Geen ‘koorts’ in aanloop verkiezingen Cambodja

Cambodja, Verkiezingen, Seksslavinnen
Geen verkiezingskoorts zoals vijf jaar geleden. Foto: Ate Hoekstra.

Van ‘koorts’ in de aanloop van de verkiezingen in Cambodja, aanstaande zondag, is weinig te merken. Dit in tegenstelling tot vijf jaar geleden. Toen behaalde de oppositie een klinkende overwinning, maar premier Hun Sen wist de macht toch naar zich toe te trekken met geweld en bedrog. “Een aantal onbekende partijen voert nu campagne. Wat er vooral op neerkomt dat ze in Phnom Penh met auto’s en tuk-tuks door de straten rijden en speeches laten horen. Maar de verkiezingskoorts die je vijf jaar geleden voelde is volledig afwezig”, vertelt Zuidoost-Azië correspondent Ate Hoekstra.

Cambodja is in naam een democratie waar Hun Sen zich steeds meer ontpopt tot alleenheerser. “Om de schijn op te houden zijn er twintig partijen die meedoen en waar je op kan stemmen. Slechts een paar kleine politieke partijen doen mee omdat ze werkelijk in democratie geloven en serieus hopen dat ze het land kunnen veranderen”, legt Ate uit. Maar van een serieuze concurrentie is een sprake. “De belangrijkste oppositiepartij, de CNRP, is vorig jaar door de hoogste rechtbank ontbonden. De leiders zitten in de gevangenis of leven in ballingschap. De onvrede zit diep, maar veel Cambodjanen zijn bang dat in het openbaar te uiten. Ga je met de mensen in gesprek, dan merk je dat ze deze regering zat zijn en verandering willen. Ze zijn bijvoorbeeld erg ontevreden over de corruptie en het gapende gat tussen arm en rijk.”

Geen koorts in aanloop verkiezingen Cambodja
Demonstratie Phnom Penh 2013

Oppositiepartij CNRP

Hun Sen is sinds 1985 premier. Hoewel hij democratisch is verkozen, regeert hij het land als een dictator. Vijf jaar geleden kreeg positiepartij CNRP bij de laatste verkiezingen veel steun van de bevolking en de premier werd steeds minder populair. De verenigde oppositie bleek er met de winst vandoor te gaan en de Cambodjanen zagen hun kans. Er ontstonden landelijk massademonstraties waarbij Hun Sen werd opgeroepen af te treden. Duizenden textielarbeiders hielden een dagenlange staking. De textielindustrie is een van de pijlers van de Cambodjaanse economie. Uiteindelijk greep de politie keihard in. Tientallen mensen werden gearresteerd. Officieel werden vijf arbeiders gedood.

Vanaf dat moment is de repressie alleen maar erger geworden. Oppositieleider Kem Sokha werd vorig jaar gearresteerd op verdenking van landverraad. De hoogste rechtbank ontbond de CNRP en veel critici ontvluchtten het land uit angst voor arrestaties. Aanhangers van de oppositie worden bedreigd of opgepakt. De onafhankelijke media zijn verboden, verkocht aan gelijkgestemden zoals de Phnom Penh Post of kregen een onmogelijk te betalen belastingnaheffing zoals de The Cambodia Daily. Die krant is vorig jaar opgeheven en de Amerikaanse hoofdredacteur het land uitgezet.

Geen koorts in aanloop verkiezingen Cambodja
Militairen op de boulevard in Phnom Penh. Foto: Bert Vos

Staatsgevaarlijk

Facebook wordt inmiddels ook in de gaten gehouden. Mensen die op dat platform ongezouten hun mening gaven over Hun Sen zijn opgepakt en achter de tralies beland. Zelfs de Thaise junta laat criticasters oppakken en levert hen uit aan het buurland. Ngo’s ondervinden ook last van het steeds repressiever wordende klimaat. Kortgeleden is de Law on Associations and Non-Governmental Organisations ingevoerd. Deze wet is bedoeld om mensenrechtenorganisaties in toom te houden en werkt als een stok achter de deur voor het regime. Daarnaast is majesteitsschennis nu ook strafbaar. Weliswaar naar Thais voorbeeld maar dan wat minder rigoureus qua strafmaat. De wet kan te pas en te onpas gebruikt worden om al te openlijke kritiek op de overheid te smoren. Nieuw is de invoering van een overheidsdienst die alle webcontent die in Cambodja wordt gepubliceerd filtert en controleert op ‘staatsgevaarlijke’ inhoud.

