Triomf over Corona: Xi Jinping staat voorlopig op winst


Peter van Nuijsenburg, Triomf over corona, China, Xi Jingping
Voorjaar. Voorzichtig dansen met maskertjes op

Begin dit jaar leken volgens sommige opgewonden waarnemers de dagen van Xi Jinping geteld. De coronacrisis zou wel eens zijn ‘Tsjernobyl’ kunnen worden. Een ramp die zijn gezag en dat van de Partij diepgravend zou ondermijnen. Net als de kernramp destijds in de Oekraïne de naderende ondergang van de Sovjet Unie zou hebben aangekondigd.

Minder geagiteerde Beijing-watchers vonden eerstgenoemden wat al te hard van stapel lopen. China staat er veel beter voor dan destijds de vermolmde Sovjet Unie. Beijing was beter in staat, en bereid, om eventuele onlusten de kop in te drukken. Maar inderdaad, de persoonlijke autoriteit van Xi zou zeker averij oplopen.

We zijn nu ruim negen maanden verder en het leven lacht de president voor het leven en zijn kornuiten weer uitbundig toe. Niet China is de risee van het coronatijdperk maar de grote rivaal de VS. Met een voor het Westen onnavolgbaar strenge serie lockdowns heeft de Chinese hamer het virus plat geslagen. De jeugd kan feesten, de binnenlandse reiziger kan weer op het vliegtuig en in de hoge snelheidstrein stappen en de restaurants zitten vol. (Of in die keukens ook dieren van de zogenaamde ‘wet markets’, de haarden van corona en andere ziektes, in de pan gaan, weten we niet. Maar hou er in elk geval rekening mee). In de VS staat de teller inmiddels op ruim 220.000 doden en Europa zucht onder de Tweede Golf. Dus wie is hier de grote winnaar?

China is er weer helemaal bovenop

Dat zou ook blijken uit de economische cijfers. Dat zijn de graadmeters van macht en prestige die in Beijing nog zwaarder wegen dan in het Westen. China is er weer helemaal bovenop. De economie groeit volgend jaar met vermoedelijk 5 procent, terwijl de VS rekening moet houden met een krimp van 5 en Europa met een van maar liefst 8 procent. Chinese groeicijfers moet je altijd met een paar korrels zout nemen. Dat laat onverlet dat ze zich in Beijing op de borst zullen kloppen. In Washington en de Europese hoofdsteden moeten ze nog maar zien hoe ze de motor weer aan de gang krijgen.

Dit is voor Xi ongetwijfeld het zoveelste bewijs van de superioriteit van zijn, het Chinese, autoritaire systeem boven het democratische gemodder in het Westen. In Beijing hakken ze knopen door. In Washington raken ze steeds verder verstrikt in de Trumpiaanse warboel. Europa komt in het stuk alleen maar voor als speelveld waar China gaandeweg en sluipend zijn macht, economisch en dus politiek, bezig is uit te breiden. Als zelfstandige machtsfactor nemen ze Brussel, Berlijn, Londen en Parijs niet echt serieus.

Peter van Nuijsenburg, Triomf over corona, China, Sovjet-Unie
Foreign Policy: wat China niet leerde van val Sovjet-Unie

De triomf over corona straalt ook af op de positie van China in de wereld. Dat geldt vooral in de opkomende landen, die net als tijdens de Eerste Koude Oorlog tussen het Westen en de Sovjet Unie, het ideologische strijdperk zijn van de Tweede Koude Oorlog, nu tussen het Westen, lees de VS, en China.

Klachten over de nieuwe zijderoute

Er waren de afgelopen tijd in Beijing nogal wat klachten binnengekomen over het Belt and Road-initiatief, de zogenaamde nieuwe zijderoute. Dat is door Beijing verkocht als een groots en onbaatzuchtig programma om die opkomende landen aan een hypermoderne infrastructuur te helpen. Ze zouden zo worden opgestoten in de door China gedomineerde vaart der volkeren. Landen als Cambodja, Pakistan, Sri Lanka, Myanmar alsmede diverse Afrikaanse staten kwamen er achter dat het project niet zo onbaatzuchtig was als in de Chinese brochure was voorgesteld.

Het ging uiteindelijk toch in de eerste plaats om de Chinese geopolitieke en economische belangen. Voor de financiering van die (spoor)wegen, havens, vliegvelden en G5-masten moeten ze tegen hoge rente leningen sluiten bij Chinese staatsbanken. En de werkzaamheden worden verricht door Chinese bedrijven. Voor ontwikkelingshulp Chinese stijl moet je zelf de portemonnee trekken. Het is propaganda op kosten van de ontvangende partij.

Peter van Nuijsenburg, Triomf over corona, China
Herfst: feest!

Door de succesvolle aanpak van Beijing van covid-19 staat Xi weer in volle glorie in de internationale schijnwerpers. Althans voorlopig. Althans, dat hoopt Xi. En onder dekking van dit succes gaat hij verder met zijn eigenlijke grote project: China First. China moet de VS aflossen als de supermacht. Te beginnen in Azië en op den duur ook in de rest van de wereld. Dat is volgens de bonzen in Beijing de plaats van het Rijk van het Midden in de natuurlijke orde der dingen.

