De ziel van de Isaan (1)

Bijzondere muurschilderingen op Isaanse tempelgebouwen

Democratische, moralistische, erotische en fun-loving muurschilderingen in de Isaan
De meesten van ons kennen de muurschilderingen in Thaise tempels. Ze lijken stilistisch erg op elkaar en zijn meest van royalistische oorsprong.

De muurschilderingen die ik hier bespreek, zijn geheel anders en alleen te vinden in het hart van de Isaan.  Hun unieke vorm en inhoud zijn gebaseerd op plaatselijke ideeën over esthetiek, gewoonten, literatuur en sociale waarden. De beelden zijn huiselijk, intiem en vol plezier, heel anders dan de verheven, goddelijk geïnspireerde en stereotype afbeeldingen in Centraal Thailand.

Vele zijn in de afgelopen decennia verloren gegaan door de culturele kolonisatie van de Centrale Thaise Staat die deze afbeeldingen niet op prijs stelde. Een aantal zijn bewaard gebleven en veel organisaties, zoals de Siam Society, zetten zich in om ze te behouden.

7 de kunstenaarDe schilderingen zijn te vinden op de buitenmuren van een ubosot of kortweg bot  (spreek uit bòot). In het Isaans heet dit gewijde gebouw een sim naar het Pali sema,  grensstenen die de heilige ruimte markeren. Hier vinden wijdingen van monniken plaats en vrouwen zijn er niet welkom. De sim is niet in elk tempelcomplex te vinden en staat los van de wihaan, het markante tempelgebouw, waar iedereen welkom is.

De ouderdom van de schilderingen is moeilijk te achterhalen maar de oudste stammen waarschijnlijk uit het begin van de twintigste eeuw. De namen van de artiesten zijn niet bekend maar er is wel een zelfportret van een zwierige en trotse kunstenaar.

De schilderingen
De afbeeldingen bruisen van het leven. We zien een vrouw gedragen door twee mannen in een optocht, daarachter mannen op olifanten, begeleid door dames in kledij die hun borsten niet verbergen, dan dieren, beren, tijgers en een aap die een bloem plukt. Daarnaast dansende mannen die spelen op de khaen.

17 optocht met vrouw

Alle tekeningen zijn gevuld met de uitbundige flora en fauna van toen de Isaan nog bijna geheel oerwoud was. We zien allerlei soorten bomen, ook fruitbomen als papaya, jackfruit en tamarinde, wilde dieren als herten, tijgers, apen en uilen, huisdieren als honden, katten, buffels, eenden en kippen. Door alles heen mythische schepsels als geesten, de naga en de kinnari (half mens half vogel).

(Wordt vervolgd)

Tino Kuis
Over Tino Kuis 121 Artikelen
Tino Kuis. gepensioneerde huisarts, woont in Zutphen. Na zijn opleiding werkte hij drie jaar als tropenarts in Tanzania en daarna vijfentwintig jaar als huisarts in Vlaardingen. Hij heeft in Nederland drie volwassen kinderen. Tino verbleef van 1999 tot 2017 in Thailand. Zijn 18-jarige Thaise zoon studeert in Chiang Mai. Tino heeft zich gespecialiseerd in Thaise taal, cultuur en geschiedenis.