De Kwai-brug en waarom je geschiedenis moet leren

Sanne Verboom, Kanchanaburi, Geschiedenis
Brug naar donkere geschiedenis
©Sanne Gloria Verboom

Ik kende slechts hoofdlijnen van oorlogsgeschiedenis Verre Oosten

Mijn kennis over de Tweede Wereldoorlog in Azië en de rol van Japan was niet echt groot. De hoofdlijnen. Toch hield ik tijdens mijn middelbare school tijd erg van geschiedenis en koos er ook voor om dit vak in mijn pakket te houden. Ik heb zes jaar lang geschiedenis gehad en zeker ook geleerd over Japan, de jappenkampen en de Birma-spoorweg. Bovendien hebben mijn opa en oma jaren in Indonesië gewoond. Zij  vertelden mij onder meer hoe het was om als blanken daar te leven en ook over de kampen. Je kon goed merken dat die tijd in Indonesië bepalend is geweest in hun leven.

Het besluit om ter plekke naar dit stuk geschiedenis te gaan werd ook ingegeven door de film The Railway Man, die veel indruk op me heeft gemaakt. De film vertelt het waargebeurde verhaal van een Schotse luitenant die door de Japanners in Singapore gevangen werd genomen. Hij werd naar een kamp in Thailand gestuurd, gemarteld en als dwangarbeider naar de beruchte Kwai-brug gestuurd. Vele jaren later lijdt hij door die oorlogservaringen nog steeds aan posttraumatische stress. Hij besluit terug te gaan naar het kamp en komt daar de Japanner tegen die hem in oorlogstijd martelde.

Een prachtige film (met een van mijn lievelingsacteurs, Collin Firth), die indringend laat zien hoe vreselijk het er aan toeging in de kampen en bij de bouw van de spoorweg.

75 jaar later: selfies en slippers

Vanuit ons hotel in Kanchanaburi was het vijfhonderd meter lopen naar de Brug, dus die was het vanzelfsprekende begin van onze tocht langs monumenten van het kwaad. Ik vond het gek om daar foto’s te maken tussen lachend poserende Chinezen. De Brug mag niet de originele zijn, hij blijft een herinnering aan hoeveel angst en leed zo ontzettend veel mensen hier is aangedaan. Ook al is het driekwart eeuw later, die wetenschap spoort naar mijn gevoel niet met jezelf breed smilend met Brug op een vakanteselfie zetten.

Sanne Verboom, Kanchanaburi, Geschiedenis
Stille getuige
©Sanne Gloria Verboom

We besloten de volgende dag met de scooter naar de Hellfire pass te rijden, een twee uur vergende trip.  Een prachtige rit trouwens, ik zou het zo weer doen, ondanks een hoosbui onderweg. Bij de Hellfire Pass is een indrukwekkend museum gemaakt waar je in woord en beeld de geschiedenis van de oorlog met de Japanners, het dodenspoor en de Hellfire Pass op je kunt laten inwerken. De geïnterneerden in de kampen moesten in barre omstandigheden 18 uur poer dag aan de spoorlijn werken. In vodden, geen schoenen, een bakje rijst met maden per dag.

Sanne Verboom, Kanchanaburi, Geschiedenis
Hellfire sprakeloos
©Sanne Gloria Verboom

We liepen over het keienpad naar de Hellfire Pass. Door de regenbui waren de stenen zeer glibberig en op onze slippertjes was het moeilijk lopen.  Plotseling stonden we in het ‘decor’ dat in mijn geheugen zat gegrift door “The Railway Man”, We hebben er lang gestaan, om ons heen gekeken met het besef dat hier zoveel mensen de dood zijn ingejaagd. Ik schaamde me voor mijn eigen gemopper over ongemakkelijk lopen op slippers. Driekwart eeuw geleden liepen hier ook mensen. Op blote voeten….

Op de terugreis naar ons hotel reden we naar de erebegraafplaats in Kanchanaburi, waar 1700 Nederlandse krijgsgevangenen begraven liggen. We liepen een voor een langs de gedenkstenen. Dan een schok. Op één van de grafstenen stond mijn eigen achternaam.

Sanne Verboom, Kanchanaburi, Geschiedenis
… nooit geweten—-
©Sanne Gloria Verboom

Hier ligt een Verboom, een ver familie-lid, waar ik het bestaan niet van wist. Bezoeken aan dergelijke massa-begraafplaatsen vind ik al confronterend, dit gaf daar een extra dimensie aan. Al die mensenlevens die hier vaak op jonge leeftijd hun einde vonden. …  Het was ook om die reden goed om te zien dat aan deze begraafplaats grote zorg is besteed, en ondanks de triestheid een zekere schoonheid heeft. De graven zijn keurig bijgehouden. Elke steen heeft een mooie plant of bloem.

