Intermezzo. Taal en Knecht

In een bedrijfstak wordt openlijk van knechten gesproken. (foto Passo Organisatiebureau)

In de loop van de tijd zijn er in onze taal woorden bijgekomen, veel Engelse ook. En er zijn woorden verdwenen uit het dagelijkse spraakgebruik. Uit de tijd geraakt, ouderwets, overbodig. En er is – alle taalverruwing ten spijt – een soort van zelfcorrectie in ons woordgebruik.

Neerbuigende of denigrerende woorden worden opgewaardeerd: de groenteboer heet doorgaans groenteman, soms zelfs groentejuwelier. En wie durft nog het woord werkster gebruiken? Dat is op z’n minst een hulp-in-de-huishouding geworden; het manusje-van-alles is een assistent-vormgever. Een boer heet agrariër of veeteelthouder. Alleen bij protesten worden ze nog boer genoemd. En als ze een vrouw zoeken…

de traditionele groenteboer

Boerenknechten waren in het verleden – vóór de grootschalige mechanisatie in de land- en tuinbouw – heel gewoon. Sinterklaas heeft trouwens ook altijd knechten gehad. We zongen zelfs dat ‘ie binnen moest komen, mét z’n knecht. Nu zijn het zijn kleur-neutrale helpers.

Maar in één bedrijfstak wordt nog openlijk van knechten gesproken: in de (prof)wielrennerij. Wie geen kopman is die is knecht, waterdrager. Zo staat het zelfs in de Dikke van Dale!

Het is bij mijn weten de enige sport waarin het standsverschil zó duidelijk wordt benoemd. Bij waterpolo over een waterdrager praten? Te gek voor woorden. ‘Wat doe je?’. ‘Ik?, oh ik ben wielerknecht’…

De gelauwerde dichteres Judith Herzberg mijmerde nog over een knecht in haar gedicht ‘Het volle leven’:

Zullen we
zei ze
samen
in een groot bed
in een hotelkamer
gaan liggen
met pyjama’s
aan en
dan de knecht
taart laten brengen?

Eerder Intermezzo op Trefpunt: Wijn en Polonaise
Over Frans Wijnands 33 Artikelen
Frans Wijnands is journalist. Voor regionale dagbladcombinaties werkte hij als correspondent in Rome, Praag en Bonn. In de jaren tachtig was hij tien jaar hoofdredacteur van dagblad De Limburger. Na zijn pensionering woonde hij in Italië en België (Gent) alvorens naar Nederland terug te keren.

1 Comment

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*