Cultureel Erfgoed in Thailand: de Portugezen in Ayutthaya


Tegenwoordig wordt de westerse gemeenschap in Thailand gevormd door Britten, Amerikanen, Duitsers, Fransen of Scandinaviërs. Echter de langste relatie van Thailand met een westerse gemeenschap is met de Portugezen die in 1511 voor het eerst arriveerden, ruim 100 jaar eerder dan enig ander Europees land.  

Postzegels uitgegeven in 2011 om 500 jaar Portugees-Thaise betrekkingen te vieren.

Een kleermaker arriveert in Siam

In 1511 veroverde Afonso de Albuquerque Malacca (of Melaka) in het huidige Maleisië, een belangrijk knooppunt voor handel in de regio. Enkele Portugezen, die daar gevangen zaten, werden door hem in vrijheid gesteld, onder wie een kleermaker genaamd Duarte Fernandes. Fernandes had Maleis leren spreken en werd daarom door Albuquerque gekozen om een ​​diplomatieke missie naar Siam te leiden, aangezien Malacca schatplichtig aan Siam was.

Afonso de Albuquerque

En zo kwam het dat in 1511 een Portugese kleermaker in Ayutthaya arriveerde op een Chinese jonk, als de allereerste gezant ooit uit Europa. Hij werd in audiëntie ontvangen door koning Ramathibodi II, aan wie hij een gouden zwaard in een met diamanten bezette schede presenteerde, evenals een beleefde brief, die een verklaring gaf voor de Portugese verovering van Malacca. Het lijkt erop dat deze verklaring de koning tevreden stelde, want hij accepteerde de verovering van Malacca. Fernandes keerde samen met een Siamese gezant terug naar Malacca met cadeaus voor de koning van Portugal. Verdere missies naar Siam volgden, en er werden handelsdepots gevestigd in Nakhon Si Thammarat en Pattani voor handel in rijst, tin, ivoor, indigo, benzoë, sappanhout en harsen. In 1518 ondertekende Duarte de Coelho een verdrag van vriendschap en handel, het eerste verdrag tussen Siam en een Europese land.

Geweren en huurlingen

Voor beide partijen was het snel duidelijk wat de ander motiveerde. De Portugezen zochten handel en de Siamezen wilden toegang tot wapens en technologie. Hoewel Arabische handelaren al wapens hadden verkocht aan de Siamezen waren de Portugezen bereidt de nieuwste technologie en de bijbehorende kennis, training en mankracht aan de Siamezen te leveren. De Portugezen bouwden een geweergieterij in Ayutthaya en leverden huurlingen aan het Siamese leger en als lijfwachten voor de koningen. 

Portugese huurlingen op een muurschildering in de Ananda Okkyaung tempel in Bagan, Myanmar. Beeld: science source

De Portugezen waren niet eenkennig als het op regionale handel aankwam. In 1548, toen de Birmezen Ayutthaya voor het eerst aanvielen, waren ze verrast dat ze onder vuur kwamen te liggen van Portugese musketiers. De verdedigers waren echter op hun beurt weer verrast toen ze onder vuur genomen werden door Portugezen huurlingen in het Birmese leger. De Portugese soldaten in Ayutthaya leverden een belangrijk aandeel in het redden van de slecht voorbereide stad. Het zette koning Chakraphat aan om het advies van de Portugezen over te nemen om de oude stadswallen van aarde en hout te herbouwen in baksteen met daarop vooruitspringende geschutstorens. Toen de Birmezen in 1568 wederom een aanval op Ayutthaya ondernamen waren deze verdedigingswerken in staat om ze 8 maanden tegen te houden, totdat de Birmezen door verraad uiteindelijk de stad wisten binnen te dringen. 

De verdedigingswerken zijn op nog een paar plekken intact. 

Portugees dorp

Na de ondertekening van het vriendschapsverdrag vestigden de Portugezen zich permanent in Ayutthaya. In 1540 beloonde koning Chairacha 120 Portugese huurlingen door hen een stuk grond aan de rivier net ten zuiden van de hoofdstad te schenken. Dit ontwikkelde zich tot het ‘Portugese dorp’ dat gedurende meer dan 200 jaar het centrum van de Portugese gemeenschap was. Het dorp bevond zich op de westoever van de Chao Praya rivier en had een afmeting van ongeveer een halve vierkante kilometer. Op het hoogtepunt had het zo’n 4000 inwoners. Behalve militairen waren er handelaren en botenbouwers. 

