China viert feest met stinkbom

Dinsdag is het feest in China, groot feest. De bevolking moet vieren dat de communistische partij 70 jaar aan het bewind is. En zoals dat usance is in een totalitaire staat, gaat dat gepaard met groot machtsvertoon. Het volk mag zich vergapen aan de grootste militaire parade in de Chinese geschiedenis. Afgenomen door de machtigste leider sinds de stichter van het nieuwe rijk, Mao Zedong.

Peter van Nuijsenburg, China vier feest met stinkbom

Voor de nieuwe Sterke Man, Xi Jin Ping, valt er zeker iets te vieren. Zijn rijk staat er beter voor dan ooit. Het is een economische supermacht en zal op den duur de andere economische en politieke supermacht, de VS, naar alle waarschijnlijkheid overvleugelen. Op belangrijke terreinen, kunstmatige intelligentie, 5G-communicatie heeft Beijing al een voorsprong. En de rest zou niet meer dan een kwestie van tijd zijn.

In de internationale politiek waait de wind eveneeens steeds sterker uit het oosten. Terwijl de VS onder leiding van president Donald Trump bezig is de internationale orde die zijn voorgangers hebben opgebouwd op te blazen, breidt China zijn invloedssfeer uit. Met de Nieuwe Zijderoute, het wereldomspannende net van handelsverdragen, lijkt China de pole position te heroveren waarop het historisch recht meent te hebben.

Van Mao naar Deng Xiao Ping

Want China is 70 jaar jaar geleden met niks begonnen. De revolutie van Mao maakte een eind aan 100 jaar (burger)oorlogen, koloniale overheersing en opstanden. Dat was de ‘eeuw van vernedering’. En elk Chinees kind krijgt ingepompt dat zoiets nooit meer mag gebeuren en dankzij de immer waakzame partij ook niet meer zal gebeuren. Niet dat die Mao-tijd voor de bevolking de grote mars naar een beter leven was. Mao is één van de grootste massamoordenaars uit de geschiedenis. Maar dat leren ze niet op school.

De echte wederopstanding begon met de economische hervormingen van Mao’s opvolger Deng Xiao Ping. En sindsdien zit China in elk geval economisch nog steeds in de lift.

Alle reden om vuurwerk af te steken, zou je zeggen. Ware het niet dat niet ver van het feestterrein al een paar maanden een joekel van een stinkbom enorm ligt te walmen.

Hong Kong

In Hongkong staat het hoofd van de meeste inwoners niet naar jubelen en juichen. Sinds begin van de zomer woeden daar protesten tegen de alsmaar toenemende greep van Beijing op hun stad.

Toen China in 1997 het bestuur overnam van het VK, beloofde het de komende 50 jaar de democratische verworvenheden in Hongkong te respecteren. Dat werd ‘één land, twee systemen’ genoemd. Echt rimpelloos heeft dat nooit gefunctioneerd, Beijing dicteerde gaandeweg steeds meer wat er gebeurde, maar sinds de afgelopen zomer is het hommeles.

De zetbaas van Beijing vaardigde een wet uit waarbij ‘criminelen’ uitgeleverd konden worden naar het vaste land. Veel Hongkongers kregen argwaan. Die wet was vast niet alleen bedoeld voor criminelen. Ook wie er een Beijing onwelgevallige mening op na hield, zou als een crimineel kunnen worden afgevoerd. Wat begon met demonstraties tegen de uitleveringswet, groeide uit tot een massaal protest tegen de harde hand van Beijing en is inmiddels opgeschaald tot een democratiebeweging.

In Beijing zitten de bonzen inmiddels met een dilemma van het formaat XXL. Hard ingrijpen is overwogen maar zou Hongkong als financieel-economische schakelcentrum met het de rest van de wereld hebben lamgelegd. Het zou ook niet goed zijn geweest voor het imago. Maar met enig recht zouden ze mogen hopen dat de protesten uit het Westen wel weer zouden overwaaien. Macht gaat altijd voor recht en zaken zijn altijd zaken. Zo was het 30 jaar geleden ook toen Deng de democratiebeweging in Beijing bloedig neersloeg. En toen was China nog lang niet de supermacht die het nu is.

Voor steun van de vastelandsbevolking voor Hongkong hoeven ze evenmin bang te zijn. Het oproer wordt verkocht als het werk van sinistere buitenlandse machten, lees de VS, en onafhankelijke media komen met hun berichtgeving niet door de internetmuur. De markt voor democratische beginselen is in China sowieso niet groot en is de afgelopen jaren onder Xi nog verder gekrompen. Het bewind baseert zijn legitimiteit voornamelijk op twee pijlers: nationalisme en economische groei.

Taiwan en China

En dat is te weinig voor Taiwan. Taiwan is voor Xi misschien de belangrijkste inzet van het conflict over Hongkong. Het eiland voor de Chinese kust is voor de partijleider de hoofdprijs waarmee hij China’s restauratie als grootmacht wil bekronen. En daar zit een geschiedenis aan vast vol regelmatig hoogoplopende nationalistische sentimenten en geopolitieke spanningen.

Na de burgeroorlog vluchtten de nationalistische tegenstanders van Mao naar Taiwan. Met de steun van de VS trokken ze daar eerst een economisch en later ook een democratisch succesnummer op.  Maar politiek bleef de situatie altijd precair. Beijing gaf nooit zijn aanspraken op. Taiwan was een afvallige provincie die weer ingelijfd moest worden. Alleen dankzij Amerikaanse protectie kon het uit de klauwen van Beijing blijven.

Xi schijnt Taiwan nu volgens het ‘één land, twee systemen’-principe terug willen brengen naar de communistische moederschoot. Maar de Taiwanezen hoeven maar een blik op Hongkong te werpen om te zien wat dat ondanks plechtige verzekeringen waard is. En als dat nog niet afdoende zou zijn, kunnen ze die blik ook nog even op het vasteland richten.

Daar is het bewind bezig een surveillancestaat in te richten vergeleken waarbij Big Brother iets voor amateurs was. Geen Chinees kan nog een stap buiten de deur zetten zonder dat de autoriteiten dat registreren. Tot de activiteiten van die autoriteiten behoren verder onder meer het vervolgen van religieuze en etnische minderheden en het monddood maken en opsluiten van dissidenten. Dat is als je gewend bent aan een redelijk functionerende democratie geen aanlokkelijk perspectief. Daar geef je van je leven je vrijheden niet voor op.

Het is dus wel feest in Beijing maar die stinkbom blijft nog wel even stinken.

 

Meer feest op Trefpunt: China is jarig. Hoera

Peter van Nuijsenburg
Over Peter van Nuijsenburg 189 Artikelen
Journalist en publicist Peter van Nuijsenburg (64) werkte in het verleden bij De Telegraaf, Elsevier en persbureau GPD. Voor deze laatste organisatie was hij correspondent in Johannesburg, Berlijn en Tokio. Peter was voorheen ook parlementair en economisch redacteur. Hij is liefhebber en kenner van kunst en cultuur. Bij dagblad Trouw publiceerde hij boekbesprekingen. Beroepsmatig en (meer recentelijk) als toerist was hij in Thailand en andere Asean–landen.

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*