Buurlanden moeten weer vazalstaten worden

Dat betekent eerst de landen in de directe invloedssfeer onderwerpen. Buurlanden als Vietnam, Thailand, Myanmar, de Filipijnen moeten vazalstaten worden, net als in de gouden jaren van het keizerrijk. In naam zijn ze onafhankelijk, in feite kennen ze hun plaats en dansen ze op de in Beijing gespeelde muziek. Dat gaat niet zonder slag of stoot. Die landen zullen niet op het dringende verzoek van Xi hun autonomie opgeven. Het is ook een project van de lange adem. Maar wie groot denkt, heeft tijd voor de lange termijn. Een staat die er zich op beroemt een dikke 2000 jaar te bestaan, – en als civilisatie 5000 -, heeft die tijd.

Niettemin zijn er ook kwesties die Xi op de korte termijn geregeld wil zien. Van dat lijstje kan Hongkong inmiddels geschrapt worden. De stadsstaat die een semi-autonomie genoot is deze zomer door het moederland opgeslokt. De wereld was te druk met corona om meer te doen dan wat vrijblijvend geprotesteer. Nu lijkt Taiwan aan de beurt. Het eiland voor de Chinese kust is volgens Beijing een ‘afvallige provincie’ die met het vasteland ‘herenigd’ moet worden.

Hoe is een zaak van strategie en tactiek. Soms wordt gezinspeeld op een invasie maar dat is vooralsnog intimidatie. Stelselmatige ondermijning, het isoleren van het eiland en economische dwang die al naar gelang van de situatie kan worden opgevoerd, lijken voorlopig de voorkeur te genieten. De ‘hereniging’ met China schijnt wel binnen het Xi-tijdperk te moeten gebeuren. Het zou zijn levenswerk zijn.

Op de tekentafel grootse plannen zijn onderhevig aan de grillen van de realiteit. De ambities van Xi kunnen worden verstoord door binnenlandse problemen en de opstelling van de rivaal in Washington.

Xi staat voor grote ‘uitdagingen’

Het mag er op het eerste gezicht allemaal prima uitzien maar Xi staat binnenslands voor grote ‘uitdagingen’. Om er voor de vuist weg een paar te noemen: de vervuiling van de natuur,  klimaatverandering, het onder de duim houden van etnische minderheden als de Oeigoeren en Tibetanen, de kloof tussen arm en rijk, de onevenwichtigheden in de economie en niet te vergeten de vergrijzing. Vanaf 2029 begint de bevolking elk jaar met 5 miljoen af te nemen. Zeker, er blijven meer dan genoeg Chinezen over maar vergrijzing remt de economische ontwikkeling en daarmee de geopolitieke invloed.

Met het oog op het laatste hopen ze in Beijing op een overwinning van Donald Trump bij de verkiezingen op 3 november. Met Trump weten ze waar ze aan toe zijn. De prolongatie van de chaos in het Witte Huis speelt Xi in de kaart. Als Trumps Democratische rivaal Biden wint, moet hij rekening houden met een andere maar niet minder anti-Chinese wind in Washington. Biden zal de banden met de door Trump geschoffeerde bondgenoten, met name Zuid-Korea en Japan, weer aanhalen om vervolgens ook met landen als Vietnam en Australië China in toom proberen te houden.

Vanaf Xi’s balkon in Beijing ziet de wereld er beter uit dan hij begin dit jaar vermoedelijk had durven hopen. Maar als hij even verder kijkt zal hij de bewolking zien toenemen.

 

Eerder op Trefpunt: Xi heeft slecht begin jaar van de rat

Peter van Nuijsenburg
Over Peter van Nuijsenburg 233 Artikelen
Journalist en publicist Peter van Nuijsenburg (1951) werkte in het verleden bij De Telegraaf, Elsevier en persbureau GPD, het Financieele Dagblad en diverse omroepen. Hij was correspondent in Johannesburg, Berlijn, Tokio en Rome. Peter was voorheen ook parlementair en economisch redacteur. Hij is liefhebber en kenner van kunst en cultuur. Bij dagblad Trouw publiceerde hij boekbesprekingen. Beroepsmatig en (meer recentelijk) als toerist was hij in Thailand en andere Asean–landen.

1 Comment

  1. And the winner is … China & Xi. Op meer fronten dan alleen economie en corona.

    Laten we niet de invloed van China op onze universiteiten vergeten; het Confucius Instituut met vestigingen wereldwijd wordt internationaal al doorgeprikt.

    Daarnaast is er het recente rapport van professor Brady uit Nieuw-Zeeland: ‘Holding a Pen in One Hand, Gripping a Gun in the Other’ over de hartelijke relaties tussen Chinese bedrijven als Huawei (met een goed gevulde knip…) en universiteiten van Nieuw-Zeeland. Ook in het nabije Australië wordt argwanend gekeken naar de invloed van China op het universitaire leven.

    In de VN maar ook internationaal houdt China alle commentaren over mensenrechten tegen en koopt het steun; zelfs een moslim gedomineerd land als Indonesië levert moslims (Oeigoeren) uit aan China. Thailand doet dat ook.

    Zijn wij niet stilletjes al door China overgenomen? Wij worden slapend mandarijns…..

    Voor een link: https://www.rfa.org/english/news/china/concerns-10232020094840.html

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*