De Schoonheid Nabij (Proximity of Beauty)


Het grote bruine oog tegenover mij beweegt langzaam van boven naar onder en van links naar rechts en neemt nauwkeurig ieder detail op van de orchidee die met het vergrootglas wordt bestudeerd. Ik kijk met verbazing naar het enorme oog dat in het vergrootglas lijkt te zwemmen. Nogmaals wordt de orchidee aan een nauwkeurig onderzoek onderworpen. Dan wordt het vergrootglas neergelegd en neemt het oog weer zijn normale vorm aan.

Tegenover mij staat Ben, een oude vriend en meervoudig talent. Hij is een kleine slanke man met bruine levendige ogen die je constant onderzoekend aankijken. Met zijn mediterane uiterlijk en strak achterover gekamd bruin haar doet hij mij denken aan een acteur uit een Italiaanse film. Hij heeft beweeglijke handen die voortdurend ondersteunen wat hij zegt. Zijn warme stem articuleert ieder woord zorgvuldig. De algehele indruk is die van een bezig en hartelijk mens.

Niet alleen kweekt Ben orchideeën, maar geeft ook zeilles, vioolles en is fulltime uitvinder. Tijdens zijn werkend leven was Ben vlieginstructeur. Ook toen al hield hij zich bezig met het verbeteren en optimaliseren van de vele systemen in de vliegtuigen waar hij mee werkte. Nu, tijdens zijn pensionering, gebruikt hij het lesgeven om zijn verworven kennis op vele vlakken door te geven. Zijn actieve geest valt af te leiden uit zijn ononderbroken woordenstroom. Steeds is hij bezig om uit te leggen waarom een plant zo groeit, een boot zo aan de wind vaart en een specifieke noot zo klinkt. De uitdrukking op zijn gezicht is er een van constante verbazing alsof hij al deze kennis zelf weer voor het eerst hoort.

Hij houdt ervan om dingen die stuk zijn te repareren, weer aan de praat te krijgen. Hij wil dingen optimaal laten functioneren en vindt het pijnlijk als iets echt stuk is en weggegooid moet worden. Bij Ben krijg ik altijd het gevoel alsof er geen dubbele lagen in zijn persoon aanwezig zijn. Hij zegt wat hij voelt en tijdens zijn werk concentreert hij zich tot het uiterste om een optimaal effect te bereiken. Ben is een zeldzaam getalenteerd mens.

Zojuist heeft hij mij een hele verhandeling gegeven over het kweken van orchideeën. Ik heb het gevoel dat ik nu alles weet wat je nodig hebt om de optimale orchidee te kweken. Ben stelt een paar vragen om te controleren of ik alles begrepen heb, de ideale leraar. “Goed zo,” zegt Ben, ”goed zo, je begrijpt dat het niet eenvoudig is om alle factoren tijdens de groei te controleren “.

“Kijk,” zegt Ben, “dit is nu een mooi voorbeeld van een orchidee die, ondanks de schade die het tijdens zijn ontwikkeling ondervond, het toch heeft gered. “Orchideeën zijn, net als mensen trouwens, uiterst gevoelig in hun ontwikkeling naar volgroeide plant. “Kleine schommelingen in temperatuur kunnen al grote schade aanbrengen. Soms is dat te zien aan de geringe hoogte van de plant, soms ook aan de vorm of de kleur van het blad.  Daarom streef ik  in mijn kweekkas, naar optimale omstandigheden om iedere plant zo ongeschonden mogelijk op te kweken. Dat lijkt eenvoudig, maar is het niet.” Ben klikt met zijn tong als om zijn uitspraak te onderstrepen.

De delicate orchidee voor ons beweegt zachtjes in de luchtstroom. De wasachtige bloembladeren met hun zacht oranje gloed doen denken aan tere roze kinderlippen. Er staan fijne haartjes op de buitenste nerven, doorgegeven via beide ouders van deze plant en haar lange groene bladeren glanzen in het gedempte licht van de kas. Het geheel straalt een delicate schoonheid uit, een etherische en fragiele betovering die bij de minste aanraking verbroken kan worden. Je voelt de wens om de orchidee aan te raken, alsof door het contact met haar kwetsbare magie een deel daarvan in onszelf zal overvloeien. De aantrekking van deze geconcentreerde delicaatheid geeft je een licht gevoel in het hoofd, een lichte bedwelming die je de rest van je omgeving doet vergeten….

