Conflagration: Hoe het Gouden Paviljoen in vlammen opging


Op zaterdag 26 september draait in Lantaarn/Venster (Rotterdam) de film Conflagration. Het is een van de 35+ films op het Camera Japan Festival.

André van Leijen, Conflagration
Bron: desertcart

“Conflagration” is een alles verwoestende brand. Zeg maar een vuurzee. Hele stukken natuur kunnen erdoor in de as worden gelegd. In dit geval gaat niet een stuk natuur in vlammen op, maar een tempel: Het Gouden Paviljoen.

Het Gouden Paviljoen

Het Gouden Paviljoen is een zen-boeddhistische tempel van een uitzonderlijke schoonheid. Hij staat in Japan. In Kioto. In het Japans heet hij Kinkaku-ju. Dat betekent “Tempel van het Gouden Paviljoen”. De officiële naam is Rokuon-ji. En dat betekent “Hertentuin Tempel”.

Ruim 600 jaar geleden was de tempel de villa van een shogun. Keizer Gokomatsu kwam er geregeld op bezoek. Na zijn dood werd de villa tot tempel gewijd. Sinds 1994 staat de tempel op de Werelderfgoedlijst.

André van Leijen, Conflagration, Keizer Gokomatsu
Keizer Gokomatsu (Bron: Wikipedia)

In mei 2015 bezocht ik de tempel. Althans de nieuwe versie. Want de oorspronkelijke tempel is in rook opgegaan. Geconflagrateerd zeg maar.

Inderdaad de tempel is van een oogverblindende schoonheid. Dat komt niet alleen door het goud waarmee de bovenste twee etages zijn opgesierd, bedoeld om de geest te reinigen van negatieve gedachten en gevoelens over de dood. Het komt ook door de architectuur. Ook al is de tempel in drie verschillende stijlen opgebouwd, het bouwwerk is volkomen in evenwicht. De onderste etage is gebouwd in een stijl die herinnert aan de herenhuizen van de nobelen uit de elfde eeuw: de shinden-stijl. De middelste etage is gebouwd in de stijl van de aristocratische krijgers: de samoerai-stijl en de bovenste etage in zen-stijl.

André van Leijen, Conflagration, het Gouden Paviljoen
Bron: Wikipedia

De manier waarop tempel en omgeving met elkaar zijn verweven is minstens zo uitzonderlijk. De weerspiegeling van het goud in de vijver met zijn blauwe irissen en het opgaan in diverse schakeringen groen van de hellingen hebben een onvergetelijke indruk op mij gemaakt.

André van Leijen, Conflagration, het Gouden Paviljoen, Omgeving
Bron: Wikipedia

De monnik

Jammer als zoiets in vlammen opgaat. Het kwam doordat een monnik er de fik in stak. Hayashi Yoken heette hij. Het gebeurde op 2 juli 1950 ’s nachts om 2:30 uur. Hij was toen 22. Na zijn daad vluchtte hij de heuvels in, nam een slaapmiddel en stak zich in het hart. Althans dat dacht hij. Hij stak zich namelijk net onder het linker sleutelbeen, waar doorgaans geen harten zitten. Om 4:00 uur lag de tempel compleet in de as.
Vijf jaar later, in 1955, werd de tempel opnieuw opgebouwd als een feniks die om de vijf eeuwen uit zijn as herrijst. Je zou bijna denken dat de feniks op het dak van de tempel er het symbool van is.

André van Leijen, Conflagration, het Gouden Paviljoen, Na de brand
Het Gouden Paviljoen nadat het in 1950 in de as is gelegd (Bron: Wikipedia).

Het waarom is nooit duidelijk geworden. Tongen beweren dat Yoken de schoonheid van de tempel niet kon verdragen. Het was hem te veel. Zoiets kon niet bestaan. Mocht niet bestaan. Voor de rechters verklaarde hij dat hij vanaf zijn kindertijd een stotteraar was. Dat hij zijn kwaadaardige, lelijke, stotterende zelf haatte. De rechters vermoedden daarom dat hij de tempel in brand had gestoken als een vorm van zelfkastijding.

André van Leijen, Conflagration, het Gouden Paviljoen, Feniks
De Feniks op het dak van het Gouden Paviljoen (Bron: Wikipedia).