Belachelijk dat in Nederland geschiedenis geen verplicht leervak meer is

Sanne Verboom, Kanchanaburi, Geschiedenis
…. confronterend…
©Sanne Gloria Verboom

Ik vind het belachelijk dat er geen verplichting meer is voor het leren van geschiedenis in het onderwijs. Geschiedenis maakt je bewust van wat er in het verleden is gebeurd en leert je waarom dingen nu zijn zoals ze zijn. Het is noodzakelijk te weten wat voor gruwelijke dingen plaatsvonden in de Tweede Wereldoorlog en hoe mensen gestreden hebben voor vrijheid, gelijkheid en vrede. Dat wij nu naar een school kunnen gaan die je zelf uitkiest, vrij kunnen gaan en staan waar we willen, mogen zeggen wat we willen, mogen geloven wat we willen, dat is niet vanzelfsprekend. Daar is super veel aan vooraf gegaan.

De geschiedenis zou voor elk kind leerschoool moeten zijn. Waarom? Omdat we snel vergeten. Ik kan mij bijvoorbeeld heel weinig voorstellen bij “apartheid” en dat kwaad gebeurde niet eens zo heel lang geleden. Dat ik als jonge vrouw kan stemmen, kan leren, een verantwoordelijk baan kan hebben is niet vanzelfsprekend. Ik koester mijn geschiedenisjaren en ben nog altijd nieuwsgierig naar verhalen van vroeger.  Jongeren van nu nemen vaak de vrijheid voor lief. Beseffen niet dat onze opa en oma’s heel andere tijden hebben meegemaakt.

Het is een kleine herinnering aan mijn kinderjaren: ik mocht nooit zeggen dat ik eten vies of niet lekker vond. Mijn opa en oma’s zeiden dan geniet van je eten, wees blij dat het voor je neus staa.. Of meer in bhet algemeen: leer genieten van alle schoonheid die je om je heen ziet.

Ik hoor graag de verhalen van oudere generaties. Ze maken me  extra bewust van de mogelijkheden die ik nu heb als 27 jarige

Er valt bij Kanchanaburi veel prachtigs te zien

We hebben natuurlijk ook andere dingen in Kanchanaburi bezocht. Bijvoorbeeld  de Giant Tree. De naam zegt het al: een gigantische boom, waar wel 6 huizen onder zouden kunnen schuilen.

Sanne Verboom, Kanchanaburi, Geschiedenis
…..zes of meer huizen breed….
©Sanne Gloria Verboom

Daarna reden we door naar Wat Ban Tham, een tempel waar we over hadden gehoord. Je moet een lange trap met ‘tussenstops’ nemen om bij de verschillende tempels te komen. De hoofdtempel was 1 trap omhoog, de tweede tempel was in een grot met een gigantische gouden boeddha en heel in de verte, bovenop de berg zag je nog een goudkleurig tempeltje. Ik dacht nog: No way dat we helemaal daar naar toe klimmen. Mijn vriend dacht daar echter anders over. Dus 1000 trappen verder (zo voelde het aan) stonden we megatrots over onze sportieve prestatie op de top te genieten van een waanzinnig uitzicht.

Veel mooie foto’s gemaakt en weer terug naar beneden. Je zou denken dat afdalen een stuk makkelijker was, maar de treden waren erg oud en ongelijk dus ook de terugweg was niet mis. Eenmal beneden besloten we door te rijden met onze scooter en te kijken waar we zouden uitkomen. We reden over weggetjes langs prachtig-groene akkers voor suikerriet en andere gewassen.  En opeens in de verte verscheen daar een wonderschone tempel. Het leek wel een sprookjespaleis!

Sanne Verboom, Kanchanaburi, Geschiedenis
regentijdgroen panorama….
©Sanne Gloira Verboom

Dit was Wat Tham Sua. de mooiste tempel die ik ooit heb gezien. En er was daar niemand. Dit juweel ligt daar midden tussen de akkers en geen mens te zien! Hier hebben we op ons gemak nog twee uur rondgelopen en ontelbare foto’s gemaakt. Zoveel kleuren en verschillende vormen. Werkelijk waanzinnig prachtig.

 

Tekst en foto’s ©Sanne Gloria Verboom

 

 

4 Comments

  1. Ik ben maandag op de begraafplaats bij de herdenking geweest Tino. Heeft me , ondanks de emoties die kwamen een goed gevoel gegeven. Een lange reis ook maar het zal voor mij wel de laatste keer zijn geweest.

