De troonopvolging in Thailand

Tino Kuis, Troonopvolging, Regent
Koning Bhumibol met de huidige Regent Tempore, generaal Prem Tinsulanonda  tijdens bezoek aan irrigatieproject in Noord-Thailand
foto BBC.com

 

Le roi est mort, vive le roi

Op 13 oktober jongstleden overleed koning Bhumibol, een natie in verdriet en rouw achterlatend.
In de meeste koninkrijken en ook in Thailand is het wettelijk verplicht en ook volgens de traditie dat onmiddellijk de aangewezen troonopvolger als koning of koningin wordt uitgeroepen. De officiële kroning kan later gebeuren.

De stappen daartoe zijn als volgt:
1 de troonopvolger wordt genoemd
2 de regering meldt dat aan de voorzitter van het parlement
3 de voorzitter roept een speciale vergadering van het parlement bijeen
4 het parlement erkent en bevestigt de troonopvolger
5 de voorzitter van het parlement nodigt de troonopvolger uit de troon te bestijgen en roept hem uit tot koning.

Dat kroonprins Vajiralongkorn de aangewezen troonopvolger is lijdt geen twijfel. Zijn vader,die daartoe het alleenrecht heeft, benoemde hem daartoe in 1972 (zijn twintigste verjaardag) en kwam daar niet van terug.

Wat er gebeurde na het overlijden van de koning was heel bijzonder. Het parlement (de National Legislative Assembly, NLA, geheel door de junta benoemd) kwam bijeen, erkende het heengaan van de koning maar wees niet de kroonprins aan als troonopvolger, hetgeen de wet vereist. De reden die genoemd werd was dat de kroonprins om een periode van rouw had verzocht alvorens de troon te bestijgen. Niet duidelijk werd of die periode weken of maanden of misschien wel een jaar gaat duren.

De voorzitter van het parlement wees vervolgens de 96-jarige generaal en voorzitter van de Privy Council (Kroonraad) Prem Tinsulanonda aan als Regent. Als voorzitter van de Kroonraad fungeert nu de 89-jarige Thanin Kraivichien die in 1977-1979 ruim een jaar premier was.

Een opmerkelijk regentschap

Dat generaal Prem als Regent gaat optreden is opmerkelijk. Een Regent neemt de bevoegdheden waar van de koning als die om duidelijke redenen, als minderjarigheid, ziekte of anderszins, zijn macht niet naar behoren kan uitoefenen. Dat was het geval bij koning Chulalongkorn (Rama V) die op zijn vijftiende tot het koningschap werd geroepen en waarbij zijn oom tot zijn meerderjarigheid als Regent optrad. Na het aftreden van koning Prajadhipok (Rama VII) werd prins Ananda in 1935 tot het koningschap verheven waarbij tot 1946 Regenten (o.a. Pridi Phanomyong) zijn bevoegdheden waarnamen.

Bij de kroonpretendenten Chulalongkorn en Ananda was sprake van een ‘natuurlijk’ Regentschap omdat beiden nog zeer jong waren. Er was een koning, het lag in de lijn der verwachtingen dat hij de troon zou bestijgen, er is dan een situatie waarin een Regent diens bevoegdheden overnam terwijl er al een koning ‘benoemd’ was. Oftewel: er kan geen Regent zijn zonder een koning.

Bij de huidige kroonpretendent, prins Maha Vajiralongkorn ligt de zaak anders. Hij is 64, dus regentschap om redenen van leeftijd is niet nodig. De eerder geschetste gang van zaken geeft aan dat er een breuk met het verleden is, een unieke situatie waarin niet was voorzien en die de opvolging in een ‘legaal vacuüm’, zo niet een constitutionele crisissfeer brengt.

Hoe nu verder? Dat is wat velen zich afvragen. Waarschijnlijk zal toch op een later tijdstip de kroonprins door het parlement tot koning worden uitgeroepen. Maar de geruchtenmolen draait op volle toeren.

Het is heel wel mogelijk dat achter de schermen een machtsstrijd aan de gang is om de troonsopvolging een andere richting te geven. Dat zou in de 800-jarige geschiedenis van de Thaise koningshuizen niet de eerste keer zijn.

 

Foto homepage via Pinterest: Kroonraadslid Prem samen met voormalig premier Yingluck en links de man die een coup tegen haar regering pleegde, generaal Prayut

Gerelateerde berichten