Zelfkastijding komt vaker voor bij gelovigen. Daarmee willen ze de diepte van hun geloof bewijzen. Franciscus van Assisi, Thomas More en Moeder Teresa droegen een cilicium, een boetekleed met haakjes die in het vlees drukken. Sjiïeten tuigen zichzelf tijdens de jaarlijkse asjoera soms dusdanig af, dat ze naar het ziekenhuis moeten.
De vader van Yoken had hem verteld dat het Gouden Paviljoen het mooiste bouwwerk in de wereld was. Wat een zelfkastijding moet het geweest zijn voor een jonge zen-monnik, om juist dat gebouw in de as te leggen.

Yoken ging voor zeven jaar de cel in. Al in 1955 kwam hij vrij, omdat hij volgens psychologen aan schizofrenie leed. Een half jaar later overleed hij aan tuberculose

Mishima

Ik kende Het Gouden Paviljoen, omdat ik ooit het gelijknamige boek van Yukio Mishima had gelezen. Toen ik in Kioto was, wilde ik de tempel dan ook graag zien. Mishima, in 1968 genomineerd voor de Nobelprijs voor Literatuur, blijft in zijn boek dichtbij het oorspronkelijke verhaal. Hij schreef het in 1956, nadat hij Yoken een aantal keren in zijn cel had bezocht.

André van Leijen, Conflagration, het Gouden Paviljoen, Boek
Bron: Bol.com

Net als Yoken had Mishima een obsessie voor pijn, bloed en de dood. En net als Yoken deed hij een poging tot zelfmoord. Maar bij hem lukte het wel. Op 25 november 1970 stak hij op een balkon een redevoering af voor een groep soldaten over vaderlandsliefde en de verloedering van het Japanse volk. Na zijn redevoering liep hij naar binnen, pakte een tanto en stak zich ermee in zijn buik. Nog voordat hij een snee in zijn hart kon aanbrengen, zoals de traditionele seppuku de samoerai voorschrijft, werd hij door een vriend onthoofd.

Conflagration

En nu dus de film Conflagration, gebaseerd op het boek van Mishima. De film is in 1958 gemaakt door regisseur Kon Ichikawa, een van de meesters van de Japanse cimema. De verhaallijn wijkt enigszins af van de oorspronkelijke gebeurtenissen. In de film is de monnik gefrustreerd geraakt doordat zijn leermeester de tempel als toeristische trekpleister inzet en er een relatie met een geisha op nahoudt. Regisseur Ichikawa beschouwde dit als zijn beste film.

André van Leijen, Conflagration, Film
Bron: Japan Society

De film wordt voorafgegaan door een lezing van Ivo Smits, professor in Japanse kunst en cultuur aan de Leiden University Institute for Area Studies.

Zaterdag 26 september 19:00 uur in Lantaarn/Venster in Rotterdam.
Zaterdag 3 oktober 13:00 uur in LAB III in Amsterdam.

Er zijn nog kaartjes: https://camerajapan.nl/

Meer weten?

De tempel: https://en.wikipedia.org/wiki/Kinkaku-ji
Het boek van Mishima: https://en.wikipedia.org/wiki/The_Temple_of_the_Golden_Pavilion
De film van Ichikawa: https://en.wikipedia.org/wiki/Enj%C5%8D
Het Camera Japan Festival: https://www.trefpuntazie.com/komisch-drama-romance-doll-opent-15e-editie-camera-japan-festival/

Eerder op Trefpunt Azië: Festival start met komisch drama

 

 


André van Leijen
Over André van Leijen 176 Artikelen
André van Leijen (1947) is schrijver en bioloog. Hij heeft les gegeven aan de Hogeschool Rotterdam en aan een middelbare school in Spijkenisse en in Vlaardingen. Hij ontwikkelde er lesmateriaal voor de natuurwetenschappelijke vakken en publiceerde in diverse bladen. Na zijn pensionering reisde hij met zijn Slowaakse vrouw vijf jaar over de wereld. Inmiddels zijn ze terug in Schiedam, waar André een boek heeft geschreven over zijn belevenissen. Het is te bestellen via bol.com, via alle boekhandels in Nederland en via het redactieadres van Trefpunt Azië: post@trefpuntazie.com Titel: Beste Reizigers ISBN: 978-94-6345-888-7 Prijs: 14,95.

1 Comment

  1. Ik kocht de Nederlandse vertaling van het boek in 1970, uitgeverij Meulenhoff. Toen studeerde ik nog. De titel luidt in vertaling: ‘Het gouden paviljoen’. Op de achterflap noemen ze het terecht: ‘een dialoog met de schoonheid’.
    De vertaling is van C. Ouwehand, een gereputeerd man.
    Jammer dat Rotterdam wat ver is.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*