Cambodja. Een misstap kan fataal zijn

  1. Michael Klinkhamer, Mijnenveld, CMAC, Cambodja

Explosief oogsten in de mijnenvelden

‘Ik doe dit werk om zo mijn land te helpen, zegt de twintigjarige Dim Sokphea stoïcijns.’ Ze kijkt daarbij ernstig naar de metaaldetector in haar hand, het zweet parelt op haar gezicht.

Ik loop naast haar in een CMAC (Cambodian Mine Action Centre) beschermende outfit, met een helm op en een plexiglas vizier voor mijn neus, maar wél nog op sandalen en met mijn camera uitrusting. Het is bloedheet én gevaarlijk hier. Ik bevind mij op een troosteloos door de zon geblakerd stuk woest land in de jungle van het Noordwesten van Cambodja. Een heus mijnenveld wordt hier onder mijn voeten blootgelegd en ik zie de venijnige landmijnen open en bloot, half roestig liggen, klaar voor vernietiging.

Michael Klinkhamer, Mijnenveld, CMAC, Cambodja
Michael met slippers en deskundige begeleiding in het mijnenveld

Dit is de explosieve erfenis van decennia wapengeweld dat in de zeventiger tot diep in de tachtiger jaren in Cambodja woedde en pas na veel interne macht strijd tussen verschillende troepen pas definitief in 1992 werd beëindigd doormiddel van de Parijse akkoorden. Maar zelfs nu in 2018 zijn de gevolgen voor lokale boeren en vooral voor de mensen die een nieuw stukje land willen bewerken of bewonen nog gevaarlijk.

Michael Klinkhamer, Mijnenveld, CMAC, CambodjaRegelmatig worden mensen getroffen door explosies met alle gevolgen van dien. In 2017 waren er 111 ongelukken met als gevolg 22 doden en 89 gewonden te betreuren. Ik vertrouw nu maar volledig op de deskundigheid van deze CMAC Cambodjanen.

Ook Laos en natuurlijk  Vietnam kampen nog steeds met de gevolgen van de Indochina oorlog, de overblijfselen van Amerikaanse bombardementen en wapentuig wat zich diep in de grond heeft geboord maar nog niet ontploft is. Geen land ter wereld echter is zo met landmijnen en andere explosieven bezaaid als Cambodja

Geen land ook telt  zoveel gehandicapten als gevolg van een verraderlijke ontploffing. Ongeveer veertigduizend, velen van hen kun je bedelend tegenkomen in de drukke hoofdstad Phnom Penh en in de kuststad Sihanoukville.Michael Klinkhamer, Mijnenveld, CMAC, Cambodja

Volgens de CMAC-gegevens bedraagt het te ontmantelen arsenaal ‘ondergrondse’ wapens tussen de zes en acht miljoen stuks en kost het nog miljoenen dollars en ongeveer 20 jaar om alle onontplofte explosieven te verwijderen.

De meerderheid ervan is van Chinese makelij, landmijnen uitgezet door zo’n beetje alle strijdende partijen, de Cambodjaanse legereenheden of elkaar bevechtende militaire fracties onder bewind van Generaal Lon Nol tot aan Hun Sen, de nog steeds huidige machthebber en “sterke man”. En natuurlijk de landmijnen die de Rode Khmers rondstrooiden, plus de duizenden onontplofte Amerikaanse bommen en later die van de tot diep in de jungles van Cambodja oprukkende Vietnamezen in hun strijd tegen de rode Khmer guerrilla’s.

Stapje voor stapje door mijnenveld

Michael Klinkhamer, Mijnenveld, CMAC, Cambodja

De speciale CMAC-eenheid die ik mag fotograferen bestaat voornamelijk uit vrouwen. Gekleed in het uniform van de organisatie, met een helm en zware borst-, nek- en onyderbuikbescherming en in kaplaarzen, gaan ze uiterst voorzichtig en precies te werk. Stukken grond worden eerst door een soort wals borstelmachine bewerkt en daarna minuscuul met een metaaldetector, snoeimessen en borstels onderzocht voordat de volgende stappen voorwaarts worden gemaakt in dit landschap van tropisch bos en dicht kreupelhout.

Deze vrouwen werken in groepjes van vijf die elkaar aflossen. In de brandende hitte van meer dan 35c graden wordt na iedere drie uur zoekwerk een welverdiende rustpauze genomen. Lichaam en geest kunnen dan even ontspannen in militaire jungle-hangmatten, er wordt wat gekookt, gegeten of spelletjes op de smartphone gespeeld. Net alsof je op een camping bent.

Ze kijken op hun Facebook en dromen ook natuurlijk van een veilig en gelukkig leven, want voor elk van deze vrouwen in dit mijnenveld kan een misstap fataal zijn.

Er gebeuren de laatste tijd minder bizarre ongelukken maar regelmatig lees je er toch over in de lokale kranten. Vaak gaat het dan om mijnopruimers maar ook buitenlanders die soms voor de sensatie te ver gaan en dan met de harde realiteit van mijnen en onontplofte explosieven te maken krijgen.

