Thailand: De tempels van Chiang Rai

Thailand: De tempels van Chiang Rai
Wat Rong Khun. Foto: Lode Engelen

In bijna elke plaats, groot of klein, in Nederland heb je ze. De Chinees. Zoals Thailand in elk dorp of stad zijn eigen tempel heeft. Je struikelt er over. En als je er ééntje hebt gezien, heb je ze allemaal gezien. De dertien-in-een-dozijn tempels. Witte muren, rood dak, goudgele versieringen en de onvermijdelijke boeddha. Maar ik maak een uitzondering voor de tempels van Chiang Rai in Noord-Thailand. Wat Rong Khun en de Baan Dam. Twee ware kunstwerken.

De twee bouwwerken worden n het Engels tempels genoemd, oftewel in de volksmond White en Black Temple. Maar één van die tempels van Chiang Rai mag die naam niet hebben. Baan Dam (zwart huis) is namelijk louter en alleen een kunstwerk. Zijn tegenhanger The White Temple is een Boeddhistische ‘wat’ (tempel.) Maar de twee verhouden zich wel als ying en yang.

Landgoed

De witte ligt ten zuiden van de stad, de zwarte noordelijk. Gemakkelijk te vinden en een bezienswaardigheid. De zwarte is van de gebaande paden af en veel minder bekend. Daarnaast is de witte een tempel en dus religieus, de zwarte is een landgoed en heeft geen religieus karakter. Bij de witte betaal je entree, bij de zwarte niet. Als je ze naast elkaar zet zie je echter veel overeenkomsten in bouwstijl. Geboren uit het creatief brein van twee kunstenaars.

Thailand: De tempels van Chiang Rai
Foto: Lode Engelen

Duizenden spiegeltjes

Rong Khun bestaat van buiten uit spierwit steen en duizenden spiegeltjes. Als de zon erop schijnt is het bijna onmogelijk om zonder zonnebril naar het gebouw te kijken. Wat opvat zijn de details die kunstenaar Chalermchai Kositpipat gebruikte toen hij deze tempel ontwierp. De bouw ervan begon in 1997. Maar het is een doorgaand masterpiece waarvan het boek nog niet gesloten is. Er worden nog steeds bijgebouwen neergezet.

Een terugkerende thema is goed en kwaad, te zien in de details die soms gruwelijk zijn. Uitgestrekte handen van ongelukkigen die uit de hel willen te ontsnappen, schedels doorboord door slangen en demonen met woeste gezichten. Maar de meeste bezoekers die er dagelijks komen, en dat zijn er veel, vinden het een plek met een sprookjesachtige uitstraling.

Zwarte huis

Thailand: De tempels van Chiang Rai
De Zwarte tempel. Foto: Lode Engelen

Het andere ‘piece of art’, het zwarte huis, is een must als je Chiang Rai bezoekt. In het eerste grote gebouw zie je grote dierenschedels hangen en een huid van een reuzenkrokodil ligt over een tafel. Mooi is het fijne houtsnijwerk en ander elementen die Thawan Duchanee, een in Chiang Rai geboren Thaise kunstenaar, erin heeft verwerkt. Veel zwart, hout, huiden, schedels en lichaamsdelen van dieren. Het is kunst met een macaber randje. Het complex heeft vele andere kleinere gebouwen waar je je kunt laten verrassen.  Zijn inspiratie behelst onder meer Afrikaans stamritueel of de tempels van Bali met zijn draken- en bloemenmotieven die je daar vaak tegenkomt. Hij overleed in 2014.

Een kijkje in Chiang Rai

Ik kan het wel gedetailleerd gaan beschrijven. En vertellen hoe realistisch, excentriek en ambitieuze de visie is van deze twee bijzonder architecten. Die zóveel details in hun bouwwerk hebben gestopt, dat je er uren kan blijven ronddolen zonder dat je ooit uitgekeken raakt. Maar je kunt beter zelf een kijkje nemen in Chiang Rai. Of zie de foto-reportage van collega Lode Engelen.

Bert Vos
Over Bert Vos 161 Artikelen
Bert Vos is journalist, tekstproducent, Azië-liefhebber, publicist en ZZP'er in Amersfoort.

5 Comments

  1. Ja, het Zwarte Huis wordt in de Thaise teksten een พิพิธภัณฑ์ phiphithaphan genoemd, een museum dus. De naam van de kunstenaar is ถวัลย์ ดัชนี Thawan Duchanee en niet Duchee. Al zijn Thaise biografieen noemen die naam maar naamverandering is een Thaise sport. Thawan betekent ‘groot, geweldig, machtig’ maar de betekenis van duchanee ken ik niet in ieder geval niets te maken met dutch want dat schrijf je in het thais heel anders ดัตช์.

    Hij is in 2014 overleden.

  2. Leuk detail, die Thaise kunstenaar studeerde in Nederland. Jaren geleden dronk ik thee met hem. Ik weet niet of Duchee zijn echte naam is of dat hij zich zo genoemd heeft na zijn verblijf in Nederland. Dutchy?

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*