    Jan d. D.

  2. Natuurlijk Tino, vijftig individuelen, hoeveel Japanners staan er op de teller?
    Ik wil niet cynisch zijn, maar dat veel voortkomt uit een politieke correctheid lijkt me evident.
    Anderzijds; wanneer het waar is, is het meer dan mooi meegenomen en zou er misschien een kentering kunnen zijn ontstaan. We hebben het nu over de Birma Spoorlijn, de andere die onder dezelfde erbarmelijke omstandigheden door Japan werden aangelegd hebben lang niet de volle aandacht gekregen. En dan wordt er in alle talen gezwegen over wat er in Mantsoerije is voorgevallen. Een nogal wreed spelletje van veel – heel veel – Chinezen over de kling jagen.
    Ik hoop dit (en dat) binnenkort in een Brief uit Hiroshima nog eens te onderstrepen.

  3. Beste Sanne,

    Fantastisch dat je over de Birma Spoorweg hebt geschreven, een jonger iemand dan ik zelf en toch interesse en vooral de moed op te roepen om de geschiedenis levendig te houden. Van het verleden kun je leren, jawel, en zonder onderwijs blijft het leeg. Ik wil je niet beleren, een ding echter schrijf je onjuist: de door jouw bezocht brug is wel degelijk de originele en door krijgsgevangen gebouwd op twee spanten na, die na het verwoestende bombardement zijn vervangen, men ziet het aan de vorm. Wie de echte achtergronden van de brug wil leren kennen en zo anders dan het onechte Holywood vermaak van de film destijds, leest het boek: The Colonel of Tamarkan van Julie Summers. ISBN 0 7432 6351 0. Philip Toosey and the Bridge on the River Kwai, dat correct als Kwae gespeld moet worden en toevoer rivier betekent. De Kwae Noi (kleine Kwai) in dezen, want de Kwae Yai (grote Kwai) bestaat in wezen niet. Waar de brug stroomt heet de rivier vanouds de Maeklong en stroomt bij Samut Songhram in zee. Het is nog niet zo lang geleden dat men op de betonnen pijlers der brug de inslagen van kogelgaten kon tellen. Het is eveneens ook nog niet zo lang geleden dat men van het geheel een toeristische attractie heeft gemaakt die weinig tot niets met het gruwelijke verleden heeft te maken. Wat dat betreft was jouw keuze om naar het Hell Fire Pass monument te gaan een juiste, daar is het meer de geschiedenis die spreekt. Op slippers, heel moedig, en goed dat je slechts tot de kloof bent gelopen. Erna liggen er nog vier kilometer klaar om te bewandelen. Een levende geschiedenis, het zelf voelen hoe het moet zijn geweest. Imaginaire, gelukkig wel, je moet er verder niet aan denken hoe onmenselijk de omstandigheden zijn geweest, hoe de Jappen alles op alles hebben gezet om hun gewenste doel te bereiken. Dat daarvoor mensenoffers nodig waren bleef voor hen een bijzaak. Iets waarover de Japanner nog steeds geen spijt kan betuigen omdat zijn cultuur hem daarbij danig in de weg zit.

    • Beste Robert,

      https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_war_apology_statements_issued_by_Japan

      Op bovenstaande website staan 50 spijtbetuigingen. Varierend van” een onrechtvaardige oorlog’, tot ‘onmetelijke wreedheden gegaan door de Japanse troepen’., door de keizer en diverse staatslieden teruggaand tot 1957 (1945?). In hoeverre ze eerlijk en van harte gemeend zijn en in hoeverre het gehele Japanse volk achter deze spijtbetuigingen staat weet ik ook niet.
      Deze bv:
      August 31, 1994: Prime Minister Tomiichi Murayama said in a speech: “Japan’s actions in a certain period of the past not only claimed numerous victims here in Japan but also left the peoples of neighboring Asia and elsewhere with scars that are painful even today. I am thus taking this opportunity to state my belief, based on my profound remorse for these acts of aggression, colonial rule, and the like caused such unbearable suffering and sorrow for so many people, that Japan’s future path should be one of making every effort to build world peace in line with my no-war commitment. It is imperative for us Japanese to look squarely to our history with the peoples of neighboring Asia and elsewhere. Only with solid basis of mutual understanding and confidence that can be built through overcoming the pain on both sides, can we and the peoples of neighboring countries together clear up the future of Asia-Pacific….

Reacties zijn gesloten bij dit onderwerp.