De meedogenloze handel in mijnen

De CMAC-gegevens over de oorsprong van deze moorddadige tonen een wereldwijd net van wapenleveranciers. Vooral China, Vietnam, de voormalige Sovjet-Unie, Noord- en Zuid-Korea, Thailand, Irak, de Verenigde Staten, Oost-Duitsland en andere landen uit het voormalige Oostblok hebben hun moorddadige producten in de grond van Cambodja liggen.

CMAC heeft een budget  van ongeveer $16 miljoen dollar per jaar. Voor opleidingen en financieringen voor deze langlopende projecten zijn echter honderden miljoenen nodig die vooral door de internationale gemeenschap moet worden gefinancierd met structurele sponsoring door onder meer Australië, de EU en Nederland. Van 1989 tot 1994 was Nederland ook ter plaatse actief in een missie van de VN/UNTAC voor het onschadelijk maken van de explosieven.

Nu is het de beurt aan de jonge generatie vrouwen en mannen die goed opgeleid en met echte Cambodjaanse eenheid en trots met elkaar dit gevaarlijke werk moeten doen. Officieel zijn deze mijnopruimers vrijwilligers, ze ontvangen maar een heel laag salaris en tot voor kort geen pensioen of andere compensaties, zoals die hier voor militairen gelden. Over verbeterde beloning wordt thans gesproken.

Michael Klinkhamer, Mijnenveld, CMAC, Cambodja

 

Afbeeldingen in galerij:  klik op foto voor uitvergroting

Foto’s en tekst ©Michael Klinkhamer- Phnom Penh/Cambodia Phototours Asia.

Meer weten?

Cambodja werd, sedert het in 1972 betrokken werd bij de Vietnamoorlog, geteisterd door genocide, burgeroorlog en buitenlandse invallen. De Verenigde Naties (VN), Indonesië en Frankrijk wierpen zich in 1989 op als bemiddelaars in de Cambodjaanse burgeroorlog. De strijdende partijen kwamen in april 1991 een staakt-het-vuren overeen. De VN werd in augustus 1991 met spoed gevraagd waarnemers naar Cambodja te sturen om toe te zien op de handhaving van het bestand. De VN-Veiligheidsraad besloot op 16 oktober 1991 in resolutie 717 de United Nations Advance Mission in Cambodia (UNAMIC) op te richten. De partijen bogen zich vervolgens tijdens een nieuwe onderhandelingsronde over een definitief vredesplan en ratificeerden op 30 oktober 1991 de zogeheten Parijse akkoorden. Ontwapening van de strijdende partijen, de terugkeer van vluchtelingen en de organisatie van vrije verkiezingen, maakten deel uit van deze akkoorden. Ter ondersteuning van de implementatie van deze akkoorden riep de Veiligheidsraad in resolutie 745 van 28 februari 1992 de United Nations Transitional Authority in Cambodia (UNTAC) in het leven. Het mandaat van deze vredesmissie ging op 15 maart 1992 in en had een duur van achttien maanden. UNAMIC zou worden opgeheven zodra UNTAC operationeel werd.

Toezien op het staakt-het-vuren en het mijnenvrij maken van vitale gebieden waren de belangrijkste taken. Vanaf maart1 992 nam UNTAC deze taken over terwijl ze tevens toezicht hield op de terugkeer van vluchtelingen en het vertrek van alle buitenlandse, niet tot de VN behorende militaire eenheden. Een tweede fase vormde vanaf 13 juni 1992 het kantonneren, ontwapenen en demobiliseren van de militairen van de vier Cambodjaanse partijen. De derde fase begon in oktober 1992: de organisatie van de verkiezingen, die in mei 1993 hun beslag kregen. De Verenigde Naties stonden in Cambodja voor een zware opgave en zetten er de grootste en kostbaarste vredesoperatie in de geschiedenis van de organisatie voor op touw. Doordat een van de partijen, de communistische Rode Khmer, uiteindelijk weigerden mee te werken aan de uitvoering van de vredesakkoorden, kampte de VN met grote moeilijkheden.

(bron: archieven.nl & NIMH / Nederlands Instituut voor Militaire Historie.

Lees ook: Rode Khmer-kopstuk lacht in zijn vuistje en Michael Klinkhamer, fotograaf

Michael Klinkhamer
Over Michael Klinkhamer 5 Artikelen
Michael Klinkhamer woont en werkt al jaren in Phnom Penh (Cambodja). Hij is fotojournalist en geeft fotografie workshops met fototrips naar bijzondere plaatsen in Cambodja, vooral buiten de gebaande toeristenpaden. Meer van en over Michaal is te lezen op zijn website http://cambodiaphototours.asia/

1 Comment

  1. Goed informatief en gedocumenteerd verhaal, Michael. Zal nog generaties lang duren voordat dit probleem, evenals Laos en Vietnam, is opgelost.

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*