Centraal Thailand.

Vele zijn in de afgelopen decennia verloren gegaan door de culturele kolonisatie van de Centrale Thaise Staat die deze afbeeldingen niet op prijs stelde. Een aantal zijn bewaard gebleven en veel organisaties, zoals de Siam Society, zetten zich in om ze te behouden.

De schilderingen zijn te vinden op de buitenmuren van een ubosot of kortweg bot  (spreek uit bòot). In het Isaans heet dit gewijde gebouw een sim naar het Pali sema,  grensstenen die de heilige ruimte markeren. Hier vinden wijdingen van monniken plaats en vrouwen zijn er niet welkom. De sim is niet in elk tempelcomplex te vinden en staat los van de wihaan, het markante tempelgebouw, waar iedereen welkom is.

De ouderdom van de schilderingen is moeilijk te achterhalen maar de oudste stammen waarschijnlijk uit het begin van de twintigste eeuw. De namen van de artiesten zijn niet bekend maar er is wel een zelfportret van een zwierige en trotse kunstenaar.

De afbeeldingen willen ook een verhaal vertellen in cartoon-achtige reeksen van afbeeldingen, verhalen die de monniken in de tempels voordroegen. Over het leven van de Boeddha zoals zijn geboorte, zijn vertrek uit het paleis om de waarheid te zoeken, zijn Verlichting en zijn overlijden en crematie. Over de vorige levens van de Boeddha (jakata’s genoemd), vooral de laatste tien die ieder een boeddhistische waarde moeten uitdrukken.

Op onderstaande afbeelding zien we de Boeddha als hij uit zijn paleis vertrekt om de waarheid te zoeken, omkijkend naar zijn concubines en links boven zijn vrouw met hun kind Rahula in de armen.

3 paleis als Gautama vertrekt 2

De Boeddha’s Verlichting, zijn overwinning op Mara, de godin van de Aarde die hem nog op het laatst probeert te verleiden, wordt hier uitgebeeld.

13 Verlichting of Overwinning op MaraVeelvuldig zien we de Boeddha’s voorlaatste incarnatie die vrijgevigheid moet benadrukken. Het is het verhaal van Prins Vessantata (Thai: Phra Wetsandon, Isaans Pha Wet) die eerst zijn witte olifant weggeeft aan een naburige koning die lijdend onder droogte meent dat een witte olifant regen brengt. Dan geeft Pha Wet zijn juwelen aan een bedelaar en later schenkt hij ook zijn vrouw en kinderen aan de god Indra vermomd als een Brahmaan. Later worden ze gelukkig weer verenigd.

(Wordt vervolgd)

Over Tino Kuis 138 Artikelen
Tino Kuis. gepensioneerde huisarts, woont in Zutphen. Na zijn opleiding werkte hij drie jaar als tropenarts in Tanzania en daarna vijfentwintig jaar als huisarts in Vlaardingen. Hij heeft in Nederland drie volwassen kinderen. Tino verbleef van 1999 tot 2017 in Thailand. Zijn 18-jarige Thaise zoon studeert in Chiang Mai. Tino heeft zich gespecialiseerd in Thaise taal, cultuur en geschiedenis.