Kem Ley

Een populaire criticaster van Hun Sen én de oppositie Kem Ley werd in 2016 op klaarlichte dag doodgeschoten in een koffietent. Er is weliswaar een verdachte aangehouden die een ‘bekentenis’ heeft afgelegd, maar van de echte dader ontbreekt elk spoor. Er wordt uitgegaan van een politieke moord. De criticaster was een bekend politiek analist en onafhankelijk. Hij gaf commentaar op radio, tv en in kranten. Daarbij was hij zowel kritisch tegenover de regering als de oppositie. Maar vooral op de kliek van Hun Sen en consorten, die hij van corruptie beschuldigde. Zo citeerde hij een rapport waarin staat dat het zakenimperium van de premier in elke economische sector van Cambodja invloed heeft en dat hij machtspolitiek bedrijft door middel van omkoping.

Geen koorts in aanloop verkiezingen Cambodja
Hun Sen met Vietnamese premier Nguyễn Tấn Dũng in 2007

Democratie Cambodja

Onder auspiciën van de Verenigde Naties werden in 1993 voor het eerst vrije verkiezingen gehouden. De koning is ceremonieel staatshoofd, hij ondertekent ook wetten. Sindsdien heeft Hun Sen zich in het centrum van de macht genesteld. Met militaire eenheden achter de hand wist hij het tot co-premier te schoppen, waarna hij de winnaar van de verkiezingen vakkundig aan de kant schoof. Alle verkiezingen erna ‘won’ hij.

Ondanks alles heeft Hun Sen nog steeds veel aanhang, vooral in de bovenlaag van de bevolking. Cambodja heeft de afgelopen vier decennia enorm veel meegemaakt. Veel mensen zijn hem nog altijd dankbaar omdat hij in 1979 samen met Vietnam tegen de Rode Khmer heeft gevochten. Anderen prijzen hem voor de economische vooruitgang die het land de afgelopen 25 jaar heeft gezien. En dan zijn er ook bij die daadwerkelijk geloven dat alleen Hun Sen dit land kan leiden.

Geen koorts in aanloop verkiezingen CambodjaVerkiezingen Cambodja

Het is niet verplicht om te stemmen. Maar de druk is groot. Veel Cambodjanen zeggen bedreigingen en intimidaties te ondervinden van lokale autoriteiten zodra ze openlijk twijfelen over het nut van een gang naar het stemlokaal.

Volgens Hoekstra gaat Hun Sen winnen. “Hoe het dan verder gaat is voor iedereen een vraag. Mogelijk blijft het daarna rustig en accepteert het volk de situatie. Maar het kan ook zijn dat ze het niet accepteren en dat er protesten komen. Ik raad het af om op de verkiezingsdag in Cambodja te zijn. Vijf jaar geleden braken er lokaal onlusten uit. De onvrede die dat veroorzaakte is nog steeds niet weg. Die is alleen maar groter geworden.”

Welke kant het opgaat kan Hoekstra niet met zekerheid te zeggen. “Ik denk dat het land verder afdrijft van een democratie en dat het steeds meer tegen China aan gaat leunen. De relaties met de EU en de VS zullen mogelijk verder afkoelen.”

Bert Vos
Over Bert Vos 75 Artikelen
Bert Vos is journalist, publicist en ZZP'er in Amersfoort. Hij is ook een enthousiast Thailand-reiziger.

1 Comment

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*