Er is weinig meer te zien van het Portugese dorpje in Ayutthaya, wat wel bewaard is zijn deze graven.

Portugese invloeden

In tegenstelling tot andere Europeanen hadden de vroege Portugezen geen morele bezwaren tegen gemengde huwelijken, het werd zelfs aangemoedigd. Misschien beseften ze dat dit voor een klein natie de beste oplossing was om permanente invloed te krijgen. Hierdoor ontstond er een raciale en culturele integratie die ondanks de sociale ontwrichtingen in 1569 (Birmese overheersing) en 1767 (verwoesting Ayutthaya) stand hield.  

Muurschildering met de val en plundering van Ayutthaya.

De Portugezen hadden een aanzienlijke invloed op het Siamese eten, ze brachten de zoete aardappel, tomaten, sla, custard appels, papaja en ananas over uit Brazilië. En het allerbelangrijkste, het waren de Portugezen die de Siamezen kennis lieten maken met chilipepers, wat veel mensen niet meer weten. 

Het Portugees werd de voertaal tussen Siam en andere Europese landen. Toen de Nederlanders, Britten en Fransen in de zeventiende eeuw in Ayutthaya aankwamen, werden de onderhandelingen in het Portugees gevoerd en moesten daarom tweemaal in beide richtingen worden vertaald. In 1833 werd het eerste verdrag tussen Siam en de Verenigde Staten van Amerika in het Portugees vertaald, een gemeenschappelijke taal die beide partijen konden begrijpen.

Het einde van het Portugese dorp

In 1765 trokken twee enorme Birmese legers Siam binnen en vielen zowel vanuit het noorden als het zuiden aan. Onderweg bezetten ze Siamese steden en kwamen begin 1766 samen in Ayutthaya. Na maandenlange belegering viel de stad uiteindelijk in april 1767, waarbij waarschijnlijk opnieuw sprake was van verraad uit de eigen gelederen. Deze keer was de vernietiging van Ayutthaya totaal. De Birmezen brachten alle rijkdommen van de stad over naar hun eigen hoofdstad, samen met wapens en grote aantallen mensen, waaronder ook Portugezen. 

Koning Taksin

Een gedeelte van de overgebleven bevolking volgde een Siamse generaal, die later gekroond zou worden als koning Taksin,  naar Thon Buri waar hij een nieuwe hoofdstad stichtte. De kleine Portugese gemeenschap daar werkte vooral als vertalers voor het hof. De meesten trouwden net als in Ayutthaya met lokale partners en veranderden hun Portugese namen in Thaise. Dat is nog steeds herkenbaar in namen zoals bijvoorbeeld ‘Na Silawan’ (da Silva), ‘Yesu’ (de Jesus), of ‘Renangkul’ (de Reina). Hun nieuwe dorp werd Kudi Chin. 

Tegenwoordig is er in Ayutthaya weinig over van het ooit welvarende Portugese dorp. Veel meer dan de bakstenen funderingen van de Dominicaanse kerk van San Petro is er niet van over. Achter de kerk ligt het kerkhof dat is opgegraven door archeologen om enkele skeletten bloot te leggen van mensen die er leefden en stierven.

Ook op Trefpunt Azië: Cultureel Erfgoed in Thailand: Kudi Chin, Portugese invloeden in Bangkok

 

Beste lezer

Trefpunt Azië is een reclamevrije site geheel gemaakt door vrijwilligers. Al onze berichten zijn voor iedereen te lezen. Maar het in stand houden van een website als Trefpunt Azië kost geld; er zijn kosten voor software om de site te maken en de huur van serverruimte zodat hij te zien is. Die kosten worden gedragen door leden van de redactie en die kunnen daarbij wel wat hulp gebruiken. Als u wilt helpen met een (kleine) bijdrage klik dan op de rode knop rechtsonderdaan op de pagina en doneer, dat kan al vanaf 3 euro. Wilt u op een andere manier helpen? Mail dan even met de redactie: post@trefpuntazie.com

Dankzij uw bijdrage kan Trefpunt Azië elke dag nieuws en achtergronden uit uw favoriete werelddeel blijven brengen.

 

Redactie
Over Redactie 760 Artikelen
De auteursnaam van de redactie van Trefpunt Azië. Wij publiceren onder deze naam berichten van de redactie en bijdragen die niet onder naam van de bron kunnen worden geplaatst.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*