“Het is verleidelijk om haar aan te raken, nietwaar”, zegt Ben, en hij kijkt me onderzoekend aan. “Dat is nu juist de tragiek van deze prachtige plant, iedereen die haar ziet wil haar ook aanraken en vaak leidt dat tot beschadigingen en vertragingen in de groei. Noem het maar de schoonheidsval voor mijn part, maar ik merk bij iedereen die deze planten ziet, dezelfde neiging tot aanraken. Gek hè, hoe schoonheid soms je ondergang wordt. Daar zijn de laatste woorden nog niet over gezegd!”, zegt Ben en klakt weer met zijn tong om zijn stelling te onderstrepen. “De meeste planten groeien gelukkig gewoon op en komen tot volle wasdom. Van die planten genieten we dan allemaal.”

Op dat moment gaat de glazen deur aan het eind van de kas open en komt er een meisje binnen. Ze lijkt een jaar of 15 en heeft een stille serieuze uitdrukking op haar gaaf en regelmatig gevormd gezicht. Zonder geluid te maken loopt ze door de kas in onze richting. Vlak bij blijft ze staan en buigt zich over een groepje orchideeën. Met haar vingers voelt ze of de potgrond wel vochtig genoeg is. Dan pakt ze een plantenspuit en bestuift de bladeren en bloemen zodat ze er mooi vochtig uitzien. Ze draait zich weer om en loopt naar een hoek in de kas en gaat daar verder met bezigheden die ik niet kan herleiden. Ze heeft al die tijd niets gezegd.

“Dat is Anna “, zegt Ben, “een van mijn leerlingen bij vioolles. Ik geef haar al vele jaren les en ze is erg getalenteerd.”

“Ze maakt wel een erg stille indruk “, zeg ik, “ze lijkt erg serieus “.
“Ja “, zegt Ben, “maar zo was ze niet altijd. Een tijd terug was het een echte lachebek, en ondanks het feit dat ze van mij veel moest studeren, was ze altijd vrolijk en had veel  vriendinnen.”

“Het was denk ik een jaar geleden”, zegt Ben, “dat ze plotseling wegbleef van les. Ik belde haar ouders om te vragen of ze ziek was, maar dat was ze niet zeiden ze, ze zou binnenkort weer naar les komen. Even kwam ze weer naar les, maar haar onbezorgde vrolijkheid was verdwenen en ze kon zich slecht concentreren. Op mijn vragen wat er aan de hand was en waarom ze zich niet kon concentreren kreeg geen antwoord. Toen verdween ze weer, ik hoorde dat ze naar haar familie was gegaan een dag reizen naar het zuiden hiervandaan. Een half jaar geleden verscheen ze weer en leek ze zich weer iets beter te voelen en beter te kunnen concentreren op haar vioolles .”

Er verschijnt een frons tussen Ben zijn wenkbrauwen. “Ik hoorde dat iemand haar heeft misbruikt, ” zegt hij. “Ze kan daar nu niet over praten en zulke dingen hebben tijd nodig om te helen. Haar vertrouwen is geschonden en haar beeld van zichzelf en de wereld is geschokt, het is belangrijk voor haar om nu goede mensen om zich heen te hebben zodat het nieuwe beeld wat ze van zichzelf en die wereld moet vormen positief worden beïnvloed. Opvoeding heeft twee belangrijke pijlers, stabiliteit en warmte, voor haar heeft de wereld even haar stabiliteit verloren en de warmte die ze van haar ouders kreeg is doorkruist met pijn. De ongeremde vrolijkheid waarin ze leefde is voorbij, laten we maar hopen dat ze in de toekomst weer blijdschap kan voelen. Zeker weten doen we dat natuurlijk niet…”

Ben draait zich om en kijkt naar Anna die nog steeds bezig is met haar werk in de hoek van de kas. “Het zijn net plantjes, die jonge meisjes, “zegt hij, “je probeert ze te beschermen maar het lukt niet altijd.” Hij klakt nogmaals met zijn tong…


Rob de Vos
Over Rob de Vos 1 Artikel
Rob de Vos verblijft 50/50 in Bangkok en Amsterdam en houdt van reizen en boeken. Geboren in Goes(1950). Opgeleid tot pedagoog, maar voornamelijk gewerkt als manager. Rob heeft langere tijd in Macedonie, Georgië en Zanzibar gewoond. En nu dus Thailand.

2